Kanun teklifi · 2/3396 · Komisyonda
Cemevlerine İbadethane Statüsü Kazandırılması Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi
Teklif ile, cemevlerine ibadethane statüsü verilerek ibadethane statüsündeki yapılara sağlanan hak ve muafiyetlerden yararlandırılması amaçlanmaktadır.
TBMM kaydındaki özet.
İlk imza
Celal Fırat
DEM Parti · İstanbul
Komisyon süreci
- 26 KASIM 2025Sunuldu
- ESAS KOMİSYONİçişleri KomisyonuGeliş 27 Kasım 2025 · Komisyonda
- TALİ KOMİSYONİnsan Haklarını İnceleme KomisyonuGeliş 27 Kasım 2025 · Komisyonda
- TALİ KOMİSYONMilli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor KomisyonuGeliş 27 Kasım 2025 · Komisyonda
Genel gerekçe
Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Toplumsal uzlaşma ve çoğulcu demokrasinin gereği olarak, Türkiye'nin önemli bir bölümünü
oluşturan Alevi toplumunun inanç özgürlüğü ve eşit yurttaşlık taleplerinin karşılanması artık
ertelenemez bir zorunluluktur. AİHM'in Cemevlerinin ibadethane niteliğini tanıyan kararları,
devletin tüm inanç topluluklarına eşit yaklaşma yükümlülüğünü açık biçimde ortaya
koymaktadır. Alevilerin yıllardır dile getirdiği barışçıl, demokratik ve eşitlikçi talepler,
toplumsal barışın güçlendirilmesi ve kamusal hizmetlerde ayrımcılığın sona erdirilmesi için
somut adımlar atılmasını zorunlu kılmaktadır.
Devletin laiklik ilkesi doğrultusunda, ülkemizde yaşayan tüm dinlerin veya inançların ibadet
yerlerinin kanun önünde açık olarak tanımlanması gerekmektedir. Böylece kanun
hükümlerinde geçen “ibadet yeri” kavramına açıklık getirilerek, yaşanan tartışmaların sona
erdirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle muhtelif kanunlarda geçen “ibadet yeri” tanımı arasına
“Cemevi” ifadesi eklenerek Alevilerin ibadet yeri net bir biçimde ortaya konulmalıdır.
Alevilerin ibadet yeri Cemevi”dir.
Alevilerin Türkiye'de yaşayan diğer inanç grupları gibi ibadetlerini serbesiçe yapabilmeleri,
ayrımcılığa maruz kalmamaları ve toplumsal uzlaşmanın gereği olarak Anayasa'nın eşitlik
ilkesi yönünden Cemevlerinin ibadethane olarak tanınması kaçınılmaz bir haktır.
Fiili olarak Türkiye'nin hemen hemen her ilinde açılan yüzlerce Cemevi kanun önünde resmi
olarak ibadethane olarak tanımlanmadığından, büyük ölçekte belediyelerin inisiyatifine
bırakılmış, imar sorunu, elektrik ve su gibi giderleri nedeniyle ayrımcılığa ve baskılarla karşı
karşıya kalarak, bir açmazın içinde çözümsüzlüğe terkedilmiş bir sorun olarak yerini
korumaktadır.
TBMM BAŞKANLIĞI
Milli Eğitim, Kültür,
Tali Komisyon O (Gençlik ve Spor,
İnsan Haklarını İnceleme
Esas Komisyon İİçişleri
Tarih: 27-11-2025 İEsas No:2/3396
Hak
2 - asm 2025 ;
25 Fesm 7025
AMANSO
Özellikle ve öncelikle 3194 sayılı İmar Kanunu'nda geçen “ibadet yeri” ifadesine tanım
anlamında açıklık getirilmeli, hangi yerlerin “ibadet yeri” olduğu isimlendirilerek
düzenlenmelidir. Bu düzenleme diğer kanunlarda geçen tüm “ibadet yeri” tanımlarına teşmil
edilmelidir.
Muhtelif kanunlarda geçen “ibadet yeri” kavramı içerisinde Alevilerin ibadet yeri olan
“Cemevi” ifadesi geçmediğinden, birçok tartışmayı beraberinde getirmektedir. Bu tartışmaların
son bulması ve devletin tüm inançlara ve mezheplere eşit mesafede yaklaşması adına “ibadet
yeri” ibaresinin geçtiği kanun metinlerinin “cami, cemevi, mescit, kilise, havra, sinagog” olarak
değiştirilmesi sorunu çözmüş olacaktır.
Bu Kanun Teklifi, cemevlerine ibadethane statüsü tanıyarak hem uluslararası insan hakları
hukukunun gerekliliklerini yerine getirmeyi hem de Türkiye'de toplumsal uzlaşmayı, yurttaşlık
eşitliğini ve inanç özgürlüğünü güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Maddeler
33 madde · gerekçesiyle birlikteMadde 1değiştiriyoribare değişikliği442 sayılı
18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun 2 inci maddesinin birinci fıkrasında
yer alan “Cami” ibaresi “Cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra veya benzeri ibadet
yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 2değiştiriyoribare değişikliği2559 sayılı
4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanununun 16'nci
maddesinin yedinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “ibadethanelere” ibaresi “cami, mescit,
cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerlerine” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 3değiştiriyoribare değişikliği4250 sayılı
8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9
uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “ibadethaneler” ibaresi “cami, mescit, cemevi,
kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 4değiştiriyoribare değişikliği6831 sayılı
31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 31 inci maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “cami” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri
ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 5değiştiriyoribare değişikliği6831 sayılı
6831 sayılı Kanunun 32 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “cami” ibaresi
“cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 6değiştiriyoribare değişikliği
15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla
Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunun 23'üncü maddesinin beşinci
fıkrasında yer alan “ibadet yerleri” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve
benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 7değiştiriyoribare değişikliği193 sayılı1319 sayılı
31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 89 uncu maddesinin
birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde yer alan “ibadethaneler” ibaresi “cami, mescit, cemevi,
kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE $- 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 4'üncü maddesinin
birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan “ibadethaneler” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise,
sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
MADDE $- Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 9değiştiriyor2464 sayılı
26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 36'nci maddesinin
birinci fıkrasının (2) numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“2. Dini hizmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık bulunan cami, mescit, cemevi, kilise,
sinagog, havra ve benzeri ibadet yerlerinde,”
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 10değiştiriyoribare değişikliği2464 sayılı
2464 sayılı Kanunun mükerrer 44'üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan
“ibadet yerleri” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri”
şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 11değiştiriyoribare değişikliği2464 sayılı
2464 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan “ibadet
yerleri” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde
değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 12değiştiriyoribare değişikliği2464 sayılı
2464 sayılı Kanunun ek 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan
“ibadethaneler,” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri
ile” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 13değiştiriyoribare değişikliği6785 sayılı
24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara
Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi
Hakkında Kanunun 10 uncu maddesinin (b) bendinin ikinci fıkrasında yer alan “ibadet yeri ve”
ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri ile” şeklinde
değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 14değiştiriyoribare değişikliği2981 sayılı
2981 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan
“ibadet yeri, mescit” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet
yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 15değiştiriyoribare değişikliği2981 sayılı
2981 sayılı Kanunun ek 3'üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “İbadet
yeri, mescit,” ibaresi “Cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri ile”
şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 16değiştiriyoribare değişikliği
24/2/1984 tarihli ve 2982 sayılı Konut İnşaatında ve Kalkınmada Öncelikli
Yörelerde Yapılacak Yatırımlarda Vergi, Resim ve Harç İstisna ve Muaflıkları Tanınması
Hakkında Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan “ibadethaneler” ibaresi
“cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 17değiştiriyoribare değişikliği2985 sayılı
2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun 2'nci maddesinin ikinci
fıkrasının (c) bendinde yer alan “ibadethane” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog,
havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 18değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı
3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 13'üncü maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan “ibadet yerleri” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve
benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 19değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı
3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “ibadet yeri”
ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde
değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 20değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı
3194 sayılı Kanunun 27'nci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “ibadet
yeri” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde
değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 21değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı
3194 sayılı Kanunun 44*üncü maddesinin (I) numaralı fıkrasının (b) bendinde yer
alan “ibadet yeri” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri”
şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 22değiştiriyor3194 sayılı
3194 sayılı Kanunun ek 2 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“EK MADDE 2- İmar planlarının tanziminde, planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile
müstakbel ihtiyaçları göz önünde tutularak lüzumlu cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra
ve benzeri ibadet yerleri ayrılır.
İl, ilçe ve kasabalarda mülki idare amirinin izni alınmak ve imar mevzuatına uygun olmak
şartıyla cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri yapılabilir.
Cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri, imar mevzuatına aykırı
olarak başka maksatlara tahsis edilemez.”
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 23değiştiriyoribare değişikliği5216 sayılı
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7'nci
maddesinin birinci fıkrasının (n) bendinde yer alan “mabetler” ibaresi “cami, mescit, cemevi,
kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 24değiştiriyoribare değişikliği5216 sayılı
5216 sayılı Kanunun 3'üncü maddesinin (d) bendinde yer alan “mabetler” ibaresi
“cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 25değiştiriyoribare değişikliği5237 sayılı
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 153*üncü maddesinin
birinci fıkrasında yer alan “İbadethanelere” ibaresi “Cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog,
havra ve benzeri ibadet yerlerine” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 26değiştiriyoribare değişikliği5237 sayılı
5237 sayılı Kanunun 188 inci maddesinin dördüncü fikrasının (b) bendinde yer
alan “ibadethane gibi” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet
yerleri gibi” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
2
Madde 27değiştiriyoribare değişikliği5237 sayılı
5237 sayılı Kanunun 191 inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan “ibadethane
gibi” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri gibi”
şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 28değiştiriyoribare değişikliği5378 sayılı
1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun 3'üncü maddesinin
birinci fikrasının (0) bendinde yer alan “ibadet yerleri” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise,
sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 29değiştiriyoribare değişikliği5393 sayılı
3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73'üncü maddesinin
onaltıncı fıkrasında yer alan “yıkılan ibadethane” ibaresi “yıkılan cami, mescit, cemevi, kilise,
sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde ve “yerlerde ibadethane” ibaresi “yerlerde
cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 30değiştiriyoribare değişikliği5520 sayılı
13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu
maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan “ibadethaneler” ibaresi “cami, mescit,
cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 31değiştiriyoribare değişikliği
16/2/2011 tarihli ve 6113 sayılı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Bir Kısım
Borç ve Alacaklarının Düzenlenmesine Dair Kanunun 2'nci maddesinin dördüncü fıkrasının
(b) bendinde yer alan “İbadethanelerin” ibaresi “Cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra
ve benzeri ibadet yerlerinin” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 32değiştiriyoribare değişikliği6446 sayılı
14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun geçici 6 ncı
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “ibadethanelere” ibaresi “cami, mescit, cemevi, kilise,
sinagog, havra ve benzeri ibadet yerlerine” şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Cemevlerinin ibadethane statüsüne alınması amaçlanmıştır.
Madde 33
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 34
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
CEMEVLERİNE İBADETHANE STATÜSÜ KAZANDIRILMASI AMACIYLA BAZI
KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ
Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗
İmza sahipleri
1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidirKaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir