Madde 13194 sayılı4708 sayılı
(1) Bu Kanunun amacı; inşaat, onarım ve tadilat işlerinde insan hayatım,
yapı güvenliğini ve tüketici haklarını korumak, yetkinlik esaslı istihdamı zorunlu kılmak,
bağımsız denetim ve dijital şeffaflığı tesis etmek, zorunlu sigorta ve teminat sistemlerini
kurmak, gecikme ve ayıplı iş hallerinde etkin tazminatı sağlamak, yüksek riskli yapılar için özel
bir güvenlik rejimi oluşturmak ve hızlı bir uyuşmazlık çözümü mekanizması kurmaktır.
(2) Kamuya ait veya özel tüm yeni yapılar, yapılara ilişkin güçlendirme, tadilat ve büyük
onarımlar bu Kanun kapsamındadır.
(3) 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı imar Kanunu, 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı
Denetimi Hakkında Kanun, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanun ve 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı Iş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri saklıdır.
Tanımlar
Gerekçe: Bu madde ile Kanunun genel amacı belirlenmektedir. İnşaat, onarım ve tadilat
işlerinde insan hayatının korunması, yapı güvenliğinin artırılması ve tüketici haklarımn
güvence altına alınması hedeflenmektedir.
Madde 2
Bu Kanunda geçen:
a) Baş Tasarım Sorumlusu: Tasanm koordinasyonu ve güvenliği için yetkili
kişi/kuruluşu,
b) Baş Yüklenici: Sahadaki tüm yüklenici ve alt yüklenicilerden sorumlu ana
yükleniciyi,
c) CB/DoP: Avrupa Birliği mevzuatı uyarınca düzenlenen CE etiketini ve performans
beyamm,
ç) Dijital Yapı Bilgi Sistemi (DYBS): Tüm proje, denetim, malzeme, sigorta ve kabul
verilerinin kayıtlı olduğu kamusal sistemi,
d) Kurum: Bağımsız Yapı Güvenliği ve Denetimi Kurumunu,
e) On yıllık sorumluluk sigortası (Decennial Sigorta): Teslimden itibaren on yıl süreyle
yapısal ayıp ve kullanım dışı kalma riskini teminat altına alan zorunlu sigorta,
f) Performans/Ödeme Teminatı: İşi tamamlama ve alt yüklenici/tedarikçi ödemelerini
güvenceye alan teminatları,
g) Sorumlu Yapı Güvenliği Kişisi: İşin periyodik güvenlik, imalat, inşaat ile sigorta ve
diğer yasal sorumluluklarını denetleyen kişiyi,
ğ) Yapı Bilgi Modellemesi (BİM): Binalar inşa edilmeden önce ve inşa edildikten
sonraki süreçleri kapsayan, akıllı bina tasarımı yöntemini içeren, inşaat projelerinin tasarım,
inşaat ve yönetim süreçlerini optimize eden dijital süreci,
h) Yetkinlik Kartı: Mesleğe ve işe özgü yeterliğin doğrulandığı, dijital doğrulanabilir
kimliği,
ı) Yüksek Riskli Yapı: >18 m veya >7 kat olan konutlan ya da T.C.^(^^'^^^ilî]^ve
İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yüksek riskli sınıfa alınan yapıları
ifade eder.
I
•7
m
IKmCI BOLUM
Sertifîkasyon, Dijital Dosyalar,Bağımsız Yapı Güvenliği ve Denetimi Kurumu,
Riskli Yapılar
Yetkinlik kartı ve sertifîka zorunluluğu
Gerekçe: Bu madde ile Kanunda geçen kavramların kapsamı açık ve teknik şekilde
tanımlanmıştır. Tanımlar, yapı üretim sürecinde yer alan tarafların görev ve sorumluluklarını
netleştirmekte, uygulamada tereddütlerin önüne geçmektedir.
