Kanun teklifi · 2/3535 · Komisyonda
Genç İstihdamını Güçlendirme Ve Gençlik Garantisi Programı Hakkında Kanun Teklifi
Teklif ile, 18-29 yaş arası gençlerin işgücü piyasasına girişinin kolaylaştırılması, gençlerin ve kadınların desteklenmesi, istihdamı artırmak için çıraklık, staj ve eğitim gibi imkânların sağlanması amaçlanmaktadır.
TBMM kaydındaki özet.
İlk imza
Ahmet Tuncay Özkan
Yeni Parti · İzmir
Komisyon süreci
- 16 ŞUBAT 2026Sunuldu
- ESAS KOMİSYONMilli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor KomisyonuGeliş 17 Şubat 2026 · Komisyonda
- TALİ KOMİSYONKadın Erkek Fırsat Eşitliği KomisyonuGeliş 17 Şubat 2026 · Komisyonda
- TALİ KOMİSYONPlan ve Bütçe KomisyonuGeliş 17 Şubat 2026 · Komisyonda
- TALİ KOMİSYONSağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler KomisyonuGeliş 17 Şubat 2026 · Komisyonda
Genel gerekçe
Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Gençlerin iş hayatına atılması sadece bir ekonomi meselesi değil, aym zamanda
toplumun huzuru ve geleceği için en temel ihtiyaçtır. Ancak günümüzde gençler, okulu
bitirdikten sonra iş bulma sürecinde "tecrübesizlik" engeline takılmakta ve eğitimini aldıkları
alanla iş hayatı arasındaki boşluk nedeniyle zorluk yaşamaktadırlar. "Ne eğitimde ne de işte"
olan gençlerin sayısındaki artış, sadece bir ekonomik kayıp yaratmakla kalmamakta; gençlerin
hayallerini sımrlamakta ve onları toplumdan uzaklaştırmaktadır. Mevcut iş bulma
yöntemlerinin bugünün dünyasına yeterince cevap verememesi, gençleri daha güçlü şekilde
koruyan yeni bir yasal düzenleme yapmasını zorunlu hale getirmiştir.
Gençler iş hayatının en savunmasız grubunu oluşturmaktadır. Birçok genç, iş
bulamadığı için düşük ücretli, güvencesiz ve sigortasız işlerde çalışmak zorunda kalmaktadır.
Özellikle üniversite ve meslek lisesi mezunu gençlerimizin iş arama süreçlerinin çok uzun
sürmesi, hem yeteneklerinin körelmesine hem de umutlanm kaybederek yurt dışına gitme
yollan aramalarına neden olmaktadır. Mevcut sistemdeki staj ve çıraklık gibi uygulamalann
bazen amacından sapan ve genç emeğini değersizleştiren yapısı, gençlerin çalışma hayatına
olan güvenini kırmaktadır. Bu nedenle gençlerin, emeğinin karşılığını tam aldığı ve haklanmn
yasayla korunduğu bir sistemin kurulması zorunludur.
Öte yandan, her gencin imkanları ne yazık ki eşit değildir. Kadın gençlerin ailevi
sorumluluklar nedeniyle iş hayatından uzak kalması, engelli gençlerin yaşadığı zorluklar veya
farklı bölgelerde yaşayan gençlerin fırsat eşitsizliği, piyasa koşullarında kendiliğinden
çözülememektedir. Bu noktada; vergi kolaylıkları, taşınma ve kira yardımları ile kreş desteği
gibi imkanların devreye girmesi sosyal devlet olmanın bir gereğidir.
Bu Kanun Teklifi; genç işsizliği sarmalım kırmak, gençlere hak ettikleri sosyal
güvenceli çalışma ortamını sunmak, beyin göçünü engellemek ve toplumsal refahın adil
dağılımını sağlamak amacıyla, mevcut sistemdeki boşlukları doldurmak ve gençliği
kalkınmanm ana öznesi kılmak üzere hazırlanmıştır.
r
1023
S? /
Maddeler
13 madde · gerekçesiyle birlikteMadde 15510 sayılı
(1) Bu Kanunun amacı; 18-29 yaş arası gençlerin işgücü piyasasına girişini
hızlandırmak, kalıcı istihdamı artırmak, mesleki eğitim ve iş deneyimi geçişini güçlendirmek,
kadınların ve dezavantajlı gençlerin istihdammı teşvik etmek ve Gençlik Garantisi Programını
kurmaktır.
(2) Bu Kanun; genç istihdam teşviklerini, ücretli genç çırak ve stajyerlerin asgari ücret
ve sosyal güvenliğini, bölgesel hareketlilik ve bakım desteklerini, kamu alımlarında genç
istihdam şartım, mevsimsel sektörlerde eğitim-istihdam geçişini. Gençlik Garantisi
Programı'mn yönetimini ve izleme-raporlamayı, kapsar.
(3) Bu Kanunun uygulanmasmda;
a) Genç: 18 yaşını doldurmuş, 30 yaşından gün almamış kişiyi,
b) İlk kalıcı iş; Belirsiz süreli iş sözleşmesi veya en az 12 ay süreli belirli süreli iş
sözleşmesi kapsamında, aynı işveren nezdinde ilk defa 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasımn (a) bendi
kapsamında çalışmayı,
c) Nitelikli teklif: Gencin profil ve becerileriyle uyumlu; ücret, süre, sosyal güvenlik ve
iş sağlığı-güvenliği bakımından mevzuata uygun; iş, eğitim, çıraklık veya staj teklifini,
ç) Program: Gençlik Garantisi Programı'm,
ifade eder,
(4) Bu Kanun kapsamındaki uygulamalar; eşitlik, ayrımcılık yasağı, veri
minimizasyonu, şeffaflık, ölçülebilir performans göstergeleri ve kötüye kullammı önleme
ilkelerine göre yürütülür.
İKİNCİ BÖLÜM
Gençlik Garantisi Programı
Gençlik Garantisi Programı
Gerekçe: Bu madde ile genç istihdamının artırılması, kalıcı işe geçişin desteklenmesi ve
Gençlik Garantisi Programının amaç, kapsam, tanım ve ilkelerinin belirlenmesi
amaçlanmaktadır.
Madde 2
(1) Gençlik Garantisi Programı kurulmuştur. Program kapsamında, işsiz
kalan veya eğitimden ayrılan her gence, başvuru veya tespit tarihinden itibaren dört ay içinde
nitelikli bir iş, eğitim, çıraklık veya staj teklifi sunulur.
(2) Program başvuruları e-Devlet üzerinden tek kapı prensibiyle alınır; gencin
profillemesi, danışmanlık hizmeti ve teklif üretimi Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından
yürütülür.
(3) Program kapsamında sunulacak staj/çıraklık tekliflerinde, kalite ölçütleri
bakımından Avrupa Birliği'nin "staj kalite çerçevesi" yaklaşımı esas alımr.
(4) Programmil bazında uygulanması için Valilik koordinasyonunda "Gençlik Garantisi.
İl Kurulları" oluşturulur; kamu, özel sektör ve meslek kuruluşlarının katılımı sağlanır,
-
Genç istihdam teşviki
/
^
Gerekçe: Bu madde ile Gençlere işsizlik veya eğitimden kopma sonrası kısa sürede nitelikli
bir teklif sunulmasını güvence altına almak üzere Gençlik Garantisi Programı kurulmaktadır,
Madde 3
(1) 18-29 yaş arası gençlerin ilk kalıcı iş kapsamında 5510 sayılg
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca işe alınması halinde, işverenir^
yükümlü olduğu sigorta primi işveren hissesi;
v'
m
'i -
\
a) işe giriş tarihinden itibaren on iki ay stireyle tamamen,
b) izleyen on iki ay süreyle %50 oranında, Hazinece karşılamr.
(2) Kadın, engelli, deprem bölgesinde ikamet eden veya İŞKUR kayıtlarında uzun süreli
işsiz olarak yer alan gençler bakımından birinci fıkradaki süreler altışar ay uzatılır.
(3) Bu destekten yararlanma; mevcut istihdamın azaltılması, muvazaalı işlem, sigorta
bildiriminin gerçeğe aykırı yapılması veya destekli genç istihdamı nedeniyle işten çıkarma
yoluyla ikame gibi kötüye kullanımların tespiti halinde durdurulur; yararlanılan tutarlar
gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.
Mesleki eğitim, ücretli staj ve çıraklık
Gerekçe: Bu madde ile Gençlerin ilk kalıcı işe girişini teşvik etmek amacıyla işveren sigorta
primi desteği düzenlenmektedir.
Madde 45510 sayılı
(1) Meslek liseleri ve meslek yüksekokullarında işbaşında öğrenme süresi,
ilgili programın toplam süresinin en az %50'si olacak şekilde planlanır; programların sektör
ihtiyaçlarına uygunluğu için İŞKUR, meslek odaları ve üniversitelerin katılımıyla sektör bazlı
beceri haritaları hazırlanır.
(2) Bu Kanun kapsamındaki genç çırak ve stajyerlere işletmeler tarafından brüt asgari
ücretin altında olmamak üzere ücret ödenir ve 5510 sayılı Kanunun 4.maddesimn (a) bendi
kapsamında sigortalı olarak tescil edilirler.
Kamu alımlarında genç istihdamı
Gerekçe: Bu madde ile, mesleki eğitimin uygulama ağırlıklı hale getirilmesi ve sektör
ihtiyaçlarıyla uyumunun güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda işbaşında öğrenme
süresinin artırılması, genç çırak ve stajyerlerin ücret ve sosyal güvenlik haklarmm güvence
altına alınarak nitelikli ve güvenceli istihdama geçişlerinin desteklenmesi hedeflenmektedir.
Madde 5
(1) Kamu kurum ve kuruluşlannm mal veya hizmet alımları ile yapım
işlerine ilişkin sözleşmelerin ifasında, jâiklenici; sözleşmenin yüi'ürlük süresince çalıştırdığı
toplam çalışan sayısının en az %5'ini bu Kanun kapsamındaki gençlerden oluşturur.
(2) Bu yükümlülük; alt yüklenici çalıştırılması halinde alt yükleniciler bakımından da
uygulamr; oran hesabında toplam istihdam birlikte değerlendirilir.
Mevsimsel sektörlerde eğitim-istihdam geçişi
Gerekçe: Bu madde ile Kamu alımlarmda genç istihdaım şartı getirilerek kamu
harcamalarmm istihdam yaratıcı etkisinin artırılması hedeflenmektedir.
Madde 6
(1) Turizm ve tarım sektörlerinde mevsimsel istihdam sağlayan işletmeler;
sezon içinde veya sezon öncesinde, ÎŞKUR koordinasyonunda en az doksan gün süreli beceri
geliştirme ve eğitim programına katılan gençlere kontenjan ayırır.
Taşınma, kira, ulaşım ve bakım destekleri
Gerekçe: Bu madde ile Mevsimsel sektörlerde gençlerin beceri kazanarak istihdama geçişini
sağlamak amacıyla eğitim ve kontenjan yükümlülüğü düzenlenmektedir.
Madde 7
(1) İŞKUR aracılığıyla işe yerleşen ve işin bulunduğu il veya ilçeye fiilen
taşınması gereken gençlere; yaşayacakları yerlerdeki rayiç bedeller esas alınmak suretiyle
taşınma, ulaşım desteği ve en fazla üç ay kira desteği, sağlanır.
(2) Kadın gençler için, istihdama devam şartıyla yaşayacakları yerlerdeki rayiç bedeller
esas alınmak suretiyle kreş desteği, yurt ve barınma desteği sağlanır.
Finansman, izleme-değerlendirme ve raporlama
Gerekçe: Bu madde ile Gençlerin istihdama katılımını desteklemek amacıyla taşınma,
barınma ve bakım destekleri öngörülmektedir.
Madde 8
(1) Bu Kanun kapsamındaki teşvik ve desteklerin finansmanı; genel bütçe
ödenekleri, İşsizlik Sigortası' Fonu'ndan aynlacak pay ve uluslararası fon/hibe kaynaklarıyla
sağlanır.
(2) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Programın performans göstergelerini
belirler; yılda bir kez Türkiye Büyük Millet Meclisine rapor sunar.
(3) Veri paylaşımı ve izleme süreçlerinde kişisel verilerin korunmasına ilişkin nıe"^^^^JZ2^^
hükümlerine uygunluk esastır.
;
A023
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Değiştirilen hükümler
Gerekçe: Bu madde ile Programm finansmam, izlenmesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisine
raporlanması düzenlenmektedir.
Madde 9ekliyor
(1) 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanımuna
aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
"EK MADDE 3- (1) Bu Kanun kapsamındaki sözleşmelerin ifasında yüklenici, ortalama
çalışan sayısının en az %5'ini 18-29 yaş arası gençlerden istihdam eder.
(2) Yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde, her ay için sözleşme bedelinin binde
beşi oramnda ceza uygulamr; üst üste üç ay aykırılık halinde sözleşmenin feshi hükümleri
uygulanabilir."
Gerekçe: Bu madde ile, kamu ihale sözleşmeleri kapsaımnda yüklenicilerin genç
istihdamına katkı sağlaması amaçlanmakta; 18-29 yaş arası gençlerin belirli bir oran dâhilinde
istihdam edilmesi zorunlu hale getirilerek genç işsizliğiyle mücadele edilmesi
hedeflenmektedir.
Madde 10ekliyor
31/05/2006 tarih ve 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 113- Genç İstihdamım Güçlendirme ve Gençlik Programı
Kapsamında 18-29 yaş arasında olup işletme/işveren nezdinde fiilen çalıştırılan ve kendilerine
hangi ad altında olsa dahi ücret ödemeler hakkında bu Kanunim 5.maddesi hükümleri ve ilgi
mevzuat uygulanmaz, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükümleri
uygulanır. Bu kişiler için prime esas kazanç, fiilen ödenen ücret olup hiçbir şekilde yürürlükteki
brüt asgari ücretin altında olamaz. Bu kapsamda primlerin ödenmesinden ve bildirim
yükümlülüklerinden çalıştıran işveren sorumludur."
Geçiş düzenlemeleri
Gerekçe: Bu madde ile, Genç İstihdamım Güçlendirme ve Gençlik Programı kapsamında
çalışan 18-29 yaş arası gençlerin tam sigortalı sayılmaları sağlanarak sosyal güvenlik
haklarmm korunması ve kayıtlı istihdamm güçlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 11
(1) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin düzenlemeler altı ay içinde
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafmdan yürürlüğe konulur.
Yürürlük
Gerekçe: Bu madde ile Kanunun uygulanmasına ilişkin ikincil düzenlemelerin
hazırlanması için süre tanınmaktadır.
Madde 12
(1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 13
Bu Kanım hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür.
V- ■ .. . X
.A^
<1-
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
■..i-- -. .X
GENÇ İSTİHDAMINI GÜÇLENDİRME VE GENÇLİK GARANTİSİ PROGRAMI
HAKKINDA KANUN TEKLİFİ
birinci bolum
Başlangıç Hükümleri
Amaç, kapsam, tanımlar ve ilkeler
Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗
İmza sahipleri
1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidirKaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir