Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Muhtarlık kurumu, Türk idari sisteminin en eski ve en köklü kurumlarından biridir.
Osmanlı?dan Cumhuriyet”e uzanan süreçte, her dönemde halkın en yakınındaki temsilci
olarak görev yapan muhtarlar; sadece bir idari birim yöneticisi değil, aynı zamanda
demokrasinin temel taşı, toplumsal dayanışmanın da güvencesi olmuşlardır. Bugün köy ve
mahallelerde görev yapan 50 bini aşkın muhtarımız, halk ile devlet arasındaki doğrudan
köprüyü kurmaktadır.
Muhtarlarımız; nüfus kayıtlarının düzenlenmesi, seçmen listelerinin hazırlanması, sosyal
yardımların dağıtımı, mahalle veya köydeki sorunların tespiti ve çözüm için ilgili kurumlara
iletilmesi gibi birçok sorumluluk üstlenmektedir. Bu görevler, yalnızca kanunlarla belirlenen
yükümlülüklerden ibaret olmayıp, aynı zamanda bulunduğu bölgedeki vatandaşın huzur ve
güven duygusunu güçlendiren bir kamu hizmeti mahiyetindedir.
Özellikle COVID-19 pandemisi sırasında muhtarlarımızın önemi daha net görülmüştür.
Karantina uygulamalarında ihtiyaç sahiplerinin tespiti, yaşlı ve engelli vatandaşların temel
ihtiyaçlarının giderilmesi, sağlık hizmetlerine erişim süreçlerinde vatandaşın bilgilendirilmesi
gibi kritik konularda muhtarlarımız ön safta yer almış, adeta bir kriz yöneticisi gibi
çalışmıştır. Bu deneyim, muhtarların demokratik temsil yanında, toplumsal dayanıklılığın da
en önemli aktörlerinden biri olduğunu göstermiştir.
Kırsal bölgelerde görev yapan muhtarlar, tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin desteklenmesi,
çiftçilere yönelik teşvik ve hibelerin duyurulması ve köy halkının kamusal hizmetlerden
haberdar edilmesi konusunda da önemli bir işlev görmektedir. Bu bağlamda, muhtarlar
yalnızca yerel bir idareci değil, aynı zamanda bölgesel kalkınmanın da gönüllü rehberleridir.
Bütün bu hayati görevlerine rağmen, muhtarlarımız hâlen birçok yasal ve özlük hakkından
mahrum bırakılmıştır. Toplumun her kesimiyle doğrudan temas halinde olan muhtarlarımız,
temsil ettikleri görevin ağırlığıyla orantılı imkânlara sahip değildir. Özellikle ihtiyaç hâlinde
yapacakları yurtdışı seyahatlerinde karşılaştıkları zorluklar, hem görevlerini ifa etmelerini
hem de kendilerini geliştirme imkânlarını sınırlandırmaktadır. Oysa demokratik sistemin
temel aktörleri olan muhtarların, uluslararası platformlarda bilgi ve deneyim edinmesi, farklı
ülkelerdeki yerel yönetim uygulamalarını görmesi ve yurtdışında düzenlenen eğitim, toplantı
ve programlara katılabilmesi, ülkemizin yerel demokrasisini de güçlendirecek bir kazanım
olacaktır.
Bu nedenle, il ve ilçe belediye başkanlarına tanınan hususi damgalı pasaport hakkının köy ve
mahalle muhtarlarını da kapsayacak şekilde genişletilmesi gerekmektedir. Bu düzenleme ile
muhtarlarımızın uluslararası temaslarında bürokratik engeller ortadan kaldırılacak, onların
görevlerini daha etkin şekilde yerine getirmelerine katkı sağlanacaktır. Ayrıca bu adım,
muhtarlık kurumunun demokratik sistemimiz içindeki değerini ve saygınlığını pekiştirecektir.
Sonuç olarak, teklif edilen değişiklik; köy ve mahalle muhtarlarına hususi damgalı pasaport
hakkı tanıyarak, onların toplumsal rollerini güçlendirmeyi, görevlerini kolaylaştırmayı ve
demokrasimizin en temel taşlarından biri olan muhtarlık kurumunu hak ettiği noktaya
taşımayı amaçlamaktadır.