Madde 1ekliyor2644 sayılı
22/12/1934 tarihli ve 2644 sayılı Tapu Kanununa aşağıdaki ek madde
eklenmiştir.
"EK MADDE 4- Sermaye Piyasası Kurulu ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurumu tarafından yetkilendirilen değerleme kuruluşlarınca, konut finansmanı ve sermaye
piyasası mevzuatı gereğince düzenlenen değerleme raporunun, düzenlettiren kamu kurum ve
kuruluşları, bankalar ve diğer fmans kuruluşları tarafından raporun düzenlendiği tarihte Tapu
ve Kadastro Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda ve bedelsiz olarak gönderilmesi
zorunludur. Verilerin elektronik ortamda gönderilmesine ilişkin usul ve esaslar, ilgili kurum ve
kuruluşların görüşleri alınmak suretiyle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından
belirlenir."
Gerekçe: 5/2/2019 tarihli ve 30677 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 30 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile değişik 5/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine eklenen 484 üncü
maddenin birinci fıkrasının (e) bendi ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Taşınmaz
Değerleme Dairesi Başkanlığına; "taşınmazların toplu değerleme yöntemleriyle değerini
belirlemek, değer bilgi merkezini kurmak, yönetmek ve değer haritalarının üretilmesi ile güncel
tutulmasını sağlamak, gereken durumlarda toplu değerleme çalışmalarında kullanılmak üzere
tekil değerleme yaptırmak veya talep etmek, toplu değerleme standartlarına ilişkin çalışmaları
yürütmek, toplu değerleme çalışmaları sonucunda elde edilen verilere dayanarak istatistikler ve
raporlar yayımlamak, taşınmaz değerleme ve toplu değerleme alanlanyla ilgili ihtiyaç analizleri
ile uluslararası gelişmeler ve iyi uygulamaların takibini yapmak ve verilen görev ve yetkilerin
yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirleme" görevleri verilmiştir. Belirtilen göreve konu
değerleme sisteminin kurulması, kalkınma planları (10,11,12. Kalkınma Planları), Kayıt Dışı
Ekonomiyle Mücadele Eylem Plam, Cumhurbaşkanlığı yıllık programları içerisinde de yer
almaktadır. Madde ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün, taşınmaz değer değişimlerinin
takip edilmesi, kamu yatırımları ve düzenlemeleri sonucu ortaya çıkan değer artışlarının tespit
edilmesi, toplulaştırma, kamulaştırma vb. uygulamalar ile mahkemeler için düzenlenen
bilirkişi raporlarına altlık oluşturulması ve gayrimenkullerin piyasa değeri ile uyumlu değerinin
kavranmasımn sağlanması gibi birçok kamusal amaca hizmet etmeyi hedefleyen görevlerinden
biri olan değer bilgi merkezini kurmak, yönetmek ve değer haritalarının üretilmesi ile güncel
tutulmasının sağlanması amacı ile yapılacak çalışmalarda kamu giderinin azaltılması, kaynak
israfının önlenmesi ve kuruma yüklenen görevlerin daha hızlı ve etkin bir şekilde yerine
getirilmesi için ülke çapında SPK ve BDDK tarafından yetkilendirilen değerleme
kuruluşlarınca farklı amaçlar için düzenlenen değerleme raporlarına dair bilgilerin birer veri
kaynağı olarak kullanılması amaçlanmaktadır. Ayrıca madde ile verilerin elektronik ortamda
gönderilmesine ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne
verilmektedir.
Madde 2ekliyor488 sayılı
1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa aşağıdaki geçici
madde eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 5 - Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca; bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren 31/12/2027 tarihine kadar (bu tarih dâhil), daha önce ihale ilanı verilmiş
olmakla birlikte son teklif verme tarihi geçmemiş olanlar dâhil olmak üzere sosyal konut ve
konut ile birlikte ihaleye çıkılan yapım işlerine ilişkin ihalelerde, alman ihale kararları ve
Başkanlık ile işi yüklenenler arasında düzenlenen sözleşmeler damga vergisinden istisnadır.
Bu süreyi üç yıla kadar uzatmaya Cumhurbaşkam yetkilidir."
Gerekçe: Yapılan düzenleme ile damga vergisi uygulaması açısından resmi daire
sayılan Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca sosyal konut ve konut ile birlikte ihale edilen yapım
işlerine ilişkin maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 31/12/2027 tarihine kadar (bu tarih
dâhil) ilan veya duyurusu yapılmak suretiyle çıkılacak ihaleler, ayrıca maddenin yürürlük tarihi
itibarıyla ilan ve duyurusu yapılmak suretiyle ihaleye çıkılmış olmakla birlikte henüz ihale
tarihi (son teklif verme tarihi) geçmemiş olan ihaleler ile sınırlı olmak üzere bu ihalelerde
TOKl'nin almış olduğu ihale kararları ve TOKİ ile yükleniciler arasında düzenlenen
sözleşmelere damga vergisi istisnası sağlanmaktadır.
Söz konusu istisna, sadece Kanunda belirtilen nitelikleri haiz yapım işlerine ilişkin
olarak 2027 yılı sonuna kadar yeni çıkılacak ihaleler ile aynı işlerde ihale ilan veya duyurusu
yapılmış ancak ihaleye katılan yükleniciler için belirlenen son teklif süresi geçmemiş ihalelere
sağlanmak suretiyle özellikle orta ve alt gelir grubuna yönelik konutların daha uygun şartlarla
üretilmesinin temini öngörülmektedir.
Madde 3değiştiriyoribare değişikliği634 sayılı
23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 35 inci maddesinin
birinci fıkrasmın (d) bendinde yer alan "avans olarak münasip miktarda paramn toplanması ve
bu avansın harcanıp bitmesi halinde, geri kalan işler için tekrar avans toplanması" ibaresi
"işletme projesi onaylamncaya kadar avansın toplanması" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 634 sayılı Kanun uyarınca site yöneticileri, belirledikleri avans mahiyetinde
aidat miktarım talep etme ve avans bittiğinde yeniden toplama yetkisini haizdir. Yönetici,
toplayacağı avans miktarını hiçbir sınırlama olmadan belirleyebilmekte belli usullere göre yedi
gün içerisinde itiraz gelmesi durumunda ise konu kat malikleri genel kuruluna götürülmektedir.
Bu durum kamuoyunda site yöneticilerine sınırsız bir yetki tanındığı şeklinde algılanmakta ve
kat maliklerinin mağduriyetine yol açmaktadır.
Maddede yapılan değişiklik ile Kat Mülkiyeti Kanununun 37 inci maddesinde yapılan
değişiklik birlikte değerlendirildiğinde; yöneticinin toplayacağı avans miktarına kat malikleri
kurulunca onaylanma şartı getirilmekte olup yöneticilerin keyfi aidat belirlemesi önlenerek
aidat arttırma yetkisi kat malikleri kuruluna verilmektedir.
Madde 4ekliyoribare değişikliği213 sayılı634 sayılı
634 sayılı Kanunun 37 nci maddesinin birinci fıkrası ile ikinci fıkrasımn (c) bendi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, üçüncü fikrasmın birinci cümlesine "bildirilir" ibaresinden sonra
gelmek üzere "ve en geç 3 ay içinde aynen veya değiştirilerek kabulüne yönelik genel kurulda
karar alınır" ibaresi eklenmiş ve ikinci cümlesi yürürlükten kaldırılmış ve maddeye aşağıdaki
fıkra eklenmiştir.
"İşletme projesi kat malikleri genel kurulunda onaylanır. Kat malikleri kurulunca kabul
edilmiş işletme projesi yoksa, en geç üç ay içinde kat malikleri kurulunda onaylanıncaya kadar
yönetici, gecikmeksizin geçici bir işletme projesi yapar."
"c) Her kat malikinin 20 nci maddedeki esaslara göre vermesi gereken avans tutarı;"
"Mevcut işletme projesi varsa, geçici işletme projesi için öngörülen bedel, yürürlüğü
devam eden işletme projesi bedelinin takvim yılı başından geçerli olmak üzere, her yıl, bir
önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298
inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranından fazla
olmamak kaydıyla belirlenir ve yukarıda belirlenen usulde kat malikleri kuruluna sunulur."
Gerekçe: 634 sayılı Kanunda site yöneticileri, belirledikleri avans mahiyetinde aidat
miktarım oturanlardan isteyebilmekte olup avans bittiğinde yeniden toplama yetkisini haizdir.
Yönetici, toplayacağı avans miktarını hiçbir sınırlama olmadan belirleyebilmekte, bunu kat
maliklerine bildirerek uygulamaya geçirmekte ancak belli usullere göre ve yedi gün içerisinde
itiraz edilmesi durumunda konu kat malikleri genel kuruluna götürülebilmektedir. Bu durum
ise kamuoyunda site yöneticilerine tamnan sınırsız bir yetki olarak algılanmakta ve aym
zamanda kat maliklerinin mağduriyetine yol açmaktadır.
Yapılan düzenleme Kat Mülkiyeti Kanununun 35 inci maddesinde yapılan değişiklik ile
birlikte değerlendirildiğinde yöneticinin toplayacağı avans miktarına kat malikleri kurulunca
onaylanma şartı getirilmekte olup yöneticilerin keyfî aidat belirlemesi önlenerek aidat arttırma
yetkisi kat malikleri kuruluna verilmektedir.
Madde 5ekliyor634 sayılı
634 sayılı Kanunun 70 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan
"beşte dördünün" ibareleri "üçte ikisinin" şeklinde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra
eklenmiştir.
"Yönetim planlarının bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz."
Gerekçe: Malik sayısının fazla olduğu toplu yapılarda, yönetim planlarının
değiştirilmesinde karşılaşılan güçlükler sebebiyle karar oranı beşte dört iken üçte iki olarak
değiştirilmekte ve daha Önce onaylanan yönetim planları ile madde hükmünün çelişmemesi
amacıyla fıkra eklenmektedir.
Madde 6ekliyor1163 sayılı
24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa aşağıdaki ek madde
eklenmiştir.
"EK MADDE 6- İnşaatı tamamlayarak etaplar halinde yeniden inşaata başlayan yapı
kooperatifleri, yaptıkları ve yapmayı planladıkları tüm inşaatlar tamamlanmadan iş yeri ve
konutları ortaklarına tahsis etmiş olsalar dahi tahsis edilen gayrimenkullerin tapusunun devrini
yapamaz."
Gerekçe: Yapı kooperatiflerinde ortaklık devri ile ortağın maliki olduğu konutun
tapusunun devri birbirinden bağımsız yapılabilmektedir. Tapu devri yapılan ortak,
ortaklığından bağımsız bir şekilde taşınmazım satabilmekte ve böylelikle diğer konutlar
tamamlanmadan kooperatif ortağı olmayan kişiler malik olabilmektedir. Yapılan düzenleme ile
yapı kooperatiflerinin son konut tamamlanmadan ve hak ve vecibelerde eşitlik ilkesine uygun
bir şekilde kesin maliyet hesaplanmadan ortakların tapu devri yapmalarının ve nihayetinde bu
sebeple mağduriyet yaşanmasımn önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 7ekliyoribare değişikliği2872 sayılı
9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 2 nci maddesinin birinci
fıkrasında yer alan "Çevre yönetimi hizmeti" tanımına "çevre yönetim birimleri," ibaresinden
sonra gelmek üzere "çevre danışmanlık firmaları veya yetkilendirilmiş kişiler" ibaresi
eklenmiş. Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen "Çevre danışmanlık firması" tanımı
aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiş ve bu tanımdan sonra gelmek üzere aşağıdaki
"Yetkilendirilmiş kişi" tanımı eklenmiştir.
