Kanun teklifi · 2/3412 · Komisyonda

Ceza Muhakemesi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Teklif ile; Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yer alan hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları için çocuklara yönelik özel tedbirler belirlenerek suça ilk kez yönelen çocuklara ilişkin rehabilitasyonun güçlendirilmesi, suç sanığı olan çocuğun suçun mağduru ile temasının engellenmesi ve çocuk hakkında sosyal inceleme raporuyla belirlenen tedavi ve katılım programlarının uygulanması amaçlanmaktadır.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza

Elif Esen

Yeni Yol · İstanbul

Komisyon süreci

10 ARALIK 2025
Sunuldu
ESAS KOMİSYON
Adalet Komisyonu
Geliş 11 Aralık 2025 · Komisyonda
TALİ KOMİSYON
Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu
Geliş 11 Aralık 2025 · Komisyonda

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku

Ceza muhakemesi mevzuatmda yer alan Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) ve Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (KDAE) kurumlan, sanığın topluma yeniden kazandıniması ve düşük cezalann doğurabileceği olumsuz sonuçların önlenmesi amacıyla geliştirilmiş mekanizmalardır. Ancak mevcut düzenlemelerde çocuklann ve kınlgan gruplarm korunmasına yönelik Özel hükümler bulunmaması hem uygulamada eşitsizliklere hem de cezasızlık algısının güçlenmesine yol açmaktadır. Hukukla çatışma halindeki çocuklann ilk suça yönelişlerinde rehabilitasyonun güçlendirilmesi, sosyal inceleme raporunun bağlayıcılığının artıniması ve çocuğun mağdurla temasmın engellenmesi için HAGB ve KDAE süreçlerinde çocuğa özgü tedbirlerin açıkça düzenlenmesi zorunlu hâle gelmiştir. Diğer yandan, çocuklara, engellilere ve beden ve ruh bakımından kendisini savunamayacak derecede yaşlı kişilere karşı işlenen bazı suçlarda HAGB veya KDAE uygulanması, toplumda cezasızlık algısı yaratmakta ve devletin pozitif yükümlülükleriyle çelişmektedir. Anayasa Mahkemesi'nin 23.05.2023 tarihli karannda da vurgulanan bu riskleri ortadan kaldırmak amacıyla, kırılgan mağdurlara yönelen belirli suçlarda HAGB ve KDAE'nin uygulanmasma sınırlama getirilmesi gerekmektedir. Teklif, çocuklann yüksek yarannı esas alan bir yaklaşım çerçevesinde, ceza adalet sisteminin hem soruşturma hem kovuşturma aşamalannda koruyucu ve rehabilite edici nitelik kazanmasını, mağdur güvenliğinin artırılmasını ve kınlgan gruplara karşı işlenen bazı suçlarda cezasızlık riskinin bertaraf edilmesini amaçlamaktadır.

Maddeler

6 madde · gerekçesiyle birlikte

Madde 1ekliyor5271 sayılı

4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 231 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. "(15) a) Hakkında hükmün açıklamasının geri bırakılması uygulanacak sanık çocuk ise, bu Kanunun 231 nci maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin uygulanmasına karar verilemez. b) Aşağıda sayılan çocuğa özgü tedbirlerin hepsi veya birkaçı beş senelik denetim süresince uygulanır. 1)Suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak. 2)Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak, c) Aşağıda sayılan çocuğa özgü tedbirlerin hepsi veya birkaçı çocuk hakkında düzenlenecek sosyal inceleme raporunda yer alan tespitleri göz önünde bulundurarak, uygun olduğu belirtilen süre boyunca, uygulanmasına karar verilir. 1)Tedavi amaçlı programlara katılmak. 2)Akranlanyla bir arada öğrenmeyi geliştiren faaliyetlerde bulunmak. 3)Kamu yararına bir işte çalışmak ve raporlamak."

Gerekçe: Bu madde ile. Ceza Muhakemesi Kanununun 231 inci maddesine eklenen fıkra sayesinde, çocuklar hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilirken çocuğa özgü tedbirlerin açık, uygulanabilir ve zorunlu bir çerçeveye kavuşturulması amaçlanmaktadır. Mevcut düzenlemede çocuklara yönelik özel tedbirlerin bulunmaması, suçla ilk kez karşılaşan çocuklann rehabilite edilmesi ve topluma yeniden kazandırılması TBMM Halkla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda; D-303 Bakanlıklar- Ankara Telefon: +90 (312) 420 20 70 +90 (312) 420 27 69 Faks: +90 (312) 420 26 10 m Elif ESEN îstanbul Milletvekili açısından önemli bir boşluk yaratmaktadır. Bu nedenle, mağdurla temasın engellenmesi, yerleşim yerinin sınırlandırılması ve sosyal inceleme raporuyla belirlenen tedavi/katılım programlannın uygulanması, çocuğun yüksek yararı doğrultusunda bireyselleştirilmiş tedbirler olarak düzenlenmektedir.

