Dijital Telif ve Çevrimiçi Haber İçerikleri Hakkında Kanun Teklifi

Amaç Bu Kanunun amacı; dijital platformlar tarafından çevrimiçi ortamda kullanılan haber ve medya içerikleri karşılığında, içerik üreticisi basın ve medya kuruluşlarının adil bir telif ve gelir paylaşımına erişimini sağlamak; pazarlık süreçlerinde şeffaflık ve eşit muamele ilkesini güçlendirmek; yerel ve ulusal medyanın sürdürülebilirliğini teminat altına almaktır.

Kapsam Bu Kanun; 1) Türkiye'de faaliyet gösteren veya Türkiye'deki kullanıcılara yönelik hizmet sunan dijital platformları, 2) Haber, basın ve medya içeriği üreten gerçek ve tüzel kişileri, 3) Çevrimiçi haber içeriklerinin listelenmesi, özetlenmesi, paylaşılması, görünür kılınması veya yönlendirilmesine ilişkin faaliyetleri kapsar. Salt bağlantı (URL) paylaşımı ile kullanıcıların kişisel ve ticari olmayan paylaşımları; Ek Unsur içermemesi ve Ekonomik Değer Yaratan Kullanım niteliği taşımaması hâlinde bu Kanun kapsamında değerlendirilmez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Yetkili Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Tanımlar Bu Kanunun uygulanmasında; ■1) Dijital Platform: Arama motorları, sosyal medya platformları, içerik paylaşım ağları ve benzeri çevrimiçi hizmet sağlayıcılarını, 2) Haber İçeriği: 5187 sayılı Basın Kanunu kapsamında değerlendirilen yazılı, görsel, işitsel ve dijital haber içeriklerini, 3) Medya Kuruluşu: Türkiye'de faaliyet gösteren ve haber içeriği üreten gerçek veya tüzel kişileri, 4) Dijital Telif: Haber içeriklerinin dijital platformlar tarafından Ekonomik Değer Yaratan Kullanım kapsamında kullanımı karşılığında ödenmesi gereken bedeli, 5) Ekonomik Değer Yaratan Kullanım: Haber içeriğinin, dijital platform tarafından doğrudan veya dolaylı olarak Türkiye'de reklam, abonelik, komisyon/işlem ücreti, sponsorluk, ücretli tanıtım, lisanslama, veri temelli gelir ve benzeri gelirlerin elde edilmesine; kullanıcı edinimi, elde tutma, etkileşim artışı veya hizmetin değerlenmesine katkı sağlayacak şekilde listelenmesini, özetlenmesini, önizlenmesini, yeniden sunulmasını veya yönlendirilmesini. 6)Ek Unsur: Salt bağlantı (URL) paylaşımı dışında; haber başlığı, spot, özet/snippet, otomatik özet, küçük görsel/thumbnail, video veya ses önizlemesi, haber kartı/paneli, trend/kategori kutusu, içerik üzerinde önbellekleme veya benzeri sunum unsurlarını, 7) Türkiye Kaynaklı Dijital Hizmet Geliri: Dijital platformun Türkiye'deki kullanıcı kitlesine yönelik faaliyetlerinden doğan; reklam, abonelik, komisyon/işlem ücreti, sponsorluk, ücretli tanıtım, lisanslama, veri temelli gelir ve benzeri kalemlerden oluşan Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet gelirini, 8) Kapsama Giren Büyük Dijital Platform: Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet geliri 100.000.000 Türk Lirasını aşan veya Türkiye'de aylık ortalama aktif kullanıcı sayısı 1.000.OOO'un üzerinde olan dijital platformu; aynı ekonomik bütünlük içindeki platformların eşiklerinin birlikte değerlendirilmesi suretiyle belirlenen platformu, 9) Yetkili Kurum: Bu Kanunun uygulanmasından sorumlu Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu ifade eder. Bu Kanunda öngörülen dijital telif; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki mali hakların kullanılmasını ortadan kaldırmaz veya sınırlandırmaz; çevrimiçi haber içeriğinin platformlarca Ekonomik Değer Yaratan Kullanım kapsamında kullanımından doğan gelir paylaşımına ilişkin sui generis bir ödeme yükümlülüğü niteliğindedir. Kapsama ilişkin parasal eşikler, her takvim yılı başında bir önceki yıla ilişkin yeniden değerleme oranı esas alınarak güncellenir, ÎKİNCİ BÖLÜM Dijital Platformların Yükümlülükleri

Adil Pazarlık Yükümlülüğü Kapsama giren büyük dijital platformlar, haber içeriklerini kullandıkları medya kuruluşlarıyla adil, şeffaf ve iyi niyetli bir pazarlık süreci yürütmekle yükümlüdür. Pazarlık sürecinde taraflar; telif bedelini etkileyen verileri makul ölçüde paylaşır, tekliflerini gerekçelendirir ve müzakereyi gereksiz biçimde uzatamaz. Medya kuruluşlarının birlikte pazarlık yapabilmelerine imkân sağlanır; bu kapsamda toplu pazarlık ve temsil mekanizmalarının usul ve esasları Yetkili Kurum tarafından belirlenir.

Dijital Telif Ödeme Esası Kapsama giren büyük dijital platformlar; 1) Haber içeriklerinin listelenmesi, özetlenmesi, paylaşılması, önizlenmesi veya yönlendirilmesi suretiyle Ekonomik Değer Yaratan Kullanım kapsamında elde ettikleri değer karşılığında, medya kuruluşlarına dijital telif ödemekle yükümlüdür. 2)Telif bedelinin belirlenmesinde; içerik üretim maliyeti, erişim ve etkileşim düzeyi, platformun Türkiye'deki ekonomik gücü ve medya kuruluşunun ölçeği dikkate alınır. Telif ödemeleri, taraflar arasındaki sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça üçer aylık dönemler itibarıyla gerçekleştirilir.

Ayrımcılık Yasağı Kapsama giren büyük dijital platformlar; 1) Medya kuruluşları arasında haksız ayrımcılık yapamaz, 2) Telif pazarlığı veya telif talebi nedeniyle haber içeriklerini kullanmayı durdurmak, görünürlüğünü azaltmak ya da algoritmik olarak dezavantajlı hale getirmek suretiyle baskı uygulayamaz, 3) Haber içeriklerine ilişkin sıralama, öneri ve görünürlük parametrelerini telif pazarlık süreçlerinde yaptırım veya baskı aracı olarak kullanamaz. •• •• •• UÇUNCU BOLUM Kurumsal Yapı ve Uyuşmazlık Çözümü

Yetkili Kurum ve Koordinasyon Bu Kanunun uygulanması, denetlenmesi ve bu Kanunda düzenlenen süreçlerin yürütülmesi Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yerine getirilir. Kurum; görevlerini yerine getirirken Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Basın İlan Kurumu, Rekabet Kurumu ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla gerekli koordinasyonu sağlar. Kurumun; raporlama formatları, veri paylaşımı, denetim usulleri, Uyuşmazlık Kurulu çalışma usulü ile diğer uygulama ayrıntılarım düzenleyen yönetmelikleri çıkarma yetkisi saklıdır.

Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Kurulu Taraflar arasında dijital telif bedeline veya sözleşme şartlarına ilişkin anlaşma sağlanamaması hâlinde, taraflardan birinin başvurusu üzerine öncelikle arabuluculuk yoluna gidilir. Arabuluculuk süreci, başvuru tarihinden itibaren otuz gün içinde sonuçlandırılır; zorunlu hâllerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere on beş gün uzatılabilir. Arabuluculuk sürecinin sonuçsuz kalması durumunda, taraflardan birinin talebi üzerine Yetkili Kurum bünyesinde oluşturulacak Dijital Telif Uyuşmazlık Kurulu devreye girer. Kurul; biri başkan olmak üzere, iletişim/bilişim, basın/medya, ekonomi/rekabet ve hukuk alanlarında görev yapan veya uzmanlığı bulunan beş üyeden oluşur. Kurul, tarafların beyanlarını ve sunacakları bilgi ve belgeleri alarak uyuşmazlığı en geç altmış gün içinde karara bağlar. Kurul kararı idari işlem niteliğindedir; karara karşı idari yargı yolu açıktır. Kurulun oluşumu, çalışma usul ve esasları ile başvuru şekli ve sürelere İlişkin ayrıntılar yönetmelikle düzenlenir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Şeffaflık, Raporlama ve Kamu Yaran

Şeffaflık Yükümlülüğü Kapsama giren büyük dijital platformlar, medya kuruluşlarıyla yapılan dijital telif anlaşmalarına ilişkin; ödeme yöntemlerini, toplam telif tutarlarını ve yararlanıcı medya kuruluşlarının kapsamını Yetkili Kurum'a yıllık olarak raporlamakla yükümlüdür. Bu raporlar, ticari sırların korunması kaydıyla kamuoyuna açıklanabilir.

Algoritmik Şeffaflık Kapsama giren büyük dijital platformlar, haber içeriklerinin sıralanması, önerilmesi ve görünürlüğünü etkileyen algoritmik sistemlere ilişkin olarak; medya kuruluşlarını doğrudan etkileyen temel ilke ve parametreleri, görünürlüğü düşürücü uygulamaları ve önemli değişiklikleri Yetkili Kurum'a bildirmekle yükümlüdür. Algoritmalar, telif pazarlığı süreçlerinde baskı aracı olarak kullanılamaz. Bildirim kapsamı ve seviyeleri, platformların ticari sırlarının korunması gözetilerek yönetmelikle belirlenir.

Kamu Yaran ve Yerel Medyanın Korunması Toplu telif modelleri kapsamında tahsil edilecek dijital telif bedellerinin dağıtımında; yerel ve bölgesel medya kuruluşları, kamu yararına habercilik faaliyetleri ve toplumun bilgiye erişimini güçlendiren içerikler öncelikli olarak gözetilir. Yetkili Kurum, şeffaflık ve nesnellik ilkeleri çerçevesinde yerel ve bağımsız medyayı destekleyici düzenlemeler yapabilir. BEŞİNCİ BÖLÜM Dijital Telif Bedelinin Belirlenmesi, Denetim ve Yaptırımlar

Dijital Telif Bedelinin Belirlenme Esasları Dijital telif bedeli; dijital platformlar ile medya kuruluşları arasında yapılacak pazarlıklar sonucunda belirlenir. Taraflar arasında anlaşma sağlanamaması hâlinde telif bedeli, Uyuşmazlık Kurulu tarafından aşağıdaki objektif kriterler dikkate alınarak tespit edilir: 1) Haber içeriğinin üretim maliyeti ve sürekliliği, 2) İçeriğin dijital platform üzerindeki görüntülenme, etkileşim ve yönlendirme oranları, 3) Platformun Türkiye kaynaklı dijital hizmet geliri ve pazar payı, 4) Medya kuruluşunun ölçeği, çalışan sayısı ve yayın hacmi, 5) İçeriğin kamusal değer taşıması ve kamuoyunu bilgilendirme niteliği. Belirlenecek toplam yıllık dijital telif tutarı, platformun Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet gelirinin %rinden az olamaz. Yetkili Kurum, piyasa koşullarını ve kamu yararını gözeterek bu oranı %1 ile %3 aralığında olmak üzere her yıl güncelleyebilir; güncelleme kararları gerekçeli olarak ilan edilir.

Toplu Telif ve Asgari Telif Mekanizması Yetkili Kurum; medya kuruluşlarının birlikte pazarlık yapabilmesini teminen toplu telif modellerini ve küçük, yerel ve bağımsız medya kuruluşları için asgari telif tutarlarını belirlemeye yetkilidir. Toplu telif modellerinin tasarımı ve uygulanmasında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümleri gözetilir; gerekli hâllerde Rekabet Kurumunun görüşü alınır. Asgari telif mekanizması; rekabeti bozmayacak, şeffaf ve ölçülebilir kriterlere dayalı şekilde uygulanır.

Denetim Yetkisi Yetkili Kurum, bu Kanun kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini re'sen veya şikâyet üzerine denetleyebilir. Dijital platformlar, telif hesaplamalarına esas tüm verileri Yetkili Kurum'a sunmakla yükümlüdür. Kurum, gerekli gördüğü hâllerde bağımsız denetim yaptırabilir. Denetim sırasında elde edilen veriler, ticari sır ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat çerçevesinde işlenir.

İhlal Türleri Aşağıdaki fiiller Kanun ihlali sayılır: 1) Dijital telif ödemesinden kaçınmak veya eksik ödeme yapmak, 2) Pazarlık sürecini geciktirmek, sonuçsuz bırakmak veya kötüye kullanmak, 3) Medya kuruluşlarına karşı dolaylı sansür, ekonomik baskı veya algoritmik ayrımcılık uygulamak, 4) Yanıltıcı veya eksik veri sunmak ya da denetimi engellemek.

İdari Yaptırımlar Bu Kanuna aykırı fiillerde bulunan dijital platformlar hakkında; ihlalin niteliği ve ağırlığına göre Türkiye'de elde edilen yıllık dijital hizmet gelirlerinin %rinden %5'ine kadar idari para cezası uygulanır. Kurum, kural olarak, ihlalin giderilmesi için dijital platforma on beş gün süre vererek yazılı ihtarda bulunur; ağır ihlaller ile tekrar hâlinde ihtar şartı aranmaz. Ayrıca, ihlalin ağırlığına göre telif yükümlülüğünün geriye dönük olarak tahsiline karar verilebilir. Tekrarı hâlinde reklam faaliyetlerinin kısmen durdurulması veya Türkiye'de gelir elde etmeye yönelik belirli hizmetlerin süreli kısıtlanması tedbirleri uygulanabilir.

Ağır ve Sürekli İhlaller İhlalin sistematik ve sürekli olması hâlinde; idari para cezası oranı %10'a kadar artırılabilir. Yetkili Kurum, ağır ve sürekli ihlallerde kamuoyuna açık yaptırım kararı yayımlayabilir. ALTINCI BÖLÜM Uluslararası Dijital Platformlar ve Uyum

Türkiye'de Temsilcilik Yükümlülüğü Bu Kanun kapsamına giren uluslararası dijital platformlar, Türkiye'de yetkili bir temsilci bulundurmakla yükümlüdür. Temsilcinin; tebligatların alınması, bilgi ve belge taleplerinin karşılanması ve bu Kanun kapsamında yürütülen süreçlerin sağlıklı şekilde işletilmesine ilişkin yetki ve sorumlulukları yönetmelikle belirlenir. 5651 sayılı Kanun uyarınca temsilci belirleme yükümlülüğü bulunan platformlar bakımından, bu Kanun kapsamında belirlenen temsilci aynı yükümlülüğü karşılayabilir.

Uluslararası Uyum ve Karşılıklılık Bu Kanunun uygulanmasında; Avrupa Birliği, Kanada ve benzeri ülkelerde yürürlükte olan çevrimiçi haber içeriklerinin kullanımı ve dijital telif düzenlemeleri dikkate alınır. Uluslararası iş birliği ve karşılıklılık ilkesi gözetilir. YEDİNCİ BÖLÜM Muafiyetler, Geçiş Hükümleri ve Son Hükümler

Muafiyet Kapsama giren büyük dijital platform niteliği taşımayan dijital hizmetler ile ticari amaç gütmeyen veya kamu yararına faaliyet gösteren belirli dijital hizmetler, Yetkili Kurum tarafından belirlenecek nesnel kriterler çerçevesinde bu Kanunun bazı hükümlerinden kısmen muaf tutulabilir. Muafiyet kararları gerekçeli olur ve kamuoyuna duyurulur.

Yetkili Kurum, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde; kapsam eşiklerinin uygulanması, raporlama formatlan. Uyuşmazlık Kurulunin çalışma usulü ve denetim süreçlerine ilişkin ikincil düzenlemeleri çıkarır. Dijital platformlar, bu düzenlemelerin yayımından itibaren yürürlüğe giriş tarihine kadar temsilcilik ve raporlama altyapılarını tamamlamakla yükümlüdür.

Mevcut sözleşmeler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Kanun hükümlerine uyumlu hâle getirilir.

Yürürlük Bu Kanunun 4 ilâ 20 ncî maddeleri yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra, diğer hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.