Harçlar Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Türkiye'de taşınmaz mülkiyetinin devrine ilişkin işlemlerden alman tapu harcı, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarife uyarmca, taşınmazın beyan edilen satış değeri üzerinden alıcı ve satıcıdan ayn ayn yüzde 2 oramnda tahsil edilmekte olup toplam mali yük yüzde 4 seviyesine ulaşmaktadır. Mevcut oran, taşınmaz edinme ve devretme işlemlerinde önemli bir maliyet ımsuru haline gelmiş, özellikle dar ve orta gelir gruplan açısından mülkiyete erişimi zorlaştıran yapısal bir yük oluşturmuştur. Tapu harçlarmm mevcut düzeyi, uygulamada piyasa gerçekliği ile idari kayıtlar arasında uyumsuzluk doğuran sonuçlar yaratmaktadır. Yüksek harç yükünden kaçınma eğilimi, tarafların satış bedellerini gerçek piyasa değerinin altında beyan etmelerine yol açmakta, taşınmaz devir işlemlerinde kayıt dışı ödeme pratiklerinin yaygınlaşmasına zemin hazırlamaktadır. Bu durum yalmzca kamu gelirlerinin sağlıklı ve sürdürülebilir biçimde tahsil edilmesini engellememekte; aym zamanda taşınmaz değerleme sistemlerinin güvenilirliğini zedelemekte, gayrimenkul piyasasmda veri şeffaflığım ortadan kaldırmakta ve kamu planlama politikalarının sağlıklı veri temelli yürütülmesini güçleştirmektedir. Kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin azaltılması, vergi adaletinin sağlanması ve mali yüklerin toplumsal kesimler arasında dengeli dağıtılması, sosyal devletin temel perspektifidir. Bu yaklaşım, kamusal gelirlerin artmlmasmı vatandaşın sırtma yeni yükler bindirmek yerine; kayıt dişiliği azaltan, adil, şeffaf ve sürdürülebilir mali araçlar yoluyla sağlamayı esas alır. Bu çerçevede tapu harcı oranlanmn makul seviyelere çekilmesi, mali disiplini zayıflatacak bir adım değil; aksine kayıt altına alman ekonomik işlem hacmini genişleterek kamu maliyesinin güçlendirilmesine katkı sağlayacak yapısal bir düzenleme niteliği taşımaktadır. Evrensel uygulamalar incelendiğinde, taşınmaz devir işlemlerinde işlem maliyetlerinin düşürülmesinin piyasa şeffaflığım artırdığı, kayıt dişiliği azalttığı ve işlem hacmini büyüttüğü görülmektedir. Yüksek oranlı işlem vergilerinin, kısa vadede gelir artırıcı gibi görünse de uzun vadede beyan dışı uygıüamalan teşvik ederek kamımun gelir tabanım daralttığı yönünde geniş bir akademik literatür bulunmaktadır. Bu nedenle vergi ve harç politikalarmda etkinlik, yalnızca oran artışlanyla değil, vergi uyumunu artıran rasyonel düzenlemelerle sağlanabilmektedir. Tapu harcı oranımn alıcı ve satıcı için ayn ayn yüzde 2'den yüzde 0,5'e düşürülmesi, taşınmaz devir işlemlerinin gerçek satış bedelleri üzerinden gerçekleştirilmesini teşvik edecek, kayıt dışı ödeme yöntemlerinin cazibesini azaltacak ve beyan doğruluğunu artıracaktır. Bu düzenleme ile işlem hacminde meydana gelecek artış ve beyan edilen değerlerin piyasa gerçeklerine yaklaşması sayesinde kamu gelirlerinde orta ve uzun vadede azalma yaşanmayacağı; aksine gelir tabammn genişlemesiyle sürdürülebilir bir mali kazamm sağlanacağı öngörülmektedir. Öte yandan söz konusu düzenleme, konuta erişimin giderek zorlaştığı mevcut ekonomik koşullarda vatandaşın üzerindeki işlem maliyetlerini azaltarak sosyal adaletin güçlendirilmesine katkı sunacaktır. Barınma hakkmın giderek ağırlaşan ekonomik koşullar nedeniyle erişilmesi güç bir hak haline gelmesini önlemek, kamunun temel sorumluluklan arasmda yer almaktadn. Bu teklif, taşınmaz piyasasmda şeffaflığı artıran, kayıt dişiliği azalt^ ve vatandaşm mülkiyete erişimini kolaylaştıran bütüncül bir mali politika parçasıdır. ^1» ru- 1923