Madde 2ekliyor5271 sayılı

5271 sayılı Kanunun 231 inci maddesine aşağıdaki fikra eklenmiştir. "(16) Türk Ceza Kanununda düzenlenen, TCK md. 278 suçu bildirmeme, md. 232/1 kötü muamele, md.228/1 kumar oynanması için yer ve imkan sağlama, md. 226 müstehcenlik, md. 214 suç işlemeye tahrik, md. 193 zehirli madde imal ve ticareti, md. 194 sağlık için tehlikeli madde temini, md. 123/A ısrarlı takip, md. 107 şantaj, md. 97 terk suçlannm; çocuğa, engelliye ve/veya hayatını yalnız idame ettiremeyecek derecede yaşlı kişiye karşı işlenmesi halinde hükmün açıklanmasının geriye bırakılması karan verilemez."

Gerekçe: Bu maddeyle, Türk Ceza Kanununda düzenlenen ve toplumsal olarak cezasızlık algısı yaratan bazı suçların, kırılgan gruba mensup mağdurlara karşı işlendiği hâllerde HAGB uygulanmasının engellenmesi amaçlanmaktadır. Çocuklara, engellilere veya beden ve ruh bakımından kendisini savunamayacak derecede yaşlı kişilere karşı işlenen bazı suçların ertelenebilir sonuçlar doğurması, hem mağdur güvenliği hem de devletin pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmamaktadır. Anayasa Mahkemesi'nin 23.05.2023 tarihli iptal kararmda vurgulanan cezasızlık risklerinin önlenmesi adına, belirtilen suçlarda HAGB'nin yasaklanması, mağdur korunmasını güçlendirmektedir.

Madde 3ekliyor5271 sayılı

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. "(7) (a) Kamu davasının açılmasının ertelenmesi uygulanacak şüpheli çocuk ise, bu Kanunun 171 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinin uygulanmasına karar verilemez, (b) Aşağıda sayılan çocuğa özgü tedbirlerin hepsi veya birkaçı beş senelik denetim süresince uygulanır 1) Suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak. TBMM Halkla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara Telefon: +90 (312) 420 20 70 +90 (312) 420 27 69 Faks: +90 (312) 420 26 10 m WLe< Elif ESEN İstanbul Milletvekili 2] Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak. (c) Aşağıda sayılan çocuğa özgü tedbirlerin hepsi veya birkaçı SİR raporu ve pedagog görüşü ile uygun olduğu belirtilen süre boyunca uygulanmasına karar verilir. 1) Tedavi amaçlı programlara katılmak. 2) Akranlanyla bir arada öğrenmeyi geliştiren faaliyetlerde bulunmak. 3) Kamu yararına bir işte çalışmak ve raporlamak.

Gerekçe: Bu maddeyle, 171 inci maddenin kapsamına çocuklar açısından özel bir düzenleme eklenerek, Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (KDAE) kurumunun çocuğun yüksek yaran çerçevesinde yeniden yapılandınlması amaçlanmaktadır. HAGB'de çocuğa özgü tedbirlerin düzenlenmesi yeterli görülmeyerek, soruşturma aşamasında da çocuk failin rehabilitasyonu için benzer bir koruyucu çerçeve öngörülmektedir. Mağdurla temasın önlenmesi, yerleşim yerinin sınırlandıniması ve sosyal inceleme raporu ile pedagog görüşüne dayalı bireysel tedbirler, çocuğun ilk suça yönelişinin toplumla banşık biçimde çözümlenmesini hedeflemektedir.

Madde 4ekliyor5271 sayılı

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin 6 ncı fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir. "d)Türk Ceza Kanununda düzenlenen, TCK md. 278 suçu bildirmeme, md. 232/1 kötü muamele, md.228/1 kumar oynanması için yer ve imkan sağlama, md. 226 müstehcenlik, md. 214 suç işlemeye tahrik, md. 193 zehirli madde imal ve ticareti, md. 194 sağlık için tehlikeli madde temini, md. 123/A ısrarlı takip, md. 107 şantaj, md. 97 terk suçlannın; çocuğa, engelliye ve/veya hayatım yalnız idame ettiremeyecek derecede yaşlı kişiye karşı işlenmesi halinde hükmün açıklanmasmm geriye bırakılması kararı verilemez."

Gerekçe: 171 inci maddenin altıncı fıkrasına eklenen bentle, TCK'da sayılan bazı suçlann çocuklara, engellilere veya kendisini savunamayacak derecede yaşlı kişilere karşı işlendiği hallerde KDAE uygulanmasının engellenmesi amaçlanmaktadır. Soruşturma aşamasmda verilen erteleme kararlan dahi mağdurlar açısından cezasızlık algısını güçlendirdiğinden, bu suçlann kırılgan gruplara yöneldiği durumlarda KDAE'nin uygulanmaması, devletin koruma yükümlülüğünün yerine getirilmesi bakımından zorunlu görülmüştür.

Madde 5

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Madde 6

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür. TBMM Halkla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara Telefon: +90 (312) 420 20 70 +90 (312) 420 27 69 Faks: +90 (312) 420 26 10

Gerekçe: Yürütme maddesidir. CEZA MUHAKEMESİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ TBMM Halkla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda; D-303 Bakanlıklar- Ankara Telefon: +90 (312) 420 20 70 +90 (312) 420 27 69 Faks: +90 (312) 420 26 10 m Elif ESEN İstanbul Milletvekili

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