"Çevre danışmanlık firması: Çevre yönetimi hizmeti kapsamında usul ve esasları ilgili
yönetmelikle belirlenen başvuruları yapan, her türlü rapor ve teknik belgeyi hazırlamaya yetkili
ve bunlardan sorumlu olan, aylık faaliyet raporunda aykırılıkları tespit ederek Bakanlığa
bildirmekle yükümlü olan, hizmet verdiği tesis ve işletme çalışanlarına ve sorumlularına
çevresel konularda eğitim veren, nitelik ve nicelikleri ilgili yönetmelikle belirlenen mühendislik
ve fen fakültesi mezunlarından çevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesine sahip olan kişileri
bünyesinde çalıştıran, ortaklık payı bakımından ortaklarının yüzde ellisinden fazlası çevre
yönetim hizmeti yeterlik belgesine sahip ve Bakanlık tarafından yetkilendirilen tüzel kişiliği,"
"Yetkilendirilmiş kişi: Çevre yönetimi hizmeti vermek üzere Bakanlık tarafından
yetkilendirilen, üniversitelerin mühendislik veya fen fakültelerinin ilgili yönetmelikte
belirlenen bölümlerinden mezun olan kişileri,"
Gerekçe: 27/6/2024 tarihli ve E.2022/101 - K.2024/124 sayılı Anayasa Mahkemesi
Kararı ile 2872 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde yer alan "Çevre yönetimi hizmeti"
tammmdaki "çevre damşmanlık firmaları veya Bakanlığın ilgili yönetmelikle belirlediği
kişiler" ibaresi ile "Çevre Danışmanlık Firması" tanımı; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı tarafından yapılan yetkilendirmelerin hangi ölçütlere göre yapılacağı konusunda
yasal düzenlemeye yer verilmediği ve belirlilik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmiş
olup ortaya çıkan hukuki boşluğun giderilmesi amacıyla "Çevre damşmanlık firması" yeniden
düzenlenmekte ve "Yetkilendirilmiş kişi" tanımı eklenmektedir.
Madde 8ekliyoribare değişikliği2872 sayılı
2872 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendine
"kurmayanlara" ibaresinden sonra gelmek üzere "ya da çevre damşmanlık fırmalarmdan hizmet
almayanlara" ibaresi "çevre mühendisi" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya Bakanlıkça
yetkilendirilen kişiyi" ibaresi ve bende aşağıdaki paragraflar eklenmiştir.
"Ek 2 nci maddenin birinci fıkrasındaki bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen ve/veya
tespit edilen aykınhklan aylık faaliyet raporunda belirtmeyen çevre damşmanlık firmalarına 75.000
Türk Lirası idari para cezası verilir.
Aynca çevre yönetimi hizmeti verenlere, esaslan ilgili yönetmelikte belirlenen yükümlülükleri
yerine getirmedikleri takdirde ceza puam uygulamr, uygulanan ceza puanımn dört yıl içerisinde 100
puana ulaşması durumunda yeterlik belgesi 180 gün süre ile askıya ahmr. Uygulanan ceza puammn
dört yıl içerisinde 200 puana ulaşması durumunda yeterlik belgesi iki yıl süreyle iptal edilir."
Gerekçe: 27/6/2024 tarihli ve E.2022/101 - K.2024/124 sayılı Anayasa Mahkemesi
Kararı ile 2872 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrasımn (m) bendinde yer alan "ya
da çevre danışmanlık firmalarından hizmet almayanlara" ibaresi ile "veya Bakanlıkça
yetkilendirilen kişiyi" ibaresi Bakanlık tarafından yapılan yetkilendirmelerin hangi ölçütlere
göre yapılacağı konusunda yasal düzenlemeye yer verilmediği ve belirlilik ilkesine aykırı
olduğu gerekçesiyle iptal edilmiş olup karar gerekçeleri doğrultusunda ceza maddesinde
düzenleme yapılmaktadır.
Aynca çevre danışmanlık firmalarının çevre yönetimi hizmeti kapsamında hizmet
verdikleri kurum, kuruluş ve işletmelerin çevre mevzuatına aykırı fiillerini Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığına bildirmekle yükümlü olduğu ifadesi eklenerek çevre danışmanlık
firmalarına Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrasımn (m) bendi kapsamında idari para
cezası verilebilmesi için dayanak oluşturulmaktadır.
Madde 9ekliyor2872 sayılı
2872 sayılı Kanunun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Faaliyetleri sonucu çevre kirliliğine neden olacak veya çevreye zarar verecek kurum,
kuruluş ve işletmeler çevre yönetimi hizmeti almakla, çevre danışmanlık firmaları ise çevre
yönetimi hizmeti verdikleri kurum, kuruluş ve işletmelerin çevre mevzuatına aykırı fiillerini
Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür. Çevre damşmanlık firmasının asgari hizmet bedel tarifesi
ile bu maddeye ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
"Bu Akranın yürürlük tarihinden önce kurulmuş olan çevre damşmanlık firmalarının
kuruluş şartlarına ilişkin müktesep haklan saklıdır."
Gerekçe: Kanunun ek 2 nci maddesine, çevre danışmanlık firmalarının verdikleri
çevre yönetimi hizmeti karşılığı kurum, kuruluş ve işletmeler tarafından ödenen ve personelin
gıda, konaklama, ulaşım gibi zorunlu ihtiyaçlarını asgari düzeyde karşılamaya yetecek fiyatın
belirlenmesi, hizmet bedelinin standart hale getirilmesi ile hizmet verenler arasındaki haksız
rekabetin önüne geçilmesi, bu suretle çevre yönetimi hizmeti kalitesinin artırılması amacıyla
çevre yönetimi hizmeti fiyatının aylık asgari sınırlarının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığınca belirleneceği yönünde ifade eklenmektedir. Ayrıca Kanunun yayım tarihinden
önce kurulmuş olan çevre damşmanhk firmalarının kazanılmış haklarının korunması amacıyla
maddeye fıkra eklenmektedir.
Madde 10ekliyoribare değişikliği2985 sayılı
2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun 6 ncı maddesinin
başlığına "kanunlar" ibaresinden soma gelmek üzere "ve sözleşme uygulamaları" ibaresi ve
maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
"ikinci fıkra kapsamındaki sözleşmeler ile taşınmaz satışlarına yönelik sözleşme ilişkisi
kurulmadan önce alıcılar tarafından imzalanması gereken başvuru evrakları, müzakere
tutanaklan ve buna benzer diğer evraklar; yazılı şekilde veya uzaktan iletişim araçlarının
kullanılması suretiyle mesafeli olarak ya da mesafeli olsun olmasm bir bilişim veya elektronik
haberleşme cihazı üzerinden gerçekleştirilecek ve karşı taraf kimliğinin doğrulanmasına imkân
verecek yöntemler yoluyla düzenlenebilir.
Yükümlülüklerini yerine getirmeyen hak sahibinin vefatı neticesinde yasal mirasçılarımn
mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belgeyi sunmaması halinde Başkanlık, adli makamlardan
herhangi bir yetki almaksızın mirasçılık belgesi düzenlenmesi için mahkeme veya noterliğe
başvurabilir.
Başkanlık, görevleri ile ilgili dava ve icra işlemlerinde teminat yatırmaktan muaftır."
Gerekçe: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından üretilen taşınmazların satışına
yönelik başvuru toplama, gayrimenkul satış sözleşmesi imzalama vb. tüm işlemler, TOKİ ile
Bankalar arasında imzalanan protokoller çerçevesinde Bankalar aracılığı ile yürütülmekte ve
2016 yılı itibari ile faaliyete geçen Faaliyet Yönetim Sistemi (FYS) ile taşınmaz satışlarına
yönelik olarak bankalara gönderilen tüm veri (taşınmaz bilgisi, satış şekli, satış esas ve koşulları
vb.) dijital ortamda iletilmektedir. 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun 6 ncı maddesinde yer
alan Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan taşınmaz mülkiyetinin devri amaçlı
gayrimenkul satış sözleşmeleri ile gayrimenkul satış vaadi sözleşmelerinde resmi şekil şartı
aranmayacağına ilişkin hüküm ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve 6502 sayılı Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanunun sözleşmelerin kurulması, işlem güvenliği ve kimlik
doğrulamasına ilişkin hükümlerine paralel olarak yapılan düzenleme ile sürece hız kazandırmak
ve gelişen teknolojiye uyum sağlamak amacıyla taşınmaz satışlarına yönelik başvuru evrakı,
gayrimenkul satış sözleşmesi ve müzakere tutanakları gibi mevcutta alıcılar tarafından fiilen
bankada imzalanan belgelerin, yazılı şekilde veya uzaktan iletişim araçlarımn kullamiması
suretiyle mesafeli olarak ya da mesafeli olsun olmasın bir bilişim veya elektronik haberleşme
cihazı üzerinden gerçekleştirilecek ve karşı taraf kimliğinin doğrulanmasına imkân verecek
yöntemler yoluyla düzenlenebilmesi öngörülmektedir.
Diğer yandan hak sahibinin vefatı halinde yasal mirasçıların mirasçıhk sıfatlarım
gösteren belgeyi TOKÎ ya da aracı bankaya göndermesi gerekmekte ise de bazı hallerde
belgenin gönderilmediği veya varislerin mirasçıhk belgesini çeşitli sebeplerle almadıkları
görülmektedir. Sözleşmeden veya mevzuattan doğan yükümlülüklerini yerine getirmeyen hak
sahibinin vefatı halinde ipotekli satışlarda tapu devrinin yapılabilmesi için ipoteksiz satışlarda
ise satış sözleşmesinden doğan ödenmeyen taksitler ve taksitlerin gecikme bedelleri, taşınmaz
yıpranma/hasar payı, İdarenin malik sıfatıyla ödemiş olduğu emlak vergisi, site ortak giderleri
aidat alacağı, taşınmaz sigorta bedelleri gibi alacakların borçlu varislerinden tahsili amacıyla
borçlu varisleri aleyhine dava açılması veya icra takibi başlatılması zorunluluğu doğmaktadır.
Ayrıca gerek taksitlerin ödenmemesi sebebiyle fesih şartlarımn gerçekleşmesine rağmen
feshedilmeyen sözleşmeler gerekse ödemelerde temerrüde düşen alıcılar hakkında ödenmeyen
taksitlere ilişkin takip ve tahsilat işlemlerinin yürütülmesinde benzer sebeplerle sıkıntılar
yaşanmaktadır. Yapılan düzenleme ile belirtilen sıkmtılann aşılması ve bu süreçlerde zaman ile
iş gücü kaybının önlenmesi, kaynak israfının önüne geçilmesini teminen idarenin adli
makamlardan herhangi bir yetki almaksızın mirasçıhk belgesi düzenlenmesi için mahkeme veya
notere başvurabilmesi sağlanmaktadır.
Aynca yapılan düzenleme ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülen
faaliyetlerin ve yatırımların hız kazanması, görev yetki ve sorumlulukları çerçevesinde konut
üretimi ile yatırımlarının sürdürebilmesini teminen Toplu Konut İdaresi Başkanlığının her türlü
dava ve icra işlemlerinde teminat yatırma mükellefiyetinden muaf tutulması amaçlanmaktadır.
Madde 11ekliyor2985 sayılı2942 sayılı
2985 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"EK MADDE 17- Yeni yerleşim alanı olarak belirlenen sosyal konut alanı içerisinde
bulunan yerlerde, kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlardan uygulamaya dâhil edilecek
olanlar ile özel mülkiyete tabi diğer bütün taşınmazlar için Çevre, Şehircilik ve îklim
Değişikliği Bakanlığı tarafından ilgisine göre devir veya acele kamulaştırma kararı alınabilir.
Kamulaştırma işlemleri 2942 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde Çevre, Şehircilik ve îklim
Değişikliği Bakanlığı veya Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülür."
Gerekçe: Düzenleme ile Başkanlığın kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile
verilen görev ve yetkileri çerçevesinde sosyal amaçlı toplu konut üretme faaliyetlerinin hızlı bir
şekilde hayata geçirilmesi ve inşaat süreçlerinde herhangi bir gecikmeye sebebiyet verilmemesi
amacıyla yeni yerleşim alanı olarak belirlenen sosyal konut alanı içerisinde bulunan yerlerde,
kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlardan uygulamaya dâhil edilecek olanlar ile özel
mülkiyete tabi diğer bütün taşınmazlar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
tarafından ilgisine göre devir veya acele kamulaştırma kararı alınmasına imkan sağlanmaktadır.
Madde 12ekliyor3194 sayılı
3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 28 inci maddesinin sekizinci
fıkrasma aşağıdaki cümle ve maddeye aşağıdaki fikralar eklenmiştir.
"Şantiye şefi, şantiyede yürütülen günlük işlerin ve çalışan yetki belgeli ustaların kaydını
Bakanlıkça belirlenecek usule uygun tutmak zorundadır."
"Kullanıma yönelik belgeye sahip yapılarda, yapı sahibinin süresi içerisinde başvurusu
üzerine yangın güvenliğine yönelik periyodik kontroller yapılır. Bu kontroller, belediyelerin
ilgili itfaiye teşkilatı veya itfaiyenin gerekli gördüğü durumlarda binalarda yangından korunma
önlemleri ve yangın söndürme sistemleri hakkında Bakanlıkça veya Bakanlığın yetkilendirdiği
kurum ve kuruluşlarca verilen eğitim ve sınavda başarılı olup yetkilendirilen yangın güvenlik
uzmanları tarafından yangın güvenlik raporu düzenlenmek suretiyle gerçekleştirilir. Bu fıkra
kapsamında gerekli kontrollerin yapılması ve raporların hazırlanması amacıyla belediyeler
gerekli tedbirleri alır.
Yapı denetim kuruluşlarında görev alan denetçilerin hangi yapılarda hangi tarih
aralığında görev aldıkları, Bakanlıkça kurulacak elektronik sistem üzerinden takip edilir. Yapı
ruhsatında bu kişilerin isim ve imzaları yer almaz."
Gerekçe: 3194 sayılı Kanunun 28 inci maddesi uyarınca inşaat ve tesisat işlerinde
yetki belgesi olmayan usta çalıştırılması mümkün değildir. 21/9/2006 tarihli ve 5544 sayılı
Meslekî Yeterlilik Kurumu ile İlgili Düzenlemeler Hakkında Kanunun ek 1 inci maddesine
dayamlarak zorunluluk getirilen alanlar arasında "çok tehlikeli sımf olarak nitelendirilen
inşaat sektöründe, Kanun gereği meslekî yeterlilik belgeleri ve 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı
Mesleki Eğitim Kanununa göre alınan belgeler yetki belgesi olarak kabul edilmektedir.
Düzenleme ile şantiyelerde yürütülen günlük işlerin ve çalışan yetki belgeli ustaların kaydının
tutulması amaçlanmaktadır.
Binaların yangından korunmasına ilişkin periyodik denetimlere ve yangın güvenlik
uzmanlarına ilişkin (periyodik kontrollerin mahalli itfaiye teşkilatı tarafından veya mahalli
itfaiye teşkilatının yeterli olmadığı durumlarda hizmet alacakları yangın güvenlik uzmanlarınca
yapılması vb.) hususlara yönelik düzenleme yapılmaktadır.
Diğer taraftan, yapı ruhsatında yapı denetçilerinin isimlerinin bulunmasının en önemli
nedeni kişilerin sorumluluğunun ne zaman başlayıp ne zaman bittiğini tespit etmektir. 4708
sayılı Kanun kapsamındaki yapılarda hangi yapıda hangi kişinin hangi tarihler arasında görev
aldığı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca elektronik sistem üzerinden takip
edilmektedir. Bu sistem üzerinden gerekli işlemler gerçekleştirildiğinden her denetim elemanı
değişikliğinde ruhsat değişikliğine gidilmesi hem zaman kaybına yol açmakta hem de
bürokratik işlemler yatırımların gecikmesine sebep olmaktadır. Bu nedenle yapı denetçilerinin
ruhsatta isim ve imzalarının bulunmaması yönünde düzenleme yapılmaktadır.
Madde 13ekliyor3194 sayılı
3194 sayılı Kanunun 40 mcı maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Yangın güvenliğine yönelik periyodik kontrollerde tespit edilen eksiklikler 6 aydan
fazla olmamak üzere ilgili idaresince verilen süre içinde giderilerek geçerli yangın güvenlik
raporu alınır. Esaslı tadilat gerektiren eksiklikler, ilgili idaresinden alınacak ruhsat veya izin
ile yapılır. İlgili idaresince verilecek süre ruhsat veya izin tarihinden itibaren başlar."
Gerekçe: Yangın güvenliğine yönelik periyodik kontrollerde tespit edilen
eksikliklerin büyüklüğünün değişkenliği sebebiyle tek bir süre öngörülememesi, özellikle konut
tipi binaların bu süre içinde kullanımının engellenmesinin mümkün olmaması ve yerel
yönetimlerdeki farklı uygulamalar sebebiyle ilgili idareler tarafından verilecek sürenin üst
limiti belirlenmektedir. Ayrıca, eksikliklerin giderilmesi için ruhsat gerekmesi halinde de
uygulamanın netleşmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır.
Madde 14ibare değişikliği3194 sayılı
3194 sayılı Kanunun 42 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine
aşağıdaki cümle eklenmiş, üçüncü fıkrasında yer alan "ve şantiye şefine," ibaresi ", şantiye
şefine, enerji kimlik belgesi uzmanına ve yangın güvenlik uzmanına," şeklinde değiştirilmiş,
dördüncü fıkrasına "bir afet" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya yangın" ibaresi, "idarece
tamnan süre içinde" ibaresinden sonra gelmek üzere "eksiklikleri gidermeyen," ibaresi, altıncı
fıkrasına "yapmın inşa edilmesi" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya yangın güvenliği
açısından kullanım" ibaresi eklenmiş, onuncu fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan "ve diğer
sorumluluklanm yerine getirmemesi hallerinde" ibaresi "halinde" şeklinde değiştirilmiş,
cümleye "Bakanlıkça" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş idare
tarafından" ibaresi, dördüncü cümlesinde yer alan "Yetki belgeli yapı müteahhidi olmaksızın"
ibaresinden sonra gelmek üzere "ya da sahte veya gerçeğe aykırı belge kullamlarak temin
edilen müteahhitlik sımflandırma belgesi ile" ibaresi, "yapı mühürlenir" ibaresinden sonra
gelmek üzere "ve beş yıl süre ile belge numarası iptal edilir" ibaresi ve maddeye aşağıdaki fıkra
eklenmiştir.
"Bakanlıkça yapı sınıflarına yeni grup eklenmesi halinde, eklenen grup için ilgili sınıftaki
mevcut en üst grup esas alınarak işlem tesis edilir."
" Ruhsata tabi olup ruhsat alınmaksızın veya 27 nci madde kapsamında izin almmaksızm
yapılacak yapılarda kullanılmak amacıyla hazır betonu piyasaya arz eden ya da piyasada
bulunduran kişiler ilgili idare tarafından beşyüzbin Türk Lirası idari para cezası ile
cezalandınlır."
Gerekçe: 3194 sayılı Kanunun 42 nci maddesinde yer almayan yapı grupları için
hangi yapı sınıf ve grubunun esas alınacağı hususunda tereddüt yaşandığından konuya ilişkin
düzenleme yapılmaktadır.
Binaların yangından korunmasına ilişkin periyodik denetimlerde görev alacak yangın
güvenlik uzmanlarına ve Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği kapsamında enerji kimlik
belgesi hazırlamak üzere Çevre, Şehircilik ve îklim değişikliği Bakanlığı tarafından
yetkilendirilen enerji kimlik belgesi uzmanlarına ilişkin idari yaptırımlar düzenlenmektedir.
Ayrıca sahte belge kullanılarak temin edilen müteahhitlik sınıflandırma belgesi ile
başlanılan yapının ruhsatının ve beş yıl süre ile belge numarasının iptal edileceği
düzenlenmektedir.
Kanunun 28 inci maddesinde yer alan hükme uygun olarak yetki belgesi iptali
işlemlerinin de Bakanlıkça yetkilendirilmiş idareler tarafından yapılabilmesinin sağlanması
amaçlanmaktadır. Ayrıca kaçak yapılaşmanın önüne geçilmesi amacıyla ruhsatsız yapılara
hazır beton arz edilmesi hakkında idari yaptırım düzenlenmektedir.
Madde 15ekliyor3194 sayılı
3194 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki
bentler eklenmiştir.
"k) Yangın güvenliğine yönelik periyodik kontroller, kontrole tabi yapılar ve kontrollerin
süresi, alınacak ücretler, yangın güvenlik uzmanlarımn nitelikleri, görev ve sorumluluklarına
ilişkin usul ve esaslar,
1) Özellik arz eden yapıların tasarımı ile yapılarda sürdürülebilirliğin sağlanması, enerji
verimliliği, yangından ve gürültüden korunma gibi özel çalışma konularına ilişkin mimarlık ve
mühendislik hizmetlerini yürütecek uzmanların nitelikleri ve belgelendirilmesine ilişkin usul
ve esaslar,"
Gerekçe: Binaların yangından korunmasına ilişkin periyodik denetimlerde, görev
alacak yangın güvenlik uzmanlarına, kontrole tabi yapılara ve kontrollerin süresine, alınacak
ücretlere, tüm mimarlık ve mühendislik hizmetlerinde verilecek belge türlerine ilişkin
hususların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelik ile
belirleneceği yönünde düzenleme yapılmaktadır.
Madde 16değiştiriyor3402 sayılı
21/6/1987 tarihli ve 3402 sayılı Kadastro Kanununun 41 inci maddesinin
başlığı "Hatalar ve düzeltme işlemleri" şeklinde, maddenin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş, birinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiş ve mevcut ikinci
fıkra aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Kadastro sırasında veya sonrasında yapılan işlemlerle geometrik durumları kesinleşmiş
olan taşınmazlarda ölçü, sınırlandırma, tersimat ve hesaplamalardan doğan düzeltme, taşınmaz
malikleri ile diğer hak sahiplerine tebliğ olunur. Tebliğ tarihinden başlayan otuz gün içinde
düzeltmenin kaldırılması yolunda sulh hukuk mahkemesinde dava açılmadığı takdirde, yapılan
düzeltme kesinleşir. Tapu plammn oluşturulduğu tarihte elde edilen ölçü ve hesaplamalar
sonucunda bulunan koordinat, yüzölçümü gibi değerlerin, güncel teknolojiler kullanılarak
yeniden hesaplanan değerleri arasındaki miktar, fark olarak tanımlanır."
"Tapu planının üretim yöntemi ve ölçeğine göre hesaplanan taşınmazın zemindeki
sınırları ile ölçü ve yüzölçümü değerleri arasındaki ölçü ve hesaplama tekniğine göre bilimsel
olarak kabul edilebilir fark, yamima sınırı (tecviz) olarak tanımlanır.
Fark, yanılma sınırı içinde veya dışında olabilir.
Hata, farkın yanılma sınırını aştığı durumlardır."
"Kadastro sırasında veya sonrasında yapılan işlemlerle geometrik durumları kesinleşmiş
olan taşınmazlarda ölçü, sınırlandırma, tersimat ve hesaplamalardan doğan yamima sınırı
dışındaki farklar ilgilinin müracaatı veya kadastro müdürlüğünce re'sen düzeltilir. Yanılma
smırımn içindeki farklar aynı usulle düzeltilebilir. Yapılacak düzeltme işlemlerinde farkın
tamamı düzeltmeye konu edilir."
Gerekçe: Doğruluk ve hata kavramları, kadastro çalışmalarının teknik yönleri olan
haritacılık faaliyetlerinin temelini oluşturmaktadır. Taşınmaza bağlı her türlü işleme konu olan
parsel alanı bilgisi, doğruluk ve hata kavramlarını da içeren bir şekilde sunulduğunda bu verinin
kullamcısı olan bütün paydaşlar tarafından anlaşılabilir bir bilgi haline gelecektir.
Tapu planının oluşturulduğu tarihte elde edilen ölçü ve hesaplamalar sonucunda
bulunan koordinat, yüzölçümü gibi değerlerin, günümüz teknolojileri kullanılarak yeniden
hesaplanan değerleri arasında farklılıklar oluşabilmekte, bu farklar yanılma sınırı içinde veya
dışında olabilmektedir. Yanılma sınırı dışındaki farklar hata olarak değerlendirilmektedir.
Tapuda tescilli alanlar ile günümüz teknolojisine göre hesaplanan alanlar arasındaki
farklılıklar; sınırlandırma, tersimat, ölçü ve hesaplama hatalarından kaynaklanabilmektedir.
Doğruluk kavramı, kadastro çalışmalarının teknik taraflarının temelini oluşturmaktadır.
Doğruluk, ölçülen ya da hesaplanan değerin gerçek değere ya da kabul edilen değere yakınlığı
olarak tanımlanmaktadır. "Gerçek değer" teorik varsayımlara göre bilinemeyeceği için
doğruluk tahmin edilen bir kavramdır. Kadastro verilerinin doğruluğunun arttırılması amacı ile
kadastro ve tapu paftalarının yenilenmesi, 1983 yılında yürürlüğe giren Kanun ile gündeme
gelmiş, 1999 yılında gerçekleşen depremler neticesinde uygulama alanı bulabilmiş,
kadastronun büyük oranda tamamlanması ile de Kurum gündeminde kadastro güncelleme ve
sayısallaştırma çalışmaları olarak karşılık bulmuştur. Sistematik olarak gerçekleştirilen bu
faaliyetlere ek olarak, kamu yatırımları, parsel- kişi ilişkilerinin dinamik bir yapıda olması,
yüksek kentleşme hızı gibi nedenlerle yapılan arazi ve arsa düzenlemeleri, kamulaştırma
çalışmaları gibi faaliyetler de tapu sicilinde kayıtlı olan ile geometri alam arasındaki farkların
görünür hale gelmesine neden olmuştur.
Yanılma sınırı dışında olan sınırlandırma, ölçü, tersimat ve hesaplamalardan kaynaklanan
hatalar, ilgilisinin müracaatı veya kadastro müdürlüğünce, hatanın tespit edilmesi halinde bu
kanun hükümlerine göre kadastro müdürlüğü tarafından re'sen düzeltilir. Yanılma sınırının
içindeki farklar aynı usulle olaya münhasır olarak düzeltilebilir. Yapılacak düzeltme
işlemlerinde hesaplanan alana göre işlem yapılarak farkın tamamı düzeltmeye konu
edilmektedir.
Düzenleme ile haritacılık bilimi açısından kabulü gerekli ve zorunlu olan yanılma
sınırının (tecviz) tanımı yapılmakta ve taşınmazların yüz ölçümünde bu kapsamdaki
değişikliklerin meşruiyeti ve sebebi açıklanmaktadır. Bu sayede hak ve nesafet kurallarına
uygun bir biçimde hem uygulamada hem de uygulamaya karşı açılan davalarda sorumluluğun
ve tazminatın belirlenmesinde bilimsel karşılığı olan bir standart getirilmektedir.
Madde 17değiştiriyor
24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalan Hakkında
Kanunun 26 ncı maddesinin dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Mahalli idareler, bağlı kuruluşları, mahalli idare birlikleri ve bunlar tarafından kurulan
şirketler ile bunların doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin
yarısından fazlasına sahip oldukları şirketlerin yeni şirket kurması, kooperatif kurması.
yarısından fazla hissesine sahip olduğu kooperatiflerin yeni şirket veya kooperatif kurması,
mevcut veya kurulacak şirketlere veya kooperatiflere sermaye katılımında bulunulması,
bedelsiz devir yoluyla olanlar da dâhil olmak üzere her türlü hisse edinimi, şirket veya
kooperatife ortak olunması Cumhurbaşkanının iznine tabidir."
Gerekçe: Mahalli idarelerin şirket kurması, mevcut veya kurulacak şirketlere
sermaye katılımında bulunması Cumhurbaşkamnm iznine tabi olmasına rağmen dolaylı veya
bedelsiz (liibe yoluyla) şirket edinimi hakkında madde hükmü yeterince açık olmadığı için
uygulamada aksaklıklar yaşanmaktadır. Bu durum, belediyelerin bedelsiz şirket edinimi veya
belediye şirketinin şirket kurması uygulamasının yaygınlaşmasına ve belediyelerin
uygulamalarının denetimsiz alanda kalmasına ve bilhassa belediyelerin çalışma alanında
kalmayan veya mali durumu yetersiz ya da riskli olan şirketlere kamu kaynağımn harcanmasma
sebep olmaktadır. Düzenleme ile mahalli idarelerin, bunların bağlı kuruluşlarının, bu idarelerin
üyesi oldukları birliklerin, bunlar tarafından kurulan şirketlerin ve bunların doğrudan doğruya
ya da dolaylı olarak birlikte veya ayrı ayn sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları
şirketlerin dolaylı veya bedelsiz (hibe yoluyla) şirket edinimi ile kooperatif kurulması, bunlara
ortak olunması gibi iktisadi teşekküllere her türlü hisse, şirket, kooperatif ediniminin kurala
bağlanması ve kurulmuş olan şirketlerde daha sonra yapılacak diğer türlü edinimlerin
Cumhurbaşkanı onayına tabi kılınması amaçlanmaktadır.
Madde 18ekliyor4706 sayılı
29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların
Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanunun 7 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Bakanlığm bağlı, ilgili, ilişkili kurum ve
kuruluşlarına ait taşınmazların, bunların arasında gerçekleştirilecek devir işlemlerinde,
taşınmazlar mülkiyet sahibi idarenin yazısına istinaden resen tescil edilir."
Gerekçe: Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Bakanlık ve bağlı, ilgili,
ilişkili kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazların birbirleri arasındaki devir işlemleri yetkili
personelin tapu müdürlüklerine giderek ilgili evrakları imzalamaları suretiyle
gerçekleştirilmekte olup bu durum hem zaman kaybına hem de işlem sürelerinin uzamasına
sebebiyet vermektedir. Madde ile mezkur kurumlar arasındaki devir işlemlerinin, taşınmaz
malikinin yazısına istinaden resmi şekil şartı aranmaksızın re'sen yapılması yönünde
düzenleme yapılarak devir işlemlerinin hızlandırılması, bürokrasinin azaltılması ve kamu
hizmetlerinin daha etkin ve verimli bir şekilde yerine getirilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 19ekliyor189 sayılı4706 sayılı
4706 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"EK MADDE 7- Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde
kullanılması ve kamu kurum ve kuruluşları ile bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve
bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinin münhasıran yatırım ihtiyaçlarını karşılamak
amacıyla,
a) Özel kanunları gereği tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescili gereken yerleri
tespit, tahdit ve tahsise yetkili Bakanlığm uygun görüşüne istinaden mevzuatı çerçevesinde
Hazine adına tescil ettirmeye; muvafakatlerine istinaden 18/12/1960 tarihli ve 189 sayılı Kanun
kapsamındakiler de dâhil olmak üzere kamu idarelerine tahsisli Hazine taşınmazlarının
tahsislerini kaldırmaya, bu taşınmazları bu fıkranın (b) bendinde sayılanlara bedelsiz
devretmeye, yapılacak imar planlarına göre kamu hizmetlerine ayrılan yerler ile Bakanlıkça
ihtiyaç duyulan yerleri bedelsiz olarak Hazine adına tescile,
b) Birinci fıkra kapsamındaki taşınmazların, Bakanlık veya Bakanlığın bağlı, ilgili ve
ilişkili kurum, kuruluş ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerince kendi mevzuatları
çerçevesinde değerlendirilmesine bu değerlendirmenin hangi idare tarafından yapılacağına.
Çevre, Şehircilik ve îklim Değişikliği Bakanlığınca karar verilir.
Birinci fıkra kapsamındaki taşınmazların;
a) Değerlendirme işleminin Bakanlık tarafından yapılması halinde; taşmmazlarm
değerlendirilmesinden yapılan masraflar düşüldükten sonra elde edilen gelirlerin tamamı genel
bütçenin (B) işaretli cetveline gelir olarak kaydedilir, kaydedilen bu tutar karşılığında Bakanlık
bütçesine ödenek eklemeye, ödenek kaydedilen tutarlardan yılı içinde harcanmayan kısımları
ertesi yıl bütçesine devren ödenek kaydetmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Bu gelirlerin yüzde 40'ı Bakanlık tarafından birinci fıkra kapsamında izin veya
muvafakat sahibi kamu idarelerine veya ilgili Bakanlığın talebi üzerine izin veya muvafakat
sahibi Bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili kurumlarına aktarılır. Genel bütçe kapsamındaki
kamu idarelerine yapılacak kaynak transferleri ödenek aktarma suretiyle yapılır. Aktarılan bu
ödeneklerden yılı içinde harcanmayan tutarları ertesi yıl bütçelerine aynı amaçla kullanılmak
üzere devren ödenek kaydetmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Yatırım niteliğindeld ödenekler
yılı yatırım programı ile ilişkilendirilir. Genel bütçe kapsamındaki idareler dışındaki kamu
idarelerine yapılacak kaynak transferleri ise bütçe gideri kaydedilmek suretiyle gerçekleştirilir.
Merkezi yönetim kapsamındaki diğer idareler tarafından tahsil edilen tutarlar, ilgili kamu
idaresince bir yandan (B) işaretli cetvele gelir, diğer yandan (A) işaretli cetvelin mevcut veya
yeni açılacak tertiplerine ödenek kaydedilir.
Bu gelirlerin yüzde 60'a kadar kısmı ise Bakanlık bütçesine gider kaydedilmek üzere
yerleşim yerlerinin ve toplumun afetlere karşı dirençliliğinin artırılması, afet risklerinin
azaltılarak sosyal ve ekonomik etkilerinin en aza indirilmesi ve afet yönetiminin tüm
süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi amacıyla 6306 sayılı Kanun kapsamında afet riski
altındaki alanların dönüşümü, 2985 sayılı Kanun kapsamında sosyal konut üretimi ve 7452
sayılı Kanun kapsamındaki uygulamalar için Bakanlığın bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş
ve bunlarm müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerine aktarılır.
b) Değerlendirme işleminin Bakanlığın bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunlarm
müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri tarafından yapılması halinde; tutarlar ilgili kurum
tarafından tahsil edilir, yapılan masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın yüzde 60'ı ilgili
kurum tarafından gelir kaydedilir. Bu tutar yerleşim yerlerinin ve toplumun afetlere karşı
dirençliliğinin artırılması, afet risklerinin azaltılarak sosyal ve ekonomik etkilerinin en aza
indirilmesi ve afet yönetiminin tüm süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi amacıyla 6306
sayılı Kanun kapsamında afet riski altındaki alanların dönüşümü, 2985 sayılı Kanun
kapsamında sosyal konut üretimi ve 7452 sayılı Kanun kapsammdaki uygulamalar için
kullanılır veya bu tutar aynı amaçlarla kullanılmak üzere kısmen veya tamamen Bakanlığın
bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerine
aktarılabilir. Geri kalan %40 ise genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir olarak kaydedilmek
üzere Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına gönderilir. Söz konusu gelirler karşılığı
yapılacak işlemlerde bu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde düzenlenen hükümler
uygulanır.
Bu madde kapsamında elde edilen gelirler hakkında 5 inci maddenin beşinci fıkrası
hükmü uygulanmaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı
yönlendirmeye ve izlemeye, uygulamada ortaya çıkacak tereddütleri gidermeye Bakanlık
yetkilidir.
Gerekçe: Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlardan ve Devletin hüküm ve
tasarrufu altındaki yerlerden kamu hizmeti için kullanılması gerekli olanlar 5018 sayılı Kanun
kapsamında Bakanlıkça kamu idarelerine tahsis edilmekte ancak bu taşınmazların boş
bırakılmak suretiyle üzerlerinde herhangi bir faaliyette bulunulmaması, tahsis amacının sona
ermesi, tahsis amacı yönünde kullanılmaması veya zaman içerisinde hukuki ve fiili durum
itibariyle kamu hizmetinde kullanılmayacak duruma gelmesi durumunda Bakanlıkça Kamu
İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik uyarınca tahsisleri iptal
edilmektedir.
Kamu kurum ve kuruluşları ile bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunların
müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinin yatırım ihtiyaçlarının karşılanması ve bu taşınmazların
daha etkin, ekonomik ve verimli kullanılmasını teminen kamu idarelerine tahsisli Hazine
taşmmazlarmm tahsislerinin kaldırmasına, kanun gereği tahsis amacı değiştirilerek Hazine
adına tescili gereken yerlerin re'sen tesciline, kamu hizmetlerine ayrılan yerler ile kamu
hizmetleri için ihtiyaç duyulan yerlerin bedelsiz olarak Hazine adına tesciline, bu taşınmazların
Bakanlık veya Bakanlığın bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunların müessese, bağlı
ortaklık ve iştiraklerine bedelsiz devredilmesine Bakanlıkça karar verileceği yönünde
düzenleme yapılmaktadır.
Böylelikle, atıl durumda kalan taşınmazların kentsel dönüşüm projeleri, sosyal konut
projeleri, çeşitli sosyal ve kültürel donatılar da barındıran yeni yaşam alanlarının oluşturulması
gibi farklı proje ve yatırımlarda kullanılması sağlanarak kentlerimizin daha planlı ve sağlıklı
alanlara dönüştürülmesi amaçlanmaktadır.
Madde ile bu taşınmazların değerlendirilmesinde elde edilen gelirin %40'ınm
değerlendirmeyi yapan idareye aktarılması, %60'ınm ise değerlendirmeyi yapan idare, kurum
veya kuruluş ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraki tarafından kullanılmasına yönelik
düzenleme yapılarak ilgili idarelerin bütçelerine yatırım ihtiyaçlarımn karşılanması için kaynak
sağlanması, gerçekleştirmiş oldukları kamu hizmetlerinin daha nitelikli hale getirerek planlı
kentleşmeye katkı sağlanması, dar gelirli vatandaşlarımıza sosyal devlet anlayışı içerisinde
ucuz konut ve sosyal donatı üretilmesi ve kentsel dönüşüm projelerinin gerçekleştirilmesi
amaçlanmaktadır.
Madde 20ekliyor3621 sayılı4706 sayılı
4706 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
"GEÇİCl MADDE 31 - Akşehir Gölünün Konya ili Akşehir ve Tuzlukçu ilçelerinde yer
alan kıyı kesimine ait 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununun 9 uncu maddesi uyarınca
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanarak 27/4/2023 tarihinde tespit
edilen layı kenar çizgisine göre kıyıda kalmayan ancak 4/1/2019 tarihinde tespit edilen kıyı kenar
çizgilerine göre kıyıda kalmış olan yerlerde; bu Kanunun geçici 27 nci maddesi hükümleri,
4/1/2019 tarihi yerine 27/4/2023 tarihi, iki yıl olarak belirlenen başvuru süreleri ise bu maddenin
yürürlük tarihi, dikkate alınmak suretiyle uygulamr."
Gerekçe: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen 958.00 metrelik
maksimum su kotu dikkate alınarak Akşehir Gölünün Konya ili Akşehir ve Tuzlukçu ilçelerinde
yer alan kıyı kesimine ait 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununun 9 uncu maddesi
uyarmca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanarak 4/1/2019 tarihinde tespit edilen
kıyı kenar çizgisine göre kıyıda kalmayan ancak bu tarihten önce belirlenen kıyı kenar çizgilerine
göre kıyıda kalmış olan yerlerde bulunan taşınmaz maliklerinin mülkiyet sorunlarının
çözümlenmesi amacıyla 11/03/2021 tarihli ve 7297 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile 4706 sayılı
Kanuna geçici 27 inci madde eklenmişti.
Düzenleme ile, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 958.00 metrelik maksimum
su kotunım 956,3 m. olarak revize edilmesi üzerine Akşehir Gölü'nün Konya ili Akşehir ve
Tuzlukçu ilçelerinde kalan kısmında 3621 sayılı Kıyı Kanununun 9 uncu maddesine göre Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 27/4/2023 tarihinde yeni kıyı kenar çizgisi
onaylanarak kesinleşmiştir.
Yapılan düzenleme ile 27/4/2023 tarihli kıyı kenar çizgisi dikkate almarak söz konusu
taşınmazlann mülkiyet sorunlarmm çözümlenmesi amaçlanmaktadır.
Madde 21ekliyoribare değişikliği4708 sayılı
29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 1 inci
maddesinin üçüncü fıkrasımn (m) bendinde yer alan "İnşaat" ibaresinden sonra gelmek üzere
", zemin" ibaresi ve fıkraya aşağıdaki bentler eklenmiştir.
"ö) Beton üreticisi: Betonun bileşenlerim karıştırarak beton haline getiren ve sevkiyatım
sağlayan gerçek veya tüzel kişiyi,"
"p) Zemin ve temel etüt kuruluşu: Bakanlıktan aldığı izin belgesiyle zemin ve temel etüdü
faaliyetini icra eden ve Bakanlıkça denetlenen tüzel kişiyi,"
Gerekçe: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin belgeli
laboratuvarlarda zemin ile ilgili deneyler yapılmakta bu nedenle laboratuvar tanımına "zemin"
ibaresi eklenmektedir.
Yapıların denetimi süreçlerinde yapı denetim kuruluşlarının en önemli
sorumluluklarından biri de dökülen betonlardan ilgili standarda uygun olarak taze beton
numunelerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin belgeli laboratuvarlara
aldırmak, deneylerini yaptırmak ve sonuçlarım değerlendirmek, sonucun ilgili standardı
sağlamadığı durumlarda standardına uygun olarak sertleşmiş beton (karot) numunelerini
aldırarak sonuçlarını değerlendirmek ve sonucuna göre gerekli iş ve işlemleri yürütmektir. Bu
süreçlerde, usulüne uygun olarak alman ve deneyleri gerçekleştirilen beton numunelerinin
standart değerleri sağlamadığımn izin belgeli kuruluşlarca tespiti yapıldığı halde Kanun
kapsamında beton üreticilerine herhangi bir yaptırım uygulanamamaktadır. Yapılarda dökülen
betonun kalitesinin arttırılması amacıyla beton üreticisine idari para cezası verilebilmesi için
Kanuna beton üreticisi tanımı ve zemin ve temel etütlerinin Bakanlıkça denetlenebilmesinin
sağlanması amacıyla aynı fıkraya zemin ve temel etüt kuruluşu tanımı getirilmektedir.
