Elektronik Haberleşme Kanunu ile Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Elektronik cihazların günlük yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası haline geldiği günümüzde, bu cihazları çalıştırmak için gerekli olan şarj adaptörleri ve bağlantı standartları, tüketici haklan ve çevre koruma açısından giderek daha büyük Önem kazanmaktadır. Küresel çapta büyük teknoloji şirketleri, çevre koruma gerekçesiyle elektronik cihazlann kutulanndan şaij adaptörlerini çıkarmaya başlamış, ancak bu durum tüketicilerin ek maliyetlerle karşılaşmasına neden olmuştur. Diğer yandan, farklı cihazların farklı şarj bağlantı noktalarını kullanması, tüketicileri her cihaz için ayn şarj adaptörü ve kablo almaya zorlayarak hem ekonomik yük oluşturmakta hem de elektronik atık sorununu artırmaktadır. Avrupa Birliği, bu sorunu çözmek amacıyla 2022 yılında önemli bir adım atarak "Ortak Şarj Çözümü" adı verilen 2022/2380 sayılı Direktifi kabul etmiştir. Bu düzenleme, 28 Aralık 2024 tarihinden itibaren AB ülkelerinde satılan akıllı telefon, tablet, dijital kamera, kulaklık, taşmabilir hoparlör, el tipi video oyun konsolu ve diğer küçük ve orta boy elektronik cihazlarda USB-C tipi bağlantı noktasının standart olarak kullamhnasını zorunlu kılmıştır. Dizüstü bilgisayarlar için ise bu zorunluluk 28 Nisan 2026 tarihinden itibaren geçerli olacaktır. Avrupa Birliği'nin bu düzenlemesinin altında yatan temel motivasyon, elektronik atık miktarını azaltmak ve tüketicilere daha uyumlu bir şarj deneyimi sunmaktır. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin (İTÜ) "Küresel E-Atık îzleme 2020" raporuna göre, dünya genelinde yıllık 53,6 milyon ton elektronik atık üretilmekte ve bunun sadece %17,4'ü resmi olarak toplanıp geri dönüştürülmektedir. Aym rapor, 2030 yılına kadar e-atık miktarmm 74,7 milyon tona ulaşacağım öngörmektedir. Sadece atılan şarj cihazları ve kablolardan kaynaklanan e-atık miktarı ise yaklaşık 11.000 ton civanndadır. Avrupa Birliği Komisyonu'nun tahminlerine göre, ortak şarj standardı uygulaması sayesinde AB ülkelerinde tüketiciler yılda yaklaşık 250 milyon Avro tasarruf edecek ve e-atık miktarında yıllık 11.000 ton azalma sağlanacaktır. Bu düzenleme aym zamanda hızlı şarj teknolojilerinin U3aımlaştınlmasını da hedeflemekte, USB Güç Dağıtımı (USB PD) protokolü ile uyumluluğu zorunlu kılarak farklı marka cihazlarm aynı şarj cihazı ile maksimum hızda şarj edilebilmesini sağlamaktadır, Türkiye'de TÜİK verilerine göre yaklaşık 80 milyon aktif cep telefonu kullamimaktadır. Hemen her bireyin en az bir akıllı telefona sahip olduğu ülkemizde, farklı şarj adaptörleri ve bağlantı noktalan nedeniyle oluşan elektronik atık miktarı ve tüketicilerin karşılaştığı ekonomik yük dikkate değer boyutlardadır. TÜBİTAK verilerine göre, Türkiye'de kişi başı yıllık elektronik atık miktarı 7,3 kilogram civanndadır ve bu miktarın önemli bir kısmını kullamlamaz hale gelen şarj cihazları ve kablolar oluşturmaktadır. Modem akıllı telefonlar, ortalama 5-10 Watt güç çeken şarj adaptörleri kullanmakta ve hızlı şarj teknolojisiyle bu güç 20-65 Watt'a kadar çıkabilmektedir. Tüketiciler, farklı cihazlar için farklı adaptörlere ihtiyaç duymakta, bu da hem ekonomik yük oluşturmakta hem de evlerde ve ofislerde kablo karmaşasına yol açmaktadır. Standart bir şarj bağlantı noktası ve adaptörün zomnlu olması, tüketicilerin farklı cihazlar için tek bir şarj adaptörü kullanabilmesini sağlayacak, böylece hem ekonomik tasarmf edilecek hem de elektronik atık miktan azalacaktır. Bu kanun teklifiyle, Avrupa Birliği'nin uygulamaya koyduğu ortak şarj standardı düzenlemesinin Türkiye'de de hayata geçirilmesi amaçlanmaktadır. Elektronik cihazlarm şarj adaptörleriyle birlikte satılması ve standart bağlantı noktalarının kullamiması zomnluluğu, tüketi^^'jE^%ımn komnması, elektronik atıkların azaltılması, teknolojik uyumluluğun sağlanması ve çevrş^k§ıaM^4'^çı^udan büyük önem taşımaktadır. Bu düzenlemenin ülkemizde de hayata geçirilmesi, tekn^lojmiffdah^^dmlebih ve tüketici dostu bir şekilde gelişmesine katkıda bulunacaktır. TBMM Halkla İlişkiler Binası 2.Kat; Oda: D-206 Bakanlıklar-Ankara Telefon: +90 (312) 420 5900 +90 (312) 420 5901 Faks: +90 (312) 420 2292 [ ^ Selma Aliye KAVAF Manisa Milletvekili