İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Kanun teklifi · 2/3558 · Komisyonda

Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsünün Kurulması Hakkında Kanun Teklifi

Teklif ile; Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsünün kamu tüzel kişiliğini haiz, özel bütçeli bir kurum olarak yeniden kurulması amaçlanmaktadır.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza
Ahmet Eşref Fakıbaba
İYİ Parti · Ankara

Komisyon süreci

  1. 26 ŞUBAT 2026
    Sunuldu
  2. ESAS KOMİSYON
    Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu
    Geliş 27 Şubat 2026 · Komisyonda
  3. TALİ KOMİSYON
    Milli Savunma Komisyonu
    Geliş 27 Şubat 2026 · Komisyonda
  4. TALİ KOMİSYON
    Plan ve Bütçe Komisyonu
    Geliş 27 Şubat 2026 · Komisyonda

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku
Biyolojik ve kimyasal tehditler, çağdaş güvenlik ortamında klasik askerî tehditlerle eşdeğer düzeyde stratejik risk oluşturmaktadır. Kitle imha silahlan kapsamında değerlendirilen biyolojik ajanlar düşük maliyetli üretim imkâm, yüksek bulaşıcıhk kapasitesi ve sımr aşan etkileri nedeniyle devletlerin ulusal güvenlik planlamasında öncelikli konuma sahiptir. Covid-19 pandemisi, küresel ölçekte sağlık sistemlerinin yam sıra ekonomik ve sosyal düzeni de derinden etkilemiş; aşı üretim kapasitesine sahip ülkelