Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Dijital platform ekonomisinin yaygınlaşmasıyla birlikte moto kuryelik faaliyeti Türkiye genelinde hızla artmış; bu alan özellikle gençler, göçmenler ve güvencesiz koşullara itilen kadınlar için düşük gelirli ve yüksek riskli bir istihdam alanına dönüşmüştür. Moto kuryeler; yoğun trafik, olumsuz hava koşulları, uzun ve düzensiz çalışma saatleri, sürekli hız ve performans baskısı yaratan algoritmik yönetim sistemleri nedeniyle yüksek iş kazası ve meslek hastalığı riski altında çalışmaktadır. Buna karşm moto kuryelik faaliyeti 13 Nisan 2025 tarihinde toplanan İşyeri Tehlike Sınıflan Tespit Komisyonu, moto kuryeliği "az tehlikeli işler" sınıfından çıkararak "tehlikeli işler" sımfına almış; bu karar 21 Mayıs 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Fakat yoğun trafik içinde sürekli hareket hâlinde çalışma, olumsuz hava koşullan, uzun ve düzensiz çalışma saatleri ile algoritmik sistemler tarafından yaratılan hız ve zaman baskısı, moto kuryeliği fiilen çok tehlikeli işler kapsamına sokmaktadır. Moto kuryeliğin taşıdığı yüksek risk, iş cinayetlerine ilişkin verilerle de açık biçimde ortaya konmaktadır. Kurye Haklan Demeği ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi verilerine göre; 2022 yılında en az 58, 2023 yılında en az 68, 2024 yılında en az 63 ve 2025 yılmda en az 44 moto kurye çalışırken meydana gelen iş cinayetlerinde hayatını kaybetmiştir. Platform şirketleri, kuryelerin çalışma temposunu, teslimat sürelerini ve gelirlerini fiilen belirlemelerine rağmen işveren sorumluluğundan kaçınmakta; dijital platformlar tarafından tek taraflı olarak hazırlanan sözleşmeler yoluyla kuryeleri "bağımsız çalışan" veya "iş ortağı" olarak tanımlayarak işin organizasyonu ve risklerini bütünüyle kurye üzerine yıkmaktadır. Bu sözleşmelerin iş hukuku ile işçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuatı bakımından sistematik biçimde denetlenmemesi, fiilî çalışma ilişkisi ile hukuki statü arasındaki uyumsuzluğu derinleştirmektedir. Bu Kanun Teklifi; moto kuryelik faaliyetini gerçek risk düzeyine uygun biçimde çok tehlikeli işler smıfma almak, platform şirketlerini işçi sağlığı ve iş güvenliği bakımından açık ve bağlayıcı yükümlülükler altına sokmak, sosyal sigorta ve prim yükümlülükleri bakımından işveren sorumluluğunu netleştirmek, algoritmik yönetim sistemlerinin işçi sağlığı üzerindeki etkilerini denetim altına almak ve moto kuryelere özgü meslek hastahklanmn tanımlanmasım ve kayıt altma aimmasım sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Teklif, yalmzca teknik bir sınıflandırma değişikliği değil; platform kapitalizminin görünmezleştirdiği emeğe karşı kamusal sorumluluğun, sosyal devlet ilkesinin ve yaşam hakkmın gereği olarak ortaya konulmuş yapısal bir düzenleme ihtiyacımn ifadesidir. SOSYAL sigortalar VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE İŞ