1163 Sayılı Kooperatifler Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Kooperatifçilik, Anayasa'nın 171'inci maddesi uyarınca Devletin geliştirmesini ve korumasını öngördüğü temel bir örgütlenme modelidir. Buna karşın, özellikle yapı kooperatifleri alanında yaşanan yaygın mağduriyetler, bu anayasal yükümlülüğün uzun süredir yerine getirilmediğini açıkça ortaya koymaktadır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu, yürürlüğe girdiği tarihten bu yana Türkiye'nin ekonomik, sosyal ve kentsel gerçekliğinde meydana gelen köklü değişimlere rağmen bütüncül biçimde güncellenmemiştir. Denetim mekanizmalarının yetersizliği, şeffaflık hükümlerinin bağlayıcılıktan uzak olması ve yaptırımların caydırıcı olmaması, yapı kooperatiflerinin önemli bir bölümünde kötü yönetim, keyfi uygulamalar ve ağır hak ihlallerine zemin hazırlamıştır. Türkiye genelinde binlerce vatandaş; . Yıllarca aidat ve ek ödeme yapmasına rağmen konutuna kavuşamamakta, . İnşaatı tamamlanmış olsa dahi tapusunu alamamakta, . Tapu devrini almış olmasına rağmen sonradan hukuka aykırı borçlandırmalara maruz bırakılmakta, . Kooperatif yönetimlerinin mali işlemlerine ilişkin bilgiye erişememektedir. Bu mağduriyetlerin önemli bir bölümü, kamu otoritelerinin zamanında ve etkin denetim görevini yerine getirmemesinden kaynaklanmaktadır. Mevcut mevzuat, Bakanlık denetimini büyük ölçüde şekli incelemelerle sınırlamakta; ağır usulsüzlük hâllerinde dahi geç ve etkisiz müdahalelere yol açmaktadır. Bu Kanun Teklifi ile amaçlanan; . Yapı kooperatiflerinde mali şeffaflığı zorunlu hâle getirmek, . Ortakların aidat ve ek ödemeler yoluyla keyfi biçimde borçlandırılmasını önlemek, . Tapu devri sonrası süresiz borçlandırma uygulamalarına son vermek, . Kamu denetimini güçlendirerek mağduriyetleri oluşmadan engellemek, . Kooperatif yöneticileri açısından caydırıcı ve uygulanabilir yaptırımlar getirmektir. Bu düzenlemeler, kooperatif ortaklarının mülkiyet hakkını, hukuki güvenliğini ve sosyal devlet ilkesini korumaya yönelik zorunlu bir müdahale niteliği taşımaktadır.