Madde 1ekliyoribare değişikliği2918 sayılı
13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 61 inci
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "iki" ibaresi "beş" olarak'değiştirilmiş ve maddeye
aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Belediyelere, bu alanlarda mobil denetim yapma ve idari para cezası uygulama yetkisi
verilir."
Gerekçe: Engelli park alanlarının amacı dışında kullanılmasına yönelik idari para cezası
artırılmakta ve belediyelere mobil denetim ile doğrudan işlem yetkisi verilmektedir.
Düzenleme ile erişilebilirlik hakkının etkin biçimde korunması amaçlanmaktadır.
Madde 2ekliyor
3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı îmar Kanımuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"EK MADDE 13- 1/1/2028 tarihinden itibaren projesine ya da yapımına başlanacak, en az
elli bağımsız bölüm içeren konut ve karma kullanım projelerinde, bağımsız bölümlerin en az
yüzde ikisi engelli bireyler ve bakıma muhtaç yaşlılar için erişilebilir nitelikte planlanır. Bu
oran, yapı türü ve proje büyüklüğüne göre Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle artırılabilir.
Erişilebilir bağımsız bölümler, yapıların giriş katında veya kolay erişilebilir katlarında yer
alır ve bağlantılı açık alan, otopark, yaya yolu ile çevre düzeni engelli bireylerin kullammına
uygun şekilde tasarlanır.
Müstakil konut, villa tipi veya tek bağımsız bölümden oluşan yapılar bu hükmün kapsamı
dışındadır.
Belediyeler, yapı ruhsatı aşamasında erişilebilirlik uygunluğunu denetler; şartları taşımayan
projelere ruhsat verilmez.
Erişilebilir bağımsız bölümlerin oranı yüzde ikinin üzerinde olan projelerde, bu bölümlere
isabet eden yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin harçları yüzde elli indirimli uygulamr."
Gerekçe: Yapılan düzenleme ile, engelli bireyler ve bakıma muhtaç yaşlıların konutlara
erişiminde yaşanan fiziksel engellerin giderilmesi ve erişilebilir konut üretiminin
yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır. Uygulamada, küçük ölçekli konut projeleri ve villa tipi
yapılarda erişilebilirlik zorunluluğunun teknik ve ekonomik olarak anlam ifade etmediği
dikkate alınarak, düzenleme yalnızca en az elli bağımsız bölüm içeren projeler bakımından
geçerli tutulmuştur. Bu projelerde bağımsız bölümlerin en az yüzde ikisinin erişilebilir
nitelikte planlanması zorunluluğu getirilmiş, farklı yapı türleri ve proje büyüklüklerine göre
oramn yönetmelikle artınlabilmesi öngörülmüştür. Erişilebilir bağımsız bölümlerin yapıların
giriş veya kolay erişilebilir katlarında yer alması ve bu bölümlere bağlı açık alan, otopark ve
yaya yollarının engelli bireylerin kullanımına uygun biçimde düzenlenmesi zorunlu hale
getirilmiştir.
Belediyelere, ruhsat aşamasında erişilebilirlik denetimi yetkisi verilerek uygulamada
standartların sahada güvence altına alınması sağlanmaktadır. Erişilebilir bağımsız
bölümlerin oranını asgari yüzde iki sımrınm üzerinde tutan projelerin teşvik edilmesi
amacıyla, bu bölümlere isabet eden yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin harçlarında %50
oramnda indirim uygulanacaktır. Ortalama belediye tarifelerine göre bu teşvik, erişilebilir
daire başına maliyet avantajı sağlamaktadır.
Madde 3ekliyor4760 sayılı
6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci
maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
"9. (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi yerli katkı oranı en az %20 olan mallardan;
87.03, 87.04 ve 87.11 G.T.I.P. numaralarında yer alanlardan; engelli birey tarafından bizzat
kullanılmak üzere edinilenlerin tamamı, engelli birey dışında kullanılmak üzere edinilenlerin
hesaplanacak verginin yüzde ellisi oranında, engelli bireyin fiziksel durumuna uygun
tekerlekli sandalye erişimli ticari araçların ise tamamı, (Hesaplanacak özel tüketim vergisi
ve diğer her türlü vergiler dâhil bedeli Hazine ve Maliye Bakanlığınca her yıl yeniden
değerleme oranı ve döviz sepetindeki değişim esas alınarak belirlenen tavan tutarı
aşmayanlar dâhil olmak üzere, tekerlekli sandalye erişimine uygun ticari araçlar bu
sımrlamaya tabi değildir) on yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı,"
Gerekçe: Engelli bireylerin taşıt ediniminde uygulanan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)
istisnası sistemi yeniden düzenlenmektedir. Mevcut uygulamada engelli birey adına alman
araçlarda %90 engellilik oram esas alınmakta, %90 altı engelliler için "aracı özel tertibatla
bizzat kullanma" şartı aranmakta ise de Anayasa Mahkemesi, 26/6/2025 tarihli ve
E.2024/240, K.2025/100 sayılı karanyla bu hükmü iptal etmiş; söz konusu şartın engellilik
türleri arasında ayrımcılığa yol açtığı ve bazı engelli bireylerin araç edinimini fiilen
engellediğini belirtmiştir.
Bu iptal kararının doğurduğu boşluğun giderilmesi ve istisnanın özünün uygulama alanı
bulması amacıyla, mevcut 7'nci maddenin 2'nci fıkrasında yapılan düzenleme ile: Engelli
bireyin aracı bizzat kullanması halinde tam istisna, Engelli kendisi kullamiması halinde
hesaplanacak verginin %50'si oramnda istisna. Engelli bireyin fiziksel durumuna uygun
tekerlekli sandalye erişimli ticari araçları için ise tam istisna uygulanması öngörülmüştür.
TBMM Halkla İlişkiler Binası
3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara
Telefon: +90 (312) 420 20 70 +90 (312) 420 27 69 Faks: +90 (312) 420 26 10
oS-lb»
m
Elif ESEN
İstanbul Milletvekili
Ayrıca, istisnadan yararlanılabilecek araçlara ilişkin tavan fiyatın her yıl yeniden değerleme
oranı ve döviz sepetindeki değişim esas alınarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca
belirlenmesi hükme bağlanmıştır. Böylelikle fiyat sının keyfî olmaktan çıkarılmış,
ekonomik göstergelere dayalı objektif bir sisteme dönüştürülmüştür,
Madde 4değiştiriyoribare değişikliği4857 sayılı
22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesinin birinci
fıkrasında yer alan "yüzde üç" ibaresi "en az üçte biri kadın engelli işçi olmak üzere yüzde
TBMM Halkla İlişkiler Binası
3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara
Telefon: +90 (312) 420 20 70 +90 (312) 420 27 69 Faks: +90 (312) 420 26 10
m
3r/lLe<
Elif ESEN
İstanbul Milletvekili
altı" şeklinde ve "yüzde dört" ibaresi "en az üçte biri kadın engelli işçi olmak üzere yüzde
altı" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Engelli istihdamı yükümlülüğünün işyeri veya şube bazında uygulanması
öngörülmektedir. Kota oranının en az üçte birinin kadın engelli çalışanlardan oluşması
hükme bağlanmaktadır. Böylece hem denetim etkinliği hem de toplumsal cinsiyet eşitliği
güçlendirilmektedir.
Madde 5ekliyor5378 sayılı
1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanuna aşağıdaki ek madde
eklenmiştir,
"Ortez-protez atölyeleri ve yerel hizmetler
EK MADDE 1- Büyükşehir ve il belediyeleri, engelli bireylerin kullandığı ortez, protez,
işitme cihazı, tekerlekli sandalye gibi tıbbi cihazların bakım, onarım ve ayar hizmetlerini
yürütmek üzere ortez-protez atölyeleri kurmakla yükümlüdür.
İlçe belediyeleri, bu hizmeti büyükşehir belediyeleriyle iş birliği içinde yürütür veya ortak
atölye kurulmasına katkı sağlar.
Bu atölyelerde yapılacak işlemler engelli bireyler için ücretsizdir veya yalnızca yedek parça
ve malzeme bedeli üzerinden ücretlendirilir.
Atölye giderleri, belediye bütçelerinde "Engelli Hizmetleri" başlığı altında ayrı kalem olarak
gösterilir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı, teknik standartların uygulanmasını
ve hizmet kalitesini denetler."
Gerekçe: Belediyeler, sosyal belediyecilik ilkesi uyarmca engelli bireylerin yaşamım
kolaylaştırıcı destek hizmetleri yürütmekle yükümlüdür. Ancak mevcut durumda ortezprotez, işitme cihazı ve tekerlekli sandalye gibi cihazların bakım, ayar ve onarımına yönelik
hizmetler dağınık biçimde yürütülmektedir. Madde ile, engelli bireylerin kullandığı tıbbi
cihazların bakım ve onarım süreçlerinde yaşanan aksaklıkların giderilmesi ve yerel düzeyde
sürekli, erişilebilir hizmet sunumunun sağlanması amaçlanmakta, büyükşehir ve il
belediyelerine Ortez-Protez Atölyesi kurma yükümlülüğü getirilmekte; ilçe belediyelerine
ise koordinasyon ve ortaklık görevi verilmekte, denetim yetkisi ise , hizmetin niteliği gereği
ortak biçimde kullamlacak şekilde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Sağlık
Bakanhğı'na verilmektedir.
Madde 6ekliyor5378 sayılı
5378 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"Engelli Sağlık Yüksek Kurulu
EK MADDE 2- Engelli bireylerin engellilik oranı ve engellilik durumuna ilişkin tespitler,
Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilen hastanelerde halen faaliyet gösteren Engelli
Sağlık Kurulları tarafından yapılır.
Engelli Sağlık Kurullarının düzenlediği raporlar, engellilik oranı %90 ve üzeri olan bireyler
bakımından Engelli Sağlık Yüksek Kurulu tarafından incelenir ve onaylanır.
Engelli Sağlık Yüksek Kurulu, raporun tıbbi esaslara uygunluğunu ve değerlendirme
kriterlerinin standartlara göre uygulamp uygulanmadığını denetler; gerekli görmesi hâlinde
engelli bireyi yeniden muayeneye çağırabilir veya raporu düzenleyen hekimlerden ek bilgi
isteyebilir.
Engelli Sağlık Yüksek Kurulunun onayladığı engelli sağlık kurulu raporları tüm kamu
kurum ve kuruluştan bakımından bağlayıcı resmî belge niteliğindedir.
Engelli birey adına araç ediniminde sulh hukuk mahkemesi tarafından izin verilmeden önce.
Engelli Sağlık Yüksek Kurulu onaylı sağlık kurulu raporu alınması zorunludur. Mahkeme,
izin karannı verirken Engelli Sağlık Yüksek Kurulımun onay raporunu esas alır.
Engelli Sağlık Yüksek Kurulu taşra teşkilatına sahip bölgesel inceleme komisyonları
aracılığıyla görev yapar. Komisyonlar, kendilerine gönderilen raporları otuz gün içinde
inceleyip Engelli Sağlık Yüksek Kuruluna sunar.
Raporların doğrulanması ve paylaşımı, Sağlık Bakanlığı tarafından oluşturulacak Engelli
Sağlık Raporları Bilgi Sistemi üzerinden yürütülür.
TBMM Halkla İlişkiler Binası
3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara
Telefon: +90 (312) 420 20 70 +90 (312) 420 27 69 Faks: +90 (312) 420 26 10
m
S'/tı.e-*
Elif ESEN
İstanbul Milletvekili
Kurul ve komisyonların kuruluşu, görevleri ve çalışma usulleri Sağlık Bakanlığı tarafınca
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
Gerekçe: Madde ile, engellilik oram tespitlerinin ülke genelinde birlik, denetim ve
güvenilirlik içinde yürütülmesi amaçlanmaktadır. Halen Sağlık Bakanlığı tarafından
yetkilendirilmiş hastanelerde faaliyet gösteren Engelli Sağlık Kurulları, rapor düzenleme
yetkisine sahiptir. Ancak bu raporlar arasında oran, yöntem ve değerlendirme farkları
oluşmakta, farklı hastanelerde verilen raporlar kamu kurumları arasında uyumsuzluğa yol
açmaktadır. Bu nedenle, var olan sistemin üzerine denetim ve eşgüdüm sağlayacak Engelli
Sağlık Yüksek Kurulu kurulmaktadır. Yüksek Kurul, engellilik oranı %90 ve üzeri olan
bireylerin raporlarını tıbbi ve idari yönden inceleyecek, gerektiğinde bireyi yeniden
değerlendirmeye çağırabilecek ve raporu düzenleyen hekimlerden ek bilgi talep
edebilecektir. Onaylanan raporlar tüm kamu kurumları bakımından bağlayıcı resmî belge
niteliği taşıyacaktır.
Aynca, vesayet altındaki engelli bireylerin araç alımına ilişkin izin süreçlerinde, Sulh Hukuk
Mahkemesi izin kararı vermeden önce Engelli Sağlık Yüksek Kurulu onaylı raporun
alınması zorunlu hale getirilmiştir. Bu düzenlemeyle mahkeme kararları, standart ve
denetlenmiş bir tıbbi değerlendirmeye dayanacak; farklı raporlardan kaynaklanan
suistimaller ve uygulama birliği eksiklikleri giderilecektir. Yüksek Kurulun taşra düzeyinde
TBMM Halkla İlişkiler Binası
3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara
Telefon: +90 (312) 420 20 70 +90 (312) 420 27 69 Faks: +90 (312) 420 26 10
bSSİK
m
fîİLı.€i
Elif ESEN
İstanbul Milletvekili
görev yapacak bölgesel komisyonlar aracılığıyla çalışması hem merkezî denetimi koruyacak
hem de başvuru sürecini hızlandıracaktır. Kurulun ve komisyonların kuruluşu, çalışma
usulleri ve bilgi sistemine ilişkin ayrıntılar yönetmelikle düzenlenecektir.
Madde 7ekliyor5393 sayılı
3/7/2005 tarihli 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesine aşağıdaki
fıkra eklenmiştir.
"Belediyelerde doğrudan belediye başkanına bağlı Engelli Hizmetleri Birimi kurulur. Bu
Birim, engelli bireylerin eğitim, istihdam, sosyal destek ve erişilebilirlik hizmetlerinin
koordinasyonundan sorumludur."
Gerekçe: Belediyelerde doğrudan belediye başkanına bağlı Engelli Hizmetleri Birimi
kurulması zorunlu hale getirilerek, birimin engelli bireylerin eğitim, istihdam, sosyal destek
ve erişilebilirlik hizmetlerinin planlanması ve yürütülmesinden sorumlu olması
öngörülmektedir.
Madde 8ekliyoribare değişikliği5510 sayılı5378 sayılı
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 73 üncü maddesinin ikinci fıkrasımn üçüncü cümlesine "kişilerden" ibaresinden
sonra gelmek üzere "ve engellilik durumları 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler
Hakkında Kanun uyarınca belgelendirilen bireylerin, tıbben zorunlu nitelikte kullandıkları
ortez, protez, işitme cihazı, tekerlekli sandalye, sonda ve hasta bezi gibi tıbbi cihazlara
ilişkin sağlık hizmetleri bakımından" ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: Sağlık hizmetlerinin finansmanında sosyal adaletin güçlendirilmesini ve engelli
bireylerin zorunlu sağlık harcamalanmn kişisel gelir durumuna bağlı olmaksızın
karşılanması amacıyla 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun
73'üncü maddesi kapsamında alınabilen ilave ücretler bakımından engelli bireyler için özel
bir istisna getirilmekte, engelliliği 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun uyarınca
belgelendirilen bireylerin, tıbben zorunlu nitelikte kullandıkları ortez, protez, işitme cihazı,
tekerlekli sandalye, sonda ve hasta bezi gibi tıbbi cihazlar için fark ücreti ödememesi
sağlanmaktadır. 5510 sayılı Kanunun mevcut sistematiği korunarak, ilave ücret
alınamayacak kişiler arasına engelli bireylerin eklenmesiyle uygulama birliği ve denetim
kolaylığı öngörülmektedir.
Madde 9
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 10
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
TBMM Halkla İlişkiler Binası
3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara
Telefon: +90 (312) 420 20 70 +90 (312) 420 27 69 Faks: +90 (312) 420 26 10
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
TBMM Halkla İlişkiler Binası
3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara
Telefon: +90 (312) 420 20 70 +90 (312) 420 27 69 Faks: +90 (312) 420 26 10
m
Elif ESEN
İstanbul Milletvekili
BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