Toplu Konut Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Ülkemiz, jeolojik açıdan dünyanın en riskli ve afet potansiyeli en yüksek coğrafyaların biridir. 85 milyon nüfusun yüzde Vl'i deprem riski taşıyan bölgelerde yaşamaktadır. Ülkemizde ortalama iki yılda yıbcı bir deprem meydana gelmektedir. Bunun en bariz örneği, 6 Şubat depremleridir. Ayrıca Türkiye'de 6 milyon bağımsız birim risk altında ve 2 milyonumm acil dönüşüm beklemektedir. Yani biz, deprem riski yüksek bir coğrafyada ve dirençli olmayan şehirlerde yaşamaktayız. Bununla birlikte TÜlK, Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri, 2025 verilerine göre kurumsal olmayan nüfusun %28,8'i sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçeveleri vb. problemler yaşarken %27,9'u konutunda izolasyondan dolayı ısınma sorunu ile karşılaşmaktadır. Oturulan konuta sahip olanların oranı 2025 yılında %57,1 olarak hesaplanırken kirada oturanlann oram %27, lojmanda oturanlann oranı %0,9, kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin oranı ise %15 olmuştur. TÜÎK'in 2024 yılına ait "İstatistiklerle Aile" verilerine göre ise, son 10 yılda ev sahipliği oranının yüzde 61,1'den yüzde 56,re düştüğü, kiracı oranımn ise yüzde 22,rden yüzde 28'e yükseldiği, Türkiye'de 24 milyondan fazla kişinin kiracı konumunda olduğunu ve kiracı hane sayısının yaklaşık 7,7 milyon olduğu nüfus artışının büyük bölümünün kiracılardan oluştuğu görülmektedir. 2015-2024 döneminde yapı kullamm izni verilen 6,94 milyon konuttan yalmzca 5,31 milyonunun satılmış, 1,63 milyon konut elde kalmış ve KONUTDER verilerine göre yıllık konut ihtiyacı ise 700 binin üzerinde olmasına rağmen üretim ortalama 500 binde kalmıştır. Bunun yamnda 2025'te kiralar OECD ülkelerinde ortalama %6,8 artarken, Türkiye'de bu oran %77,re çıkmıştır, 2015-2025 döneminde OECD'de toplam kira artışı %48,9 iken Türkiye'de artış %1.457,7'ye ulaşmıştır. Bu durum hızlı ve büyük dönüşüm projelerini zorunlu kılmaktadır. Ancak son yıllarda yaşanan maliyet artışları istenilen düzeyde dönüşümün yapılmasını imkânsız kılmıştır. 2020 yılında 100 birim olan konut maliyeti, 2025 yıhmn Ekim aymda 2.000 birime çıkmıştır. 2020'de 150 bin TL'ye yapılabilen bir konut bugün 3 milyon TL düzeyindedir. Bu kadar yüksek maliyetlerle hem kentsel dönüşüm hem de sosyal konut hedeflerini sürdürülebilirliği mümkün değildir. En son açıklanan 'Yüzyılın Konut Projesi' ile 500 bin sosyal konut inşa edileceği, TOKİ tarafından yürütülecek projenin hem afet riskine karşı güvenli yaşam alanları oluşturmayı hem de vatandaşların uygun maliyetlerle konuta erişimini sağlamayı hedeflediği ifade edilmiştir. Ancak bu proje bağlamında ifade etmek gerekirse birim maliyeti iyimser biçimde 4 milyon TL kabul edilirse dahi toplam ihtiyaç yaklaşık 2 trilyon TL'yi bulmaktadır. Bütçede bu amaçla ayrılan kaynak miktarı ise 100 milyar TL'dir. Bu, hedefin ancak yirmi yıllık bir vadede gerçekleştirilebileceği anlamına gelmektedir. Dolayısıyla söz konusu projenin ülkemizin acil ihtiyacına kısa vadede cevap vermesi mümkün görülmemektedir. Hal böyleyken, barınma hakkı, "1948 tarihli İnsan Haklan Evrensel Bildirgesi'nin 25." ve "1966 tarihli Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi'nin 11. maddelerinde" açıkça tammlanmakta ve Anayasamızın 57. maddesinde ise devlete şehir planlaması kaps^nında konut ihtiyacını karşılayacak önlemleri alma ve toplu konutlan destekleme yi^tolülü^ getirmektedir. Bu hak, özellikle asgari ücretli, emekli ve dar gelirli yurttaşlary Ot TBMM o Tel: O (312) 420 64 34-35 Faks: O (312) 420 24 76 E-Mail: cem.avsar@tbmı Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA «V Cem AVŞAR Tekirdağ Milletvekili gündemlerden biri haline gelmiştir. Gelirin büyük kısmının kiraya gitmesiyle birlikte geçinme imkânsızlaşmış, depremler, zorunlu göç ve ekonomik sorunlar barınma sorununu daha da derinleştirmiş ve yalnızca ekonomik değil, kronik sosyal bir soruna dönüşmüştür. Bu durum, toplu konut projelerinin belli bir bölümünün sosyal konuta ayrılmasımn güvence altına alınması, hedeflenen sosyal konut projelerinin sağlanmasına dönük gerekli önlemlerin alınması, yoksullar, sabit gelirliler ve orta sımfin konut sorununun çözümü için sosyal konut, mülk sosyal konut, kiralık sosyal konut ile farklı gereksinimlere uygun konut türleri üretip ev sahipliği ve uzun vadeli kiralamaların hayata geçilmesini zorunlu kılmaktadır. Bununla birlikte belediyelerin arsa tahsisinde desteklenmesi, yerel aktörlerin devreye alınması, gelire göre kira sistemi, kamu lojmanlarının sosyal konut sistemine entegrasyonu, belediyelerde sosyal konut işletmeleri, sosyal kiralık konutun cazip hale gelmesi ve yaygınlaştırılması ve yeni yerleşim alanlarında zorunlu sosyal konut kotası dar gelirli hanelere kira desteği sağlaması ve etkin denetim mekanizmalarm kurulması gereklidir. Bu teklifimizle, yeni yapılaşma alanları ve kentsel dönüşüm bölgelerinde zorunlu sosyal konut kotasımn getirilmesini hedefliyoruz. Bu kapsamda 5393 sayılı Belediye Kanununun 73 üncü maddesi ve 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında bu Kanun hükümleri uyarmca üretilecek konutların en az jûizde üçü düşük gelir gruplanna dahil olan vatandaşlarm barınma ihtiyaçlarım karşılamak üzere sosyal konut niteliğinde inşa edilmesini amaçlamaktayız. HAi.- TBMM Tel: O (312) 420 64 34-35 Faks: O (312) 420 24 76 E-Mail: cem.avsar@tbmm.g. Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA Cem AVŞAR Tekirdağ Milletvekili