Kanun teklifi · 2/3499 · Komisyonda
Cemevlerine İbadethane Statüsü Kazandırmak Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi
Teklif ile, cemevlerine ibadethane statüsü verilerek ibadethane statüsündeki yapılara sağlanan hak ve muafiyetlerden yararlandırılması amaçlanmaktadır.
TBMM kaydındaki özet.
İlk imza
Reşat Karagöz
Yeni Parti · Amasya
Komisyon süreci
- 29 OCAK 2026Sunuldu
- ESAS KOMİSYONİçişleri KomisyonuGeliş 30 Ocak 2026 · Komisyonda
- TALİ KOMİSYONİnsan Haklarını İnceleme KomisyonuGeliş 30 Ocak 2026 · Komisyonda
- TALİ KOMİSYONMilli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor KomisyonuGeliş 30 Ocak 2026 · Komisyonda
Genel gerekçe
Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 2. maddesi devleti laik ve sosyal bir hukuk devleti
olarak tanımlamış; 10. maddesi eşitlik ilkesini, 24. maddesi ise din ve vicdan
özgürlüğünü güvence altına almıştır.
Alevi-Bektaşi inancı, tarihsel ve toplumsal varlığıyla bu ülkenin asli inanç
topluluklarından biridir. Cemevleri ise Alevi yurttaşların ibadetlerini yerine getirdikleri
temel mekânlardır. Buna rağmen cemevlerinin ibadethane statüsünün yasal olarak
tanınmaması, eşit yurttaşlık ilkesine ve laikliğe açıkça aykırıdır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay kararlan cemevlerinin
ibadethane olduğunu açık biçimde ortaya koymuştur. Bu kanun değişikliği teklifi, yargı
kararlarıyla oluşan hukuki zemini yasal güvenceye kavuşturmayı ve ayrımcılığı ortadan
kaldırmayı amaçlamaktadır.
-9?.3
8AS
Maddeler
32 madde · gerekçesiyle birlikteMadde 1ekliyoribare değişikliği442 sayılı
18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanunu'nun 2'nci maddesinin birinci
fıkrasına "cami," ibaresinden sonra gelmek üzere "mescit, cemevi, kilise, sinagog,
havra ve benzeri ibadet yerleri" ibareleri eklenmiştir.
Gerekçe: 18/3/1924 tarihli ve 442 sayiiı Köy Kanunu'nun 2. maddesi kapsamında,
yerleşimlerde tanımlanan "ibadethane" kavramına cemevierinln de dâhil edilmesi
amaçlanmaktadır. Bu değişiklik ile köy statüsündeki yerleşim alanlarında cemevierinln
hukuken ibadet mekânı sayılması sağlanmaktadır.
Madde 2değiştiriyoribare değişikliği2559 sayılı
4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 16'ncı
maddesinin yedinci fıkrasının (d) bendinde yer alan "ibadethaneler" ibaresi "cami,
mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri İbadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 16.
maddesi kapsamında "ibadethanelere yönelik güvenlik tedbirleri" düzenlenmiştir.
Cemevierinln de bu maddeye dâhil edilmesiyle ibadet yerleri arasında açıkça yer
alması, güvenlik tedbirlerinin eşit şekilde uygulanmasını sağlamaktadır.
Madde 3ekliyoribare değişikliği6831 sayılı
31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 3Tinci maddesinin
birinci fıkrasında yer alan "cami," ibaresinden sonra gelmek üzere "mescit, cemevi,
kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" ibareleri eklenmiştir.
Gerekçe: 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nda yer alan "ibadet yerleri"
ibaresine cemevlerinin dâhil edilmesi, kırsal ve orman içi alanlarda cemevierinln
haklarının genişletilmesini amaçlamaktadır.
Madde 4ekliyoribare değişikliği
6831 sayılı 32'nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "cami," ibaresinden
sonra gelmek üzere "mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri"
ibareleri eklenmiştir.
Gerekçe: Orman Kanunu'nda yer alan "ibadet yerleri" ibaresine cemevierinln dâhil
edilmesi, kırsal ve orman içi alanlarda cemevierinln haklarının genişletilmesini
amaçlamaktadır.
Madde 5değiştiriyoribare değişikliği
15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla
Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunun 23'üncü maddesinin beşinci
fıkrasında yer alan "ibadet yerleri" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra
ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla
Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun'da "ibadet yerleri" için
öngörülen koruma ve yeniden inşa hükümlerinin cemevleri için de geçerli olması
sağlanmaktadır.
Madde 6değiştiriyoribare değişikliği193 sayılı
31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 89'uncu
maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde yer alan "ibadethaneler" ibaresi
cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde
değiştirilmiştir.
Gerekçe: 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 89. maddesinde,
bağış ve yardımların vergiden düşülmesine olanak tanınmıştır. Cemevlerinin de bu
hükümden yararlanmasıyla mali eşitlik sağlanmaktadır.
Madde 7değiştiriyoribare değişikliği1319 sayılı
9/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 4'üncü
maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan "ibadethaneler" ibaresi "cami,
mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 9/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 4. maddesinde
ibadethaneler emlak vergisinden muaf tutulmuştur. Cemevlerinin de bu kapsama
alınması, mülki yükümlülüklerde ayrımcılığın giderilmesini hedeflemektedir.
Madde 8ekliyoribare değişikliği2464 sayılı
26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 36'ncı
maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan "cami" ibaresinden sonra
gelmek üzere "cemevi,", "kilise" ibaresinden sonra gelmek üzere "sinagog" ibaresi
eklenmiştir.
Gerekçe: 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda ibadet yerleri
için vergi muafiyetleri tanımlanmıştır. Cemevlerinin bu istisnalardan açıkça
yararlanabilmesi amacıyla madde kapsamı genişletilmiştir.
Madde 9değiştiriyor2464 sayılı
2464 sayılı Kanun'un mükerrer 44 üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki
"ibadet yerleri" ibareleri "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet
yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 2464 sayılı Kanun'un mükerrer 44. maddesindeki ibadet yeri tanımının
genişletilmesiyle cemevleri de kapsama alınmaktadır.
Madde 10değiştiriyoribare değişikliği2464 sayılı
2464 sayılı Kanunun 90'ıncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan "ibadet
yerleri" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri"
şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 2464 sayılı Kanun'un 90. maddesinde ibadet yerleri için tanınan vergi
muafiyetleri, cemevierini de kapsayacak şekilde genişletilmektedir.
Madde 11değiştiriyoribare değişikliği
Aynı Kanun'un ek 2*nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan
"İbadethaneler" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havrajre^nzeri ibadet
yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
HA/
ev
Gerekçe: 2464 sayılı Kanun'un 2. maddesindeki istisnalar cemevleri için de geçerli
kılınarak belediyeler nezdinde eşit uygulama sağlanmaktadır.
Madde 12değiştiriyoribare değişikliği2985 sayılı
2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun 2'ncinin ikinci
fıkrasının (c) maddesindeki "ibadethane" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog,
havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nda "ibadethane"
ibaresi genişletilerek cemevleri de dâhil edilmiştir. Böylece TOKİ vejDe^^rLprojeierde
planlanan ibadet alanlarında cemevlerine de yer verilebilecektiry^;|^
-ifC
Madde 13değiştiriyor3194 sayılı
2/3/1984 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8'inci maddesinin
(b)bendinin yedinci ve sekizinci paragraflarındaki "ibadethane" ibareleri, "cami, mescit,
cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadethane" olarak değiştirilmiştir.
Gerekçe: 2/3/1984 tarihli ve 3194 sayılı imar Kanunu'nda j ■
alanlara ilişkin hükümler, cemevlerinin planlarda yer alma ine
düzenlenmiştir.