Madde 3
(1) Elektrik, mekanik, statik, mimari, zemin-geoteknik, çevre ile iş sağlığı
ve güvenliği dahil tüm teknik işler ilgili meslek odasma kayıtlı mühendis/mimar ile T.C. Millî
Eğitim Bakanlığı onaylı tekniker/teknisyenlerce yürütülür.
(2) Sahaya giren her personelde Yetkinlik Kartı aranır. Görevle uyumsuz kart ile kimse
çalıştırılamaz.
(3) Belgesiz/uygunsuz çalıştırma halinde, proje bedelinin %2 ila %5'i kadar idari para
cezası, tekrarı halinde ise faaliyeti durdurma ve ruhsatı askıya alma yaptırımı uygulamr.
Görev ve sorumluluklar
Gerekçe: Bu madde ile inşaat işlerinde yalnızca mesleki yeterliliği belgelenmiş mühendis,
mimar, tekniker ve teknisyenlerin çalıştırılması zorunlu hale getirilmektedir. Uygulamada en
büyük güvenlik risklerinden biri olan belgesiz ve yetersiz personel istihdamı bu şekilde
önlenmektedir.
Madde 4
(1) Baş Tasarım Sorumlusu ve Baş Yüklenici işveren tarafından
görevlendirilir. Proje bildirimi ve koordinasyon işlerini Baş Tasarım Sorumlusu yapar.
(2) Tasarımcılar, tasarımda öngörülebilir riskleri ortadan kaldırmak ve/veya azaltmak
ve bakım-işletme güvenliğini gözetmekle yükümlüdür.
Dijital Yapı Bilgi Sistemi (DYBS) ve Yapı Bilgi Modellemesi
Gerekçe: Bu maddeyle tasarım ve inşaat süreçlerinde görev ve sorumluluk dağılımı
belirlenmektedir. Baş Tasanm Sorumlusu ve Baş Yüklenici kavramları üzerinden, projenin
koordinasyonu ile uygulama arasındaki hiyerarşik ilişki netleştirilmektedir.
Madde 5
(1) İlgili mevzuatta belirtilen eşik değerlerin üzerindeki kamu projelerinde
BIM kullanımı zorunludur. Özel sektöre ait projelerde ilgili mevzuatta belirtilen eşik değerlere
göre istisna veya kademeli kullanım esası uygulanır.
(2) Tüm ruhsat, denetim raporları, inceleme-kabul tutanakları, sigorta/teminat
poliçeleri, inşaat çizimleri ve işletme-bakım kılavuzları Dijital Yapı Bilgi Sistemi'ne yüklenir.
CE-DoP ve piyasa gözetimi
Gerekçe: Bu madde ile yapı süreçlerinde dijital dönüşüm hedeflenmektedir. Yapı Bilgi
Modellemesi (BİM) ve Dijital Yapı Bilgi Sistemi (DYBS), projelerin tüm aşamalarının kayıt
altına aimmasmı, şeffaf biçimde izlenmesini ve kamu denetimi için açık veri altyapısı
oluşturulmasım sağlamaktadır.
Madde 6
(1) Taşıyıcı sistemleri yangm/elektrik/tesisat güvenliğini etkileyen yapı
ürünleri için CE etiketi ve performans beyanı zorunludur. Bu bilgiler Dijital Yapı Bilgi
Sistemi'ne yüklenir.
(2) Sahada uygunsuz malzeme tespiti halinde söz konusu malzeme derhal kullanım dışı
bıraktırılır ve ilgili idari cezalar uygulanır.
Bağımsız Yapı Güvenliği ve Denetimi Kurumu
Gerekçe: Madde ile inşaatta kullanılan malzemelerin performans ve güvenlik standartlarının
uluslararası ölçütlerle uyumlu hale getirilmesi amaçlanmaktadır. CE etiketi ve performans
beyam (DoP) zorunluluğu, malzeme kalitesinin belgeye dayalı biçimde doğrulanmasmı
sağlayacaktır,
Madde 7
(1) İdari ve mali özerkliği haiz, tüzel kişiliğe sahip, merkezi Ankara'da olan
Bağımsız Yapı Güvenliği ve Denetimi Kurumu kurulur.
(2) Kurum, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen 15 üyeden oluşan bir kurul
ile temsil edilir.
(3) Kurul;
a) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından önerilen 10 kişi arasından seçilen
5,
b) Belediyeler Birliği tarafından önerilen 6 kişi arasından seçilen 3,
HA/
c) Yüksek Öğretim Kurulu tarafından önerilen 4 kişi arasından seçile: 2^
A923
ç) T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından önerilen 6 kişi
arasından seçilen 3,
d) T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından önerilen 4 kişi arasından
seçilen 2, üyeden müteşekkildir.
(4) Kurul üyelerinin görev süresi 4 yıldır.
(3) Kurum, inşaat işlerine yönelik denetim standartları, Yüksek Riskli Yapı kaydı,
denetçi akreditasyonu, saha denetimi, idari yaptırımlar ve kamu raporlamalarına ilişkin usul ve
esaslan belirlemekle görevlidir.
Yüksek riskli yapılar
Gerekçe: Bu madde ile yapı güvenliğini gözetmek, standart belirlemek ve denetim
faaliyetlerini yürütmek üzere idari ve mali özerkliğe sahip bağımsız bir kurum
oluşturulmaktadır.
Madde 8
(1) Yüksek riskli yapılar, Kurum sistemine kaydolunur. Bu yapılar için
Sorumlu Yapı Güvenliği Kişisi görevlendirilir ve periyodik güvenlik/vizit planı sunulur.
(2) Yüksek riskli yapılarda yangın ve taşıyıcı güvenlik riskleri için yönetim sistemi
kurulur. Bu sisteme ilişkin kayıt ve bakım yükümlülükler Dijital Yapı Bilgi Sistemi'nde izlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sigorta, Teminat, İş Sağlığı ve Güvenliği, Tazminat
Zorunlu sigortalar
Gerekçe: Bu madde, insan yoğunluğu yüksek veya taşıyıcı sistem güvenliği açısından kritik
yapılara Özel güvenlik rejimi getirmektedir. Bu yapılarda sorumlu güvenlik kişisinin atanması
ve düzenli vizit planlarının yapılması zorunlu kılınarak sürdürülebilir denetim mekanizması
tesis edilmektedir.
Madde 9
(1) Ruhsattan önce aşağıdaki poliçeler Dijital Yapı Bilgi Sistemi'ne
yüklenir:
a) Bina Tamamlama ve Müteahhit Sorumluluk Sigortası
b) îş Kazası ve Mesleki Sorumluluk Sigortası
c) Üçüncü Taraf Sorumluluk Sigortası
ç) Çevresel Zarar Sigortası
d) 10 Yıllık Sorumluluk Sigortası (Decennial Sigorta)
Teminat
Gerekçe: Madde ile yapı üretiminde ortaya çıkabilecek her türlü teknik, mali ve çevresel
riske karşı zorunlu sigorta sistemleri getirilmektedir.
Madde 10
(1) Kamu işleri ve belirli eşik üstü özel projelerde, ödeme teminatı
verilmesi zorunludur.
(2) Teminat miktarı, proje bedelinin yirmide biridir. Yatırılan tutar, emanet hesabında
tutulur. Emanet hesaptaki para T.C. Merkez Bankasımn yıllık mevduat hesaplarına uyguladığı
en yüksek faiz üzerinden nemalandınhr. İnşaatm bitimini takiben uyuşmazlık veya dava süreci
olmaması halinde 12 ay sonunda emanet hesabındaki bloke kendiliğinden çözülür.
Asgari saha güvenliği hükümleri
Gerekçe: Madde ile kamu işleri ve belirli büyüklükteki özel projelerde teminat verilmesi
zorunlu hale getirilmiştir. Bu teminat, işin tamamlanmasını ve alt yüklenicilerin ödemelerinin
güvence altına alınmasını amaçlamaktadır. Böylece yüklenici iflasları veya yarım bırakılan
inşaatlar nedeniyle vatandaş mağduriyetinin önüne geçilecektir.
-i?
H4i/r
:tr
0^
1923
\ O)
Madde 11
(1) Iş sağlığı ve güvenliği eğitim-kayıt, yangın, ilk yardım, aydınlatma,
sanitasyon, kişisel koruyucu donamm, düşmeye karşı koruma gibi başlıklarda asgari eşdeğer
uluslararası standartlar uygulamr.
(2) Elektrik tesisatı kuralları için NEC (NFPA 70) asgari eşdeğeri n
T
r
1923
Teslim, gecikme ve ayıplı ifa
Gerekçe: Bu maddeyle şantiyelerde uygulanacak asgari iş sağlığı ve güvenliği standartları
belirlenmektedir. Bu düzenleme, inşaat sektöründe iş kazalarının azaltılmasına doğrudan katkı
sağlayacaktır.
Madde 12
(1) Müteahhit, sözleşmede daha yüksek bedel belirtilmedikçe sözleşme
teslim tarihine uymadığı her takvim ayı için en az %0,5 gecikme tazminatı öder.
(2) Ayıplı işte ayıbın giderilmesinde, bedel indirimi veya fesih ve iade yoluna gidilir.
Bu süreçte tüketici tercihi esastır.
(3) Yapısal/temel ayıp halinde 10 Yıllık Sorumluluk Sigortası devreye girer. Bu
sigortada, sigorta bedeli taşınmazın rayiç bedeli üzerinden belirlenir.
Can kaybı/yaralanma ve müteselsil sorumluluk
Gerekçe: Madde, müteahhidin sözleşme yükümlülüklerine uymaması veya ayıplı iş
üretmesi halinde uygulanacak tazminat esaslarım düzenlemektedir.
Madde 13
(1) Yetkisiz/uygunsuz personel istihdamı veya açık ihmal nedeniyle
ölüm/yaralanma olursa Baş Yüklenici, Baş Tasarım Sorumlusu, Sorumlu Yapı Güvenliği
Kişisi, Yüklenici ve ilgili teknik sorumlular müteselsilen sorumludur.
(2) Mağdurlara/mirasçılarına ödenecek maddi ve/veya manevi tazminat, taraflann
mahkeme dışındaki uzlaşılarmda asgari sözleşme bedelinin %25'inin altına inemez.
DÖRDÜNCÜ BOLUM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari yaptırımlar ve kamuya açık sicil
Gerekçe: Bu madde, yapı güvenliği ihlalleri sonucu meydana gelen ölüm veya yaralanma
hallerinde sorumluluk zincirini açık biçimde düzenlemektedir. Yetkisiz personel çalıştırma
veya açık ihmal hallerinde yalmzca yüklenicinin değil, tasanmcı ve denetim sorumlularımn da
müteselsilen sorumlu tutulmasıyla cezasızhk kültürünün önüne geçilmektedir.
Madde 14
(1) Kurum; denetimi engelleme, uygunsuz malzeme kullanma, sigortasız
çalıştırma, Yapı Bilgi Modellemesi veya Dijital Yapı Bilgi Sistemi yükümlülüğüne aykırılık
hallerinde ağırlaştınimış idari para cezası, faaliyet askısı ve kara liste uygular.
(2) Kararlar, Dijital Yapı Bilgi Sistemi'nde kamuya açık raporlanır.
İnşaat uyuşmazlıklarında hızlı hüküm usulü
Gerekçe: Bu madde, Kurum tarafından uygulanacak idari yaptırımların kapsamım
belirlemektedir. Denetimi engelleme, sigortasız çalıştırma, uygunsuz malzeme kullanımı gibi
ağır ihlaller için para cezası, faaliyet askısı ve kara listeye alma yaptınmları öngörülmüştür.
Madde 15
(1) Taraflar uyuşmazlığın, valilikler bünyesinde oluşturulan ve vali
tarafından görevlendirilen bir kamu personelinin başkanlık edeceği Hızlı Yapı Uyuşmazlık
Heyetine şevkini talep edebilir. Bu Heyet şu kişilerden oluşur:
a) T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkilileri arasından
görevlendirilen 1 kişi
b) Kurumu temsil eden 1 kişi
c) İlgili Belediye Başkam tarafından, belediyenin imar ve şehircilik işlerinde uzman
kişileri arasından görevlendirilen 1 kişi
ç) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından görevlendirilen 2 Mühendis ve 1
Mimar.
(2) Talepten itibaren 7 gün içinde heyet atanır. 15 gün içinde taraflar için bağlayıcı karar
verilir ve taraflara tebliğ edilir.
(3) Tarafların yargıya başvurma hakları saklıdır.
Deprem Güvenliği ve Tasarım Standartları
Gerekçe: Madde ile inşaat sektöründe sık görülen uyuşmazlıkların hızlı biçimde çözülmesi
için özel bir heyet sistemi oluşturulmaktadır.
Madde 16
(1) Deprem bölgelerinde tasarım ve güçlendirm İÇ
m esâ^âr
1998) ve EN 1990 ilkeleriyle uyumlu performans esasları düzenlenir
mevzuatı ile birlikte uygulanır.
öE
epre
*
¥
Uygulama ve koordinasyon
Gerekçe: Madde ile, yapı tasarımında uluslararası deprem performans esaslarının
(Burocode 8 ve EN 1990) mevzuatla uyumlu şekilde uygulanması öngörülmektedir. Ülkemizin
deprem kuşağındaki konumu dikkate alınarak yapısal güvenlik kriterleri bilimsel temele
dayandırılmaktadır. Bu düzenleme, dayamklı kentleşme hedefinin temelini oluşturur.
Madde 17
(1) Bu Kanunun uygulanmasında görev ve sorumluluk T.C. Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Kuruma aittir.
Yönetmelik
Gerekçe: Bu maddeyle Kanunun uygulanmasında sorumlu kurumlar belirlenmektedir.
Madde 18
(1) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumun görüşü
alınarak T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle
düzenlenir.
Geçiş hükümleri
Gerekçe: Bu madde. Kanunun uygulanmasına ilişkin ikincil düzenlemelerin çıkarılmasına
olanak tammaktadır. Yönetmeliklerin, Kurumun teknik görüşü alınarak hazırlanması
öngörülmüş; böylece uygulama birliği ve teknik yeterlilik teminat altma alınmıştır.
Geçici Madde 1
(1) Yapı Bilgi Modellemesi veya Dijital Yapı Bilgi Sistemi
zorunluluğu, kamu projelerinde 12 ay, özel projelerde 24 ay içinde kademeli olarak uygulanır,
(2) On yıllık sorumluluk sigortası ve teminat yükümlülükleri, bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten 12 ay sonra ruhsat alacak projelerde zorunludur.
(3) Yetkinlik Kartı sisteminin uygulamasına 18 ay içinde başlanır.
Yürürlük
Gerekçe: Bu maddeyle yeni dijital sistem, sigorta ve sertifîkasyon
yükümlülüklerinin kademeli olarak uygulanması düzenlenmiştir. Böylece kamu ve özel
sektörün gerekli altyapı hazırlıklarını tamamlaması için makul bir geçiş süresi tamnmaktadır.
Madde 19
(1) Bu Kanun, 1/1/2027 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 20
(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür.
Î^A/L1Ğ\
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
mı
O
1923
İNŞAAT İŞLERİNDE YAPI GÜVENLİĞİ
HAKKINDA KANUN TEKLİFİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
^