Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Türkiye ekonomisi son yıllarda küresel ve yerel birçok olumsuz gelişmenin etkisi altında kalmıştır. Pandemi sonrası toparlanma sürecinin tam olarak tamamlanamaması, küresel enerji ve hammadde fiyatlarındaki artış, döviz kurlarındaki dalgalanmalar ve yüksek enflasyon oranlan, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİTer) üzerinde ciddi bir mali baskı oluşturmuştur. Bu olumsuz ekonomik tablo yalnızca esnaf ve KOBİTeri değil, üretim ve ihracat kapasitemizin ana unsurlarım oluşturan sanayici, imalatçı ve ihracatçı kesimleri de derinden etkilemiştir. Artan enerji maliyetleri, döviz kuru belirsizliği ve finansman zorlukları, özellikle üretim sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin rekabet gücünü zayıflatmıştır. Bu nedenle düzenlemenin kapsamı, ekonominin tüm üretici ve mükellef kesimlerinin mali yükünü hafifletecek şekilde geniş tutulmuştur. içinden geçmekte olduğumuz bu süreçte üretim maliyetleri hızla artarken, iç talep enflasyonist baskı altında daralmış; işletmelerin nakit akışı bozulmuş, tahsilat sorunları yaygınlaşmış ve sermaye erozyonu derinleşmiştir. Sonuç olarak, esnaf ve KOBİTerin büyük bölümü vergi ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SOK) yükümlülüklerini yerine getirmekte zorlanmaya başlamıştır. Ekonominin temel dinamiklerini oluşturan bu kesimlerin faaliyetlerini sürdürememesi, yalnızca bireysel işletmelerin değil, bütün bir ekonomik düzenin istikrannı tehdit eder hale gelmiştir. Çünkü Türkiye'de toplam istihdamın yaklaşık %70'i, üretim ve ihracatın da önemli bir kısmı KOBİ'ler tarafından sağlanmaktadır. Bu işletmelerin borç baskısı altında üretimden çekilmeleri, işsizlik oranlarım artıracak, gelir dağılımım bozacak ve kayıt dışı ekonomiyi büyütecektir. Geçmiş yıllarda yapılan borç yapılandırma düzenlemeleri, bu açıdan önemli bir işlev görmüş; hem devletin tahsil kabiliyetim artırmış hem de işletmelere nefes alma imkâm tanımıştır. 2016, 2018, 2020 ve 2023 yıllarında yürürlüğe giren benzer düzenlemeler, kısa sürede milyarlarca liralık tahsilatı mümkün kılmış, aynı zamanda binlerce işletmenin kapanmasını önlemiştir. Bugün gelinen noktada, ekonomik koşullar bu tür bir uygulamayı yeniden zorunlu kılmaktadır. Vergi ve SGK borçlarının yeniden yapılandırılmasıyla: • Esnaf ve KOBİTerin mali yükü hafifletilecek, üretim ve ticari faaliyetlerin sürekliliği sağlanacaktır. • İstihdamın korunması ve artırılması yönünde doğrudan bir etki yaratılacaktır. • Kamu alacaklarmın tahsil oram yükselecek, bütçe gelirlerinde orta vadede kalıcı artış sağlanacaktır. • Kayıt dışı ekonomiye yönelimin önüne geçilecek, vergi bilinci güçlendirilecektir. • Piyasadaki güven duygusu pekiştirilecek, ekonomik aktörlerin devlete olan aidiyet hissi güçlenecektir. Özellikle küçük esnaf ve mikro işletmeler için vergi ve sigorta prim borçları, yalnızca bir mali yük değil, aynı zamanda bir "sistemin dışında kalma" riskidir. Borçlarım ödeyemeyen işletmeler kamu ihalelerine girememekte, krediye ulaşamamakta, teşvik ve desteklerden yararlanamamaktadır. Bu durum, ekonomik ve sosyal eşitsizliği artırmakta, adeta çalışan kesimle üretici kesim arasına görünmez bir duvar örmektedir. . Yapılandırma düzenlemesi, bu duvarı kaldırmayı; işletmeleri yeniden üretim zincirine dâhil etmeyi amaçlamaktadır. Bu teklifle getirilen düzenleme; yeni bir borç affı değil, mevcut yükümlülülderin ödenebilir bir takvime bağlanması ve cezaların makul ölçüde hafifletilmesi suretiyle devletle vatandaş arasındaki mali ilişkiyi yeniden dengeleyen bir adım niteliğindedir. Diğer yandan, bu düzenleme kamu maliyesi açısından da rasyonel bir yaklaşımdır. Tahsil kabiliyeti zayıflamış, icra dosyalarında belcleyen borçlar devlet açısından "kâğıt üzerinde alacak" niteliği taşımaktadır. Yapılandırma, bu alacakların önemli bir kısmmın ekonomiye geri kazandırılmasım sağlayacaktır. Böylece hem bütçe gelirleri artacak hem de finansal piyasalar üzerindeki tahsilat baskısı azalacaktır. Sonuç olarak, bu Kanun Teklifiyle hedeflenen temel amaç; • Ekonomik istikrarı güçlendirmek, • Üretimi ve istihdamı korumak, • Devletle vatandaş arasındaki mali bağı yeniden güven temelinde kurmak, • KOBİTerin, sanayicilerin, tireticilerin ve ihracatçıların sürdürülebilir bir finansal yapıya kavuşmasına katkı sağlamaktır. Bu teklif, "cezalandırıcı değil, yaşatıcı bir mali anlayışın" ürünüdür. Ekonomik faaliyetlerin devamlılığım esas almakta, borçlu vatandaşm değil, üretimin yaşamasım hedeflemektedir.