Madde 22ibare değişikliği4708 sayılı
4708 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin yedinci ve sekizinci fıkralarına
"yapı denetim veya" ibarelerinden sonra gelmek üzere "zemin ve temel etüt veya" ibareleri
eklenmiş, onuncu fıkrasının (c) bendinin (2) numaralı alt bendinde yer alan "laboratuvara
teslimi" ibaresi "teslim alınması" şeklinde, bendin (9) numaralı alt bendi ile on birinci fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, on ikinci ve on üçüncü fıkralarına "yapı denetim veya"
ibarelerinden sonra gelmek üzere "zemin ve temel etüt veya" ibareleri eklenmiş, on altıncı
fıkrasında yer alan "veya" ibaresi "," şeklinde değiştirilmiş, fıkraya "denetçi mimar ve denetçi
mühendislerin" ibaresinden sonra gelmek üzere "zemin ve temel etüt kuruluşlarımn" ibaresi
eklenmiş, yirmi birinci fıkrasına "Yapı denetim kuruluşlarından" ibaresinden sonra gelmek
üzere "zemin ve temel etüt kuruluşlarından" ibaresi, "Yapı denetim izin belgelerinin"
ibaresinden sonra gelmek üzere "ve zemin ve temel etüt kuruluşlarının izin belgelerinin" ibaresi
eklenmiş, yirmi üçüncü fıkrasına "onbeşinci fıkra" ibaresinden sonra gelmek üzere yirmi
sekizinci fıkra" ibaresi eklenmiş, yirmi sekizinci fıkrasma "yapı denetim kuruluşları" ibaresinden
sonra gelmek üzere "beton üreticileri, zemin ve temel etüt kuruluşları" ibaresi eklenmiş ve
maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir,
"9) 5 inci maddenin sekizinci fıkrası uyarınca akdedilen sözleşme hükmü doğrultusunda
numune alımına gitmediği veya sözleşmeye aykırı hareket ettiğinin tespiti,"
"Üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkra hükümleri, laboratuvar kuruluşu ve zemin ve temel
etüt kuruluşu hakkında, üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri beton üreticisi hakkında uygulanan
idari müeyyideler için de geçerlidir."
"Laboratuvar kuruluşunda görevli iken çalıştığı laboratuvardaki idari görev dışında başka
işte çalışan laboratuvar denetçilerine ve teknik elemanlarına Î1 Yapı Denetim Komisyonunun
teklifi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce 50.000 Türk Lirası idari
para cezası verilir."
"Beton üreticisine, yapının denetimi için alınan sertleşmiş beton (karot) deney
sonuçlarımn ilgili standardı sağlamadığının tespiti hallerinde İl Yapı Denetim Komisyonunun
teklifi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce 500.000 Türk Lirası idari
para cezası verilir."
"Beton üreticisine, Bakanlıkça yönetilen izleme sistemi kapsamında dökülen betonlarda,
mikser etiketi ve/veya kare kodlu irsaliyenin bulunmaması ve/veya mikser etiketi ile kare kodlu
irsaliyenin uyuşmaması hallerinde İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce 250.000 Türk Lirası idari para cezası verilir."
Gerekçe: Zemin ve temel etüt kuruluşları belgelendirilecek ve bu kuruluşlar da teknik
personel istihdam edileceğinden idari müeyyide uygulanan yapı denetim ve laboratuvar
kurucularının ve bu kuruluşlara idari müeyyide uygulanmasına sebebiyet vererek kayıtları
tutulan teknik personelin zemin ve temel etüt kuruluşlarında teknik görev alamayacağı ve zemin
ve temel etüt kuruluşunun da ortağı olamayacağı yönünde düzenleme yapılmaktadır.
Laboratuvar kuruluşunun deney numunelerini laboratuvar tesisi dışında da teslim alması
gereken durumlar da ortaya çıkabileceğinden ceza maddesindeki "laboratuvara teslimi" ibaresi
"teslim alınması" şeklinde değiştirilmektedir.
Ayrıca maddeye;
Laboratuvar hizmet sözleşmesi doğrultusunda numune ahnımma gitmeyen ve Bakanlıkça
belirlenen beton deney bedellerinin de yer aldığı sözleşme hükümlerine aykırı hareket eden
laboratuvar kuruluşlarına idari para cezası verileceği hususu,
Laboratuvar kuruluşunda çalışan denetçi ve teknik elemanların hizmetin devamlılığı
açısından başka bir işte çalışmamaları gerekmekte olup çalıştıklarının tespiti durumunda 50.000
Türk Lirası idari para cezası verileceği hükmü,
Yapıda kullanılan betonunun kalitesinin artırılması amacıyla Kanunun 1 inci maddesine
beton üreticisi tanımı getirilerek, beton üreticileri de Kanuna dahil edilmiş olduğundan beton
üreticileri için idari para cezasına ilişkin hükümler,
eklenmektedir.
Madde 23ekliyoribare değişikliği4708 sayılı
4708 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "hizmet
bedelinin belirlenmesi ve ödenmesi," ibaresinden sonra gelmek üzere "laboratuvar hizmet
sözleşmelerinin usul ve esasları;" ibaresi ve "laboratuvarca verilen hizmetlerin" ibaresinden
sonra gelmek üzere "asgari ve" ibaresi eklenmiştir.
Gerekçe: Laboratuvarların beton deneyine ilişkin alacakları bedellerin azami
bedelinin Bakanlıkça belirleneceği yönündeki hükme, kalitenin düşmesinin engellenmesi
amacıyla asgari bedelin de belirleneceği hususu eklenmektedir. Halihazırda yapı müteahhidi ile
laboratuvar kuruluşu arasında Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama
Yönetmeliği Ek-lO'da örneği yer alan sözleşmenin akdedilmesi gerekmekte olup bu
sözleşmenin usul ve esaslarının Bakanlıkça belirleneceği düzenlenmektedir.
Madde 24ekliyor4708 sayılı
4708 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"Zemin ve temel etüt kuruluşları ve hizmeti
EK MADDE 2- Bu Kanun kapsamında yapılacak yapıların zemin ve temel etütleri
Bakanlıkça izin belgesi verilen zemin ve temel etüt kuruluşları tai'afmdan yapılır.
Zemin ve temel etüt hizmet sözleşmeleri, zemin ve temel etüt kuruluşları ile proje
müellifleri veya yapı sahipleri arasında imzalanır. Bu sözleşmenin usul ve esasları Bakanlıkça
belirlenir.
Zemin ve temel etüt hizmet bedeli, zemin ve temel etüt kuruluşlarının hizmet bedellerinin
ödenmesinde kullanılmak üzere hizmet alan proje müellifi veya yapı sahibince il muhasebe
birimlerinde açılacak emanet nitelikli hesaba yatırılır. Yatırılan tutarın %2'si ruhsatı veren
idarenin, %2'si Bakanlık bünyesinde bulunan döner sermaye işletmesinin, %10'unu
geçmeyecek şekilde Bakanlıkça belirlenen oranı ise zemin ve temel etüt altyapısı ve sistemleri
hakkında hizmet sağlamak üzere Bakanlıkça belirlenen kurum veya kuruluşun hesabına
aktarılır. Bakanlık bu oranları iki katına kadar artırmaya ve yarısına kadar indirmeye yetkilidir.
Zemin ve temel etüt kuruluşlarının sınıflandırılması, bir ilde faaliyet gösterebilecek olan
kuruluş sayısının belirlenmesi ile kuruluş safhasında sahip olunması gereken asgarî nitelikler,
izin belgesinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin şartlar, görevleri ile çalışma usul ve esasları,
zemin ve temel etüt kuruluşlarında görev alacak personelde aranacak nitelik, tecrübe ve
bunların istihdam şartları ile görev ve sorumlulukları, hizmet bedelinin belirlenmesi ve
ödenmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmeliklerle düzenlenir.
Zemin ve temel etüt kuruluşuna;
a) Zemin ve temel etüdüne esas arazi veya sondaj çalışmaları, numune alınması,
saklanması, taşınması, laboratuvara teslimi, raporlanması, izlenmesi ve denetlenmesi
süreçlerinde ilgili standartlara ve mevzuata uymadığının tespiti,
b) Laboratuvar deneylerini Bakanlıktan izin belgeli laboratuvarlara yaptırmadığının
tespiti,
hallerinde Î1 Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği İl Müdürlüğünce 200.000 Türk Lirası idari para cezası verilir.
Zemin ve temel etüt kuruluşunun, gerçeğe aykırı zemin ve temel etüt raporu vermesi
halinde veya zemin ve temel etüt raporunun yapımn statik hesaplarının hatalı yapılmasına
sebebiyet vermesi halinde, izin belgesi Merkez Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine
Bakanlıkça iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydolunur.
Faaliyete son verme cezası alan zemin ve temel etüt kuruluşunun ortaklan üç yıl süreyle
herhangi bir zemin ve temel etüt, yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev
alamaz ve başka bir zemin ve temel etüt veya yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı
olamaz.
Zemin ve temel etüt kuruluşunun bu maddenin altıncı fıkrası kapsamında izin belgesinin
iptaline sebebiyet veren veya zemin ve temel etüt kuruluşuna son beş takvim yılı içerisinde üç
ayrı değerlendirme raporu kapsamında üç adet idari para cezası uygulanmasına sebebiyet
vererek kayıtları tutulan teknik personel üç yıl süre ile herhangi bir zemin ve temel etüt, yapı
denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev alamaz ve başka bir zemin ve temel etüt
veya yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamaz.
Zemin ve temel etüt kuruluşlarının yöneticileri, ortakları ve teknik personeli bu
Kanunun uygulanmasından dolayı ortaya çıkan yapı hasarından sorumludur.
Bu maddenin uygulanmasına Balcanhkça belirlenecek pilot ilde başlanır. Pilot
uygulamanm genişletilmesi ve daraltılmasına Bakanlık yetkilidir."
Gerekçe: Kanuna tabi yapıların zemin ve temel etütlerinin denetlenebilmesinin
sağlanması amacıyla Bakanlıkça zemin ve temel etüt kuruluşları belgelendirilecek ve Kanuna
tabi yapıların zemin ve temel etütlerinin bu kuruluşlar tarafından yapılmasının sağlanacağı
yönünde düzenleme yapılmaktadır. Bu kuruluşlar ile kimin sözleşme imzalayacağı, zemin ve
temel etüt kuruluşlarının sayısının, kuruluş safhasında sahip olması gereken asgarî niteliklerin,
görevleri ile çalışma usul ve esaslarının ve bu kuruluşlarda görev alacak personelde aranacak
nitelik, tecrübe ve bunların istihdam şartları ile görev ve sorumluluklarmm yönetmelikle
belirleneceği düzenlenmiştir.
Zemin ve temel etüt kuruluşlarına, arazi ve sondaj çalışmaları, laboratuvar deneyleri için
numune alınması, saklanması, taşınması, laboratuvara teslimi, izlenmesi ve denetlenmesi
süreçlerinde ilgili standartlara ve mevzuata uymadığının tespiti ve laboratuvar deneylerini
Bakanlıktan izin belgeli laboratuvarlara yaptırmadığının tespiti hallerinde idari para cezası
verileceği ve zemin ve temel etüt kuruluşunun, gerçeğe aykırı olarak düzenlediği zemin ve
temel etüt raporu vermesi halinde, izin belgesinin iptal edilerek faaliyetine son verileceği ve
teminatının irat kaydedileceği düzenlemesi yapılmaktadır.
Zemin ve temel etüt kuruluşlarına da idari para cezası ve belge iptali yönünde idari
müeyyideler uygulanacağından yapı denetim ve laboratuvar kuruluşlarında da olduğu gibi bu
kuruluşların da belge iptali alması durumunda kuruculannm ve belge iptaline sebebiyet veren
teknik personelinin üç yıl süre ile zemin ve temel etüt, yapı denetim ve laboratuvar kuruluşunda
teknik görev alamayacağı ve diğer kuruluşlara ortak da olamayacağı yönünde ve bu kuruluşlara
idari müeyyide uygulanmasına sebebiyet vererek kayıtları tutulan teknik personelin de üç yıl
süreyle bu kuruluşlarda teknik görev alamayacağı, başka bir zemin ve temel etüt kuruluşunda
ve herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda ortak olamayacağı yönünde
düzenleme yapılmaktadır.
Madde 25ekliyor4735 sayılı
5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun ek 2 nci
maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
"Anlaşmazlığm çözümü için verilen bu karann ilgili idarece uygulanmasından kaynaklı
davalar sözleşmenin tarafları arasında adli yargı mercilerinde görülür.
Yüksek Fen KuruluBaşkan ve üyeleri hakkmda 19/10/2005 tarilıli ve 5411 sayılı Bankacılık
Kanununun 104 üncü maddesi hükümleri kıyasen uygulamr.
Bu maddenin birinci ve ikinci fıkralanmn uygulanmasma ilişkin usul ve esaslar Çevre,
Şehircilik ve îklim Değişikliği Bakanlığınca çıkanlacak yönetmelikle belirlenir."
Gerekçe: Yüksek Fen Kurulu kararlarına karşı yargıya başvurulan hallerde davaların
hangi yargı merci tarafından görüleceği hususunda tereddüt hâsıl olduğundan hukuki
belirlilik ilkesinin uygulanması ve açılan davalar neticesinde kamunun jâiksek tazminatlar
ödemesinin önüne geçilmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır.
Kamu ihalelerinde sözleşme öncesi süreci yürüten Kamu İhale Kurumu Kurul üyeleri ile
Kurum personelinin cezai ve hukuki sorumluluğuna ilişkin olarak 4/1/2002 tarihli ve 4734
sayılı Kamu İhale Kanununun 53 üncü maddesinin (e) bendinin son paragrafında bulunan
"19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 104 üncü maddesi hükümleri
uygulanır" hükmü uygulanmakta olup sözleşme sonrası süreçte anlaşmazlıklann çözümüne
ilişkin yetkili kurul olan Yüksek Fen Kurulu başkan ve üyelerine ilişkin aynı hükmün
uygulanması sağlanmaktadır.
Ayrıca başvuru sürecindeki eksikliklerin giderilmesi ve sürelerde uygulama birliğinin
sağlanması maksadıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına usul ve esas
belirleme yetkisi verilmesi yönünde düzenleme yapılmaktadır.
Madde 26değiştiriyoribare değişikliği
24/12/2020 tarihli ve 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1 inci maddesinde yer alan "5
yıl" ibaresi "10 yıl" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Madde ile Çevre Ajansına 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek
25 inci maddesi hükümlerine göre kamu kurum ve kuruluşlarından personel
görevlendirilebilmesine ilişkin hükmün 5 yıl uzatılması amaçlanmaktadır.
Madde 27değiştiriyoribare değişikliği7261 sayılı
7261 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinde yer alan "31/12/2025" ibaresi
"31/12/2027" olarak değiştirilmiştir.
Gerekçe: Türkiye Çevre Ajansının faaliyetlerinde verimliliğin arttırılarak kamu
hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimli ve ekonomik 3mrütülmesi ve sürdürülebilmesi
amacıyla Ajansa aktarılan geri kazanım katılım paylarının 2027 yılı sonuna kadar aktarılması
bu sayede çevre kirliliğini önlemek, yeşil alanların korunmasına katkı sağlamak, döngüsel
ekonomi ve sıfır atık yaklaşımları doğrultusunda kaynak verimliliğini artırmak ve Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca belirlenen çevre strateji ve politikalarının
devamlılığının sağlanması amaçlanmaktadır.
Madde 28ibare değişikliği7452 sayılı7269 sayılı
5/4/2023 tarihli ve 7452 sayılı Olağanüstü Hal Kapsammda Yerleşme ve
Yapılaşmaya İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Kabul Edilmesine Dair Kanunun ek 1 inci
maddesinin altıncı fikrasmm altmcı cümlesinde yer alan "Çevre, Şehircilik ve îklim Değişikliği
Bakanlığı" ibaresi "Kentsel Dönüşüm Başkanlığı" şeklinde değiştirilmiş ve bu cümleden sonra
gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiş, yedinci fikrasmm birinci cümlesine "Yapım işinin
tamamlanmasından sonra," ibaresinden sonra gelmek üzere "7269 sayılı Kanun kapsammda
anahtar teslimi yapılanlar hariç olmak üzere" ibaresi, ikinci cümlesinden sonra gelmek üzere
aşağıdaki cümleler eklenmiş, dokuzuncu fıkrasının birinci cümlesine "teslim edilmek üzere"
ibaresinden sonra gelmek üzere "veya hibe ve yapım kredisi destekleri ile" ibaresi, ikinci
cümlesine "köy yerleşik alanı içinde" ibaresinden sonra gelmek üzere "veya dışında" ibaresi
eklenmiş, beşinci cümlesinde yer alan "söz konusu alanlar" ibaresi "söz konusu alanlardaki
taşınmazlardan; üzerine 7269 sayılı Kanun uyannca hak sahiplerine teslim edilmek üzere konut,
işyeri, samanlık ve ahır gibi tesisler inşa edilen taşınmazlar" şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya
beşinci cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümleler ve maddeye aşağıdaki fıkra
eklenmiştir.
"Bu Kanun kapsamında verilen hibe ve krediler, alacağın devrine, temlikine ve takasa konu
edilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, hak sahibi ya da müteahhidin borçlarından
dolayı hiçbir suretle haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz konulamaz ve iflas
masasına dahil edilemez."
"Bu bağımsız bölümler Hazine tarafından Kentsel Dönüşüm Başkanlığına bedelsiz devredilir.
Başkanlık bu bağımsız bölümleri rayiç bedeli üzerinden 2886 sayılı Kanun hükümlerinden
istisna tutarak Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına gelir kaydedilmek üzere satışa ya da 6306
sayılı Kanun kapsamında yürütülen uygulamalarda değerlendirmeye yetkilidir."
"Bu maddenin altıncı fıkrası uyarınca hibe ve kredi destekleri ile üzerinde konut, iş yeri ve
ahırlı konut yapılan yüzölçümü en fazla 1.000 metrekare olarak belirlenen taşınmazlar ise
Hazine tarafından Kentsel Dönüşüm Başkanlığına bedelsiz devredilir. Kentsel Dönüşüm
Başkanlığına devrolunan taşınmazların rayiç bedelin yarısı üzerinden peşin ya da yüzde onu
peşin ödenmek üzere beş yıla kadar taksitle faizsiz satışı Başkanlıkça gerçekleştirilebilir. Bu
taşınmazların satış bedelinin tamamının Ödenmesini müteakip hak sahiplerine faydalandırılan
kredi miktarmın iki katı kadar tutarda birinci derece birinci sıradan istifade hakkı ile Hazine
lehine ipotek tesis edilerek tapu devredilebilir. Yapılan satış işlemleri doğrultusunda tahsil
edilen tutarlar Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına gelir kaydedilir."
"(10) 7269 sayılı Kanun kapsamında hak sahiplerine teslim edilmek üzere Bakanlık
tarafından üretilen konut, işyeri, samanlık ve ahır gibi tesislere ilişkin dokuzuncu fıkranın ilgili
hükümlerinin uygulanmasına devam olunmak kaydıyla; bu madde hükümleri yalnızca altıncı
fıkra uyarınca hibe ve kredi desteği verilen yapılara yönelik uygulanır."
Gerekçe: 6/2/2023'te meydana gelen depremlerden etkilenen yerlerde yıkık, acil
yıkılacak ve ağır hasarlı olarak tespit edilen yapıların yeniden inşa edilmesi, yapılaşma ve
yerleşme faaliyetlerinin başlayabilmesi, yapılaşmanın ivedilikle tamamlanabilmesi ile kamu
düzeni ve genel hayatın olağan akışımn tesis edilmesini teminen 7452 sayılı Kanunun ek 1 inci
maddesi kapsamında hak sahiplerine verilen hibe ve kredilerin haczedilmemesi, ihtiyati tedbir
ve ihtiyati haciz konulamaması yönünde düzenlemelere ihtiyaç duyulması sebebiyle
değişiklikler yapılmaktadır.
7269 sayılı Kanun uyarınca talep ve taahhütleri doğrultusunda hak sahipliği kazananlara
ilişkin devlet eliyle konutu/iş yeri tamamlanarak (AFAD tarafından) anahtar teslimi
yapılanların, kendilerine teslim edilen bağımsız bölümden cayarak ikinci el durumuna gelen
bağımsız bölümü iade etmesinin engellenmesi, hak sahibi adına üretilen bağımsız bölümlerin
kamu stoklarına dönüşünün engellenmesi amaçlanmaktadır. Bağımsız bölümde ilave hak
tanınmayacak malikler adına üretilen bağımsız bölümlere ilişkin anılan Kanun uyarınca
yürütülecek mahsuplaşma (güncel arsa payının malike ödenmesi/ hibe tutarı ve güncel arsa
payımn malike ödenmesi) doğrultusunda mülkiyetin tamamı Hazineye geçecek olup Hazine
uhdesinde kalan bağımsız bölümlerin bakım masrafları, güvenliği, 634 sayılı Kat Mülkiyeti
Kanunu uyarınca doğacak aidat, avans ve ortak bakım giderleri gibi maliyetlerin karşılanması,
bölgeye dağılmış konumdaki bağımsız bölümlerin köhneleşmesinin engellenmesi ayrıca
yürütülen kentsel dönüşüm faaliyetleri kapsamında bu taşınmazların değerlendirilerek sürecin
sıhhatle işletilmesi açısmdan değişiklik yapılmaktadır.
Afetzedelere ikametgâh ilmühaberlerini ibraz etmeleri suretiyle hak sahipliği tanınmış
olup hak sahiplerine yerinde ya da toplu İskân alanlarında konut, iş yeri, samanlık ya da ahır
üretilerek teslim edilmektedir. Bu alanlardaki uygulamalar 7452 ve 7269 sayılı Kanunlar
kapsamında belirlenen farklı destek ve uygulamalarla yürütülmesine karşın fıkra kapsamında
sadece "7269 sayılı Kanun uyarınca hak sahiplerine teslim edilmek üzere yapılacak olan"
taşınmazlara ilişkin uygulamalara atıfta bulunulmuştur. Oysa üzerinde "7269 sayılı Kanun
uyarınca hak sahiplerine teslim edilmek üzere konut, iş yeri, samanlık ve ahır gibi tesisler inşa
edilen taşınmazlar" ile "üzerinde 7452 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin altıncı fıkrası
uyarınca hibe ve kredi destekleri ile konut, iş yeri ve ahırlı konut yapılan taşmmazlar"m ayırt
edilmesi gerekmektedir. Değişiklik ile bu ayrım yapılarak uygulama esasları belirlenmiştir.
Yukarıda bahsedilen "farklı destek ve uygulamalar" ibaresi. Mera Kanunu
kapsamındaki yerlerde köy yerleşik alanı içinde veya dışında kalan alanlarda bulunan yapıları
hasar gören afetzedeler ile Hazine mülkiyetindeki alanlarda veya tescil harici alanlarda bulunan
yapılan hasar gören afetzedelerin yapılarının yıkıldığı yerde inşası kaydıyla;
-7269 sayılı Kanun kapsamında hak sahibi kabul edilenlere yönelik devlet eliyle
gerçekleştirilen yapım işleri ilk uygulama türü olarak,
-7452 sayılı Kanun uyarınca hibe ve kredi destekleri ile (afetzedeler tarafından)
gerçekleştirilen yapım işleri ise ikinci uygulama türü olarak belirtilebilir.
ilk uygulama türünde; AFAD koordinasyonu ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı eliyle yürütülen uygulamalar çerçevesinde yerinde yapım isteyen hak sahiplerine
7452 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca Bakanlık eliyle yeni
konut/iş yeri/ahır/samanlık imal edilebilmektedir.
İkinci uygulama türünde ise afet bölgesinde 7452 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi
doğrultusunda hibe ve kredi destekleri ile yürütülen uygulamalar doğrultusunda hak sahipleri
konutlarını kendi imkânlarıyla inşa etmekte, bu uygulamalar kamunun inşaat esnasında ve
belirli aşamalarda sübvanse ettiği 750 bin Türk Lirası kadar kısmı geri ödemeli olmak üzere
yıkılan konut bağımsız bölüm başına toplamda 1.54 milyon Türk Lirası tutarlı destelder ile
gerçekleştirilmektedir. Bu uygulama türü ile afetzedelerin kendi imkânları ile kamunun temin
ettiği hibe ve kredi destekleri haricinde tamamen afetzedeler tarafından gerçekleştirilen yeniden
yapım faaliyetleri doğrultusunda her yönüyle fayda barındıran işlere imza atılmaktadır.
Değişiklik ile yürürlükteki fıkra doğrultusunda üzerinde kamu (AFAD-Bakanhk) eliyle
yıkılan yapıların yerinde yeniden inşasına olanak tanınan bahse konu (mera, Hazine, tescil dışı)
taşınmazlara ilişkin afetzedelerin ayrıca kendi imkânlarıyla ve verilecek hibe ve kredi destekleri
ile konut ya da diğer bağımsız bölümlerini inşa etmelerine olanak sağlanması, afet öncesinde
halihazırda kullanımda olan bu taşınmazların aynı zamanda maliklere satışının
gerçekleştirilerek kaynak üretilmesi ve mülkiyet problemlerinin çözümü ile kamu alacaklarının
korunması amaçlanmaktadır.
Afetzedelerin yükünün azaltılması, olağan hayata dönüşün hızlandırılması, afetler
nedeniyle hak sahiplerinin afetten önceki yerleşim yerini terk etmemesi ve istenmeyen göçlerin
de bu suretle engellenmesi, ülke genelindeki dönüşüm çahşmalarımn da ayrıca kaydedilecek
gelirlerle desteklenmesi hedeflenmektedir.
Ayrıca Devlet eliyle (AFAD) yapılan inşaatlara yönelik hususlar mevzuat ile
belirlenmiş olsa da hibe ve kredi destekleri ile üretilenlerin nasıl sonuçlandırılacağına yer
verilmediğinden değişiklik öngörülmektedir.
Madde 29ekliyor375 sayılı
27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki
geçici madde eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 49- (1) 16/11/2024 tarihi itibarıyla. Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığında idari görevde olanlardan daha önce milli emlak kontrolörü
kadrosunda istihdam edilenler idari görevlerinin sona ermesini takip eden bir ay içerisinde talep
etmeleri halinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığında durumlarına uygun
başmüfettiş veya müfettiş kadrolarına Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanınca
atanırlar.
(2) Bu madde kapsamında yapılacak atamalar için uygun boş kadro bulunmaması
halinde, atama onayımn alınmasıyla birlikte başka bir işleme gerek kalmaksızın, söz konusu
kadro ihdas edilmiş ve kurumların kadro cetvellerinin ilgili bölümlerine eklenmiş sayılır."
Başvuru ve ödeme sürelerinin uzatımı
Gerekçe: 10/6/2022 tarihli ve 31151 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 64 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Haldcmda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin geçici 2 nci maddesi ile Çevre, Şehircilik
ve İklim Değişikliği Bakanlığında çevre ve şehircilik uzmanı kadrosunda bulunanlardan daha
önce milli emlak kontrolörü kadrosunda istihdam edilenlerin Bakanlıkta durumlarına uygun
başmüfettiş veya müfettiş kadrolarına atanmalarına, Bakanlıkta idari görevde olanların da
görevlerinin sona ermesi halinde yapılacak işlemlere ayrıca Bakanlık taşra teşkilatında milli
emlak uzmanı kadrosunda bulunanlardan daha önce milli emlak denetmeni kadrosunda
istihdam edilenlerin de Bakanlığın taşra teşkilatında durumlarına uygım milli emlak denetmeni
kadrolarına atanmalarına yönelik düzenleme yapılmıştır.
Ancak söz konusu madde Anayasa Mahkemesinin 30/11/2023 tarihli ve E.2020/66 K.2023/199 sayılı kararı ile konu bakımından yetki yönünden Anayasaya aykırı olduğu
gerekçesi ile iptal edilmiştir.
Madde ile Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen söz konusu maddede yer alan
Bakanlıkta idari görevde olanlardan daha önce milli emlak kontrolörü kadrosunda istihdam
edilenlerin idari görevlerinin sona ermesini müteakip Bakanlıkta durumlarına uygun
başmüfettiş veya müfettiş kadrolarına atanmalarına yönelik düzenleme yapılmaktadır.
Geçici Madde 14706 sayılı6292 sayılı
(1) 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz
Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında Hazineye ait tarım arazilerinin ve geçici 22
nci maddesi kapsamında Hazineye ait taşınmazların, 19/4/2012 tarihli ve 6292 sayılı Orman
Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına
Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında
Kanun kapsamında 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar ile Hazineye ait tarım arazilerinin
satışına ilişkin olarak;
a) Süresi içinde başvuru yapmayanların başvuru süresi.
b)Kendilerine yapılan tebligatta belirtilen bedeli süresi içerisinde ödemeyenlerin ödeme
süresi,
e) Taksitli satışlarda, sözleşmesinde belirtilen taksitlerden ikiden fazlasını vadesinde
ödemeyenlerin ödeme süresi,
31/7/2026 tarihine kadar uzatılmıştır.
(2) Birinci fıkranın (a) bendi kapsamında kalan taşınmazların satış bedeli; bu taşınmazlar
için ilgili kanunlarda belirtilen başvuru sürelerinin son gününü izleyen üç aylık sürenin bittiği
günden, ödeme yapmak amacıyla başvurulan güne kadar geçecek süre için Türkiye İstatistik
Kurumunun her ay için belirlediği tüketici fiyatları endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları
toplamında artırılarak hesaplanır.
(3) Birinci fıkranın (b) bendi kapsamında kalanlar için satış bedeli; kendilerine yapılan
tebligatta belirtilen ödeme süresinin son gününü izleyen günden, ödeme yapmak amacıyla
başvurulan güne kadar geçecek süre için Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği
TÜFE aylık değişim oranları toplamında artırılarak hesaplamr.
(4) İkinci ve üçüncü fıkralar uyarınca yapılacak hesaplamalarda ay kesirleri dikkate
alınmaz ve yapılacak hesaplamalarda her yıl için aylık değişim oranları toplamının yıllık kanuni
faiz oranının iki katını geçmesi halinde geçen kısım hesaba katılmaz.
(5) Bu Kanunun 7 nci maddesi kapsamında süresi içinde iade başvurusunda
bulunmayanlar ile geçici 8 inci maddesi kapsamında olanların başvuru süresi 31/7/2026 tarihine
kadar uzatılmıştır.
(6) 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesi kapsamında
yapı kayıt belgesi alman yapıların bulunduğu Hazineye ait taşınmazların yapı kayıt belgesi
sahiplerine satışında; süresi içinde satın alma başvurusu yapmayanların başvuru süresi ile
taksitli satışlarda sözleşmesinde belirtilen taksitlerden ikiden fazlasım vadesinde
ödemeyenlerin ödeme süresi 31/7/2026 tarihine kadar uzatılmıştır.
(7) 5/6/1986 tarihli ve 3303 sayılı Taşkömürü Havzasındaki Taşınmaz Malların
İktisabına Dair Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında Hazine taşınmazlarının satışında; süresi
içinde satın alma başvurusu yapmayanların başvuru süresi ile devir bedeli veya bakiyesini
süresi içinde ödemeyenlerin ödeme süresi 31/7/2026 tarihine kadar uzatılmıştır.
(8) 4706 sayılı Kanunun geçici 18 inci maddesi kapsamında Hazine taşınmazlarının
satışında, süresi içinde satın alma başvurusu yapmayanların başvuru süresi ile taksitli satışlarda
sözleşmesinde belirtilen taksitlerden ikiden fazlasım vadesinde ödemeyenlerin ödeme süresi
31/7/2026 tarihine kadar uzatılmıştır.
Gerekçe: Madde ile;
- 2/B alanlarında bulunan taşınmazların 19/4/2012 tarihli ve 6292 sayılı Orman
Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına
Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında
Kanun kapsamında,
- Hazineye ait tarım arazilerinin 6292 sayılı Kanun ile 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı
Hazineye Ait Taşınmaz Mallann Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında,
- Hazineye ait taşınmazların 4706 sayılı Kanunun geçici 22 nci maddesi kapsamında,
- Yapı Kayıt Belgesi alman yapıların bulunduğu Hazineye ait taşınmazların 3/5/1985
tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesi kapsamında,
- Hazineye ait taşınmazların 5/6/1986 tarihli ve 3303 sayılı Taşkömürü Havzasındaki
Taşınmaz Malların İktisabına Dair Kanun kapsamında,
-Hazineye ait taşınmazların 4706 sayılı Kanunun geçici 18 inci maddesi kapsamında,
satışına ilişkin olarak başvuru ve ödeme süresini geçiren vatandaşlara yeniden başvuru
ve ödeme süresi verilmesi sağlanarak bu konudaki mağduriyetlerinin giderilmesi ve
uygulamada meydana gelebilecek hukuki ihtilafların Önlenmesi amaçlanmaktadır.
Madde 30
(1) Bu Kanunun;
a) 24 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü 30/9/2026 tarihinde,
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer;
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 31
(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
TAPU KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA VE 375 SAYILI KANUN
HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN
TEKLİFİ