Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Çiftçilerimiz; toprağa emek veren, her mevsim risk alan, alın teriyle üreten ve ülkemizin gıda
güvenliğini ayakta tutan temel üretici kesimdir. Kuraklık, sel, don, hastalık, maliyet artışı ve fiyat
belirsizliği gibi çok yönlü risklere rağmen çiftçimiz çoğu zaman "toprağa küsmeyerek" üretimi
sürdürmekte; tarlayı, bağı-bahçeyi, ahırı terk etmemek için büyük fedakârlık göstermektedir.
Soframıza gelen ekmekten süte, etten meyve-sebzeye kadar en temel ihtiyacımız olan gıdamn
sürekliliği, doğrudan çiftçimizin üretimde kalmasma bağlıdır.
Ne var ki son yıllarda artan girdi maliyetleri, prim ve vergi yükleri ile birlikte kırsalda yaşlanan nüfus,
küçük ölçekli aile işletmelerinin sürdürülebilirliğini zorlaştırmaktadır. Özellikle tarımsal faaliyeti
Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) kayıtlı olarak yürüten ve 5510 sayılı Kanun kapsamında tarım Bağ-Kur
(4/1-b) sigortalılığı üzerinden emekli olan çiftçilerimiz, emeklilik döneminde sabit gelirle yaşamım
sürdürmeye çalışırken; ulaşım, sağlık ve günlük ihtiyaçlara erişimde ciddi güçlükler yaşamaktadır.
Kırsal alanda araç, çoğu zaman bir "lüks" değil; hastaneye erişim, pazara/kooperatife ulaşım, tarımsal
faaliyetlerin takibi ve aile ihtiyaçlarınm karşılanması için zorunlu bir ihtiyaçtır.
Öte yandan 2025 yılında birçok ilimizde etkili olan zirai don felaketi, özellikle meyvecilik başta
olmak üzere tarımsal üretimde büjmk kayıplara yol açmış; çiftçinin gelirini düşürmüş, borç yükünü
artırmış ve üretim motivasyonunu zayıflatmıştır. Ürün kayıpları yalmzca çiftçiyi değil, tarıma bağlı
sanayi ve ticareti de olumsuz etkilemiş; kırsalda üretimde kalma iradesi daha da zorlaşmıştır. Bu
koşullarda sosyal devlet anlayışı gereği, .-üretimi ayakta tutan çiftçimizin emeklilik döneminde
hayatım kolaylaştıracak Ölçülü ve hedefli bir destek mekanizmasımn hayata geçirilmesi önem arz
etmektedir.
Bu Kanun Teklifi ile, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamında (II) sayılı listede yer
alan binek otomobillerin (87.03) ilk iktisabında; çiftçilikle yaşamını sürdürmüş, ÇKS'ye kayıtlı
olup tarımsal faaliyeti nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 4/1-b bendi kapsamında (tarım Bağ-Kur)
yaşlılık aylığı bağlanan vatandaşlarımıza, emeklilik tarihinden itibaren beş yıl içinde ve bir
defaya mahsus olmak üzere ÖTV istisnası tamnması amaçlanmaktadır. Düzenleme; yararlanıcı
kitlenin ÇKS kaydı ve tarım Bağ-Kur emekliliği ile açık biçimde sınırlandıniması, tek seferlik hak
niteliği ve süre şartı nedeniyle hedefli ve ölçülü bir sosyal destek olarak kurgulanmıştır.
Mali Etki:
Teklif ile getirilen istisna, (II) sayılı liste kapsamındaki taşıtların ilk iktisabında alınan ÖTV
bakımından smırh bir "vergi harcaması" doğuracaktır. Bununla birlikte düzenleme; yalmzca ÇKS'ye
kayıtlı olup tarımsal faaliyeti nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 4/1-b bendi kapsamında yaşlılık aylığı
bağlanan çiftçileri kapsaması, bir defaya mahsus olması ve emeklilik tarihinden itibaren beş yıl
içinde kullanılabilmesi nedeniyle kapsam itibarıyla dar ve hedeflidir. Aynca istisnadan yararlanılarak
iktisap edilen taşıtın beş yıl süreyle devredilememesi hükmüyle istisnamn ticari kazanca
dönüştürülmesi engellenmekte; uygulama usul ve esaslanmn belirlenmesi suretiyle kamusal
maliyetin artması önlenmektedir. Öte yandan taşıt iktisabına bağlı KDV ve tescil işlemleri ile
kullamm sürecinde MTV, sigorta ve akaryakıt üzerinden alınan vergiler gibi kalemler yoluyla kamu
gelirlerinde dolaylı katkı oluşması da mümkündür. Bu çerçevede düzenlemenin mali etkisinin
kontrollü, izlenebilir ve smırh düzeyde kalacağı değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak bu teklif; ülkemizin gıda güvenliğinin teminatı olan çiftçilerimizin emeklilik döneıjninde
yaşam kalitesini artırmayı, kırsalda temel ulaşım ihtiyacım kolaylaştırmayı ve yıllaro.a.^yiîetiınde '•
kalmak için gösterilen fedakârlığı hedefli bir şekilde desteklemeyi amaçlamaktadır.