BAŞ
ayrı
cak
m
ide
Madde 14değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı
3194 sayılı Kanunu'nun 13'üncü maddesinin altıncı fıkrasındaki "ibadet
yeri" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri"
şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: İmar Kanunu'nda ibadet yerlerine ayrılacak alanlara İlişkin hükümler,
cemevlerinin planlarda yer almasını sağlayacak şekilde düzenlenmiştir.
Madde 15değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı
3194 sayılı Kanunu'nun 18'inci maddesinin ikinci fıkrasındaki "ibadet yeri"
ibaresi, "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde
değiştirilmiştir.
Gerekçe: İmar Kanunu'nda ibadet yerlerine ayrılacak alanlara ilişkin hükümler,
cemevlerinin planlarda yer almasını sağlayacak şekilde düzenlenmiştir.
Madde 16değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı
3194 sayılı Kanunu'nun 27'nci maddesinin sekizinci fıkrasındaki "ibadet
yeri" ibaresi, "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri"
şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: İmar Kanunu'nda ibadet yerlerine ayrılacak alanlara ilişkin hükümler,
cemevlerinin planlarda yer almasını sağlayacak şekilde düzenlenmiştir.
Madde 17değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı
3194 sayılı Kanunu'nun 44'ücü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki
"ibadet yeri" ibaresi, "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet
yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: İmar Kanunu'nda ibadet yerlerine ayrılacak alanlara ilişkin hükümler,
cemevlerinin planiarda yer almasını sağlayacak şekilde düzenlenmiştir.
Madde 18değiştiriyoribare değişikliği3194 sayılı
3194 sayılı Kanunu'nun ek 2'nci maddesinin birinci fıkrasındaki "ibadet"
ibaresi, "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet" şekiinde, ikinci
fıkrasındaki "ibadethane" ibaresi 'cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve
benzeri ibadethane", üçüncü fıkrasındaki "ibadet yeri" ibaresi "cami, mescit, cemevi,
kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet yerleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: İmar Kanunu'nda ibadet yerlerine ayrılacak alanlara ilişkin hükümler,
cemevlerinin planlarda yer almasını sağlayacak şekilde düzenlenmiştir.
Madde 19değiştiriyoribare değişikliği5216 sayılı
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7'nci
maddesinde geçen "mabetler" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise, sinageg, havra ve
benzeri ibadethaneler" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 10/7/2004 tarihii ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu
kapsamında beiediyeiere ibadet yerlerine hizmet götürme görevi verilmiştir.
Cemevierinin de bu kapsama alınmasıyla belediye hizmetlerinden eşit yararlanması
sağlanmaktadır.
Madde 20değiştiriyoribare değişikliği5237 sayılı
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 153'üncü
maddesinin birinci fıkrasındaki "İbadethanelere" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise,
sinagog, havra ve benzeri ibadethanelere" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda ibadethanelere
yönelik saldırı, hakaret ve engelleme fiillerine ilişkin hükümler bulunmaktadır.
Cemevlerinin de bu kapsamda korunmasıyia eşit ceza koruması sağlanmaktadır.
Madde 21değiştiriyoribare değişikliği5237 sayılı
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 153 birinci
fıkrasındaki "İbadethanelere" ibaresi "Cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog, havra ve
benzeri ibadethanelere" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: Türk Ceza Kanunu'nda ibadethanelere yönelik saldırı, hakaret ve
engelleme fiillerine ilişkin hükümler bulunmaktadır. Cemevlerinin de bu kapsamda
korunmasıyla eşit ceza koruması sağlanmaktadır.
Madde 22değiştiriyoribare değişikliği5237 sayılı
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 188'inci
maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendindeki "ibadethane" ibaresi "cami, mescit,
cemevi, kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadethane" şeklinde değiştirilmiştir.
ıvrv\
Gerekçe: Türk Ceza Kanunu'nda ibadethanelere yönelik saldırı, hakaret ve
engelleme fiillerine ilişkin hükümler bulunmaktadır. Cemevlerinin de bu kapsamda
korunmasıyla eşit ceza koruması sağianmaktadır.
Madde 23değiştiriyoribare değişikliği5237 sayılı
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza KanunıTmr^^^İ!{iî^i midesinin
onuncu fıkrasındaki "ibadethane" ibaresi "cami, mescit, cemevi^kıügeTsi^po^, havra
ve benzeri ibadethane" şeklinde değiştirilmiştir.
"
cv
?0p BAS
Gerekçe: Türk Ceza Kanunu'nda ibadethanelere yönelik saldırı, hakaret ve
engelleme fiillerine ilişkin hükümler bulunmaktadır. Cemevlerinin de bu kapsamda
korunmasıyla eşit ceza koruması sağlanmaktadır.
Madde 24değiştiriyoribare değişikliği5378 sayılı
1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunu'nun 3'üncü
maddesinin birinci fıkrasının (1) bendindeki "ibadet" ibaresi "cami, mescit, cemevi,
kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadet" şekilde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 2/3/1984 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda belediyelere
ibadethanelere destek sağlama görevi verilmiştir. Cemevlerinin de bu desteklerden
yararlanabilmesi için ibadet yeri tanımı genişletilmiştir.
Madde 25değiştiriyor5393 sayılı
3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73'ncü maddesinin
16'ncı fıkrasındaki geçen "ibadethane" ibareleri "cami, mescit, cemevi, kilise, sinagog,
havra ve benzeri ibadethane" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunu'nda "ibadet
yerleri" ibaresi genişletilerek cemevleri de dâhil edilmiştir.
Madde 26değiştiriyoribare değişikliği5520 sayılı
13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 10'uncu
maddesinin (ç) bendindeki "ibadethaneler" ibaresi "cami, mescit, cemevi, kilise,
sinagog, havra ve benzeri ibadethaneler" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nda yer alan
vergi istisnaları ibadethanelere
yararlanabilmesi sağlanmıştır.
yöneliktir.
Cemevlerinin de bu istisnalardan
Madde 27değiştiriyoribare değişikliği
16/2/2011 tarihli ve 6113 sayılı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Bir
Kısım Borç ve Alacaklarının Düzenlenmesine Dair Kanunun 2 nci maddesinin
dördüncü fıkrasının (b) bendindeki "ibadethanelerin" ibaresi "Cami, mescit, cemevi,
kilise, sinagog, havra ve benzeri ibadethanelerin" şekilde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 16/2/2011 tarihli ve 6113 sayılı Kanun'un 2. maddesinde kamu
yayıncılığında ibadethanelere ilişkin içeriklerin düzenlenmesi öngörülmüştür.
Cemevlerinin bu kapsama alınması, görünürlük ve kamusal tanıj
~
dan
önemlidir.
y
vV
^0
BAS
CEMEVLERİNE İBADETHANE STATÜSÜ KAZANDIRMAK AMACIYLA BAZİ
KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKİNDA KANUN TEKLİFİ
Madde 28yürürlükten kaldırıyor6446 sayılı
6446 sayılı Kanunu'nun ek 6'ncı maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Madde 29değiştiriyoribare değişikliği6446 sayılı
14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun geçici 6'ncı
maddesinin üçüncü fıkrasındaki "İbadethanelere" ibaresi "Cami, mescit, cemevi, kilise,
sinagog, havra ve benzeri ibadethanelere" şeklinde değiştirilmiştir.
Geçici Madde 1
Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce ibadethane olarak
kullanıldığı belirlenen ancak işlevi değiştirilmiş, müze, kültür merkezi, okul vb. yapılara
dönüştürülmüş cemevleri Alevi-Bektaşi kurumlarına tahsis edilerek yeniden ibadete
açılır. Uygulamaya ilişkin esaslar Cumhurbaşkanınca belirlenir.
Madde 30
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 31
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
9r
?«■>
Ov
Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗
İmza sahipleri
1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidirKaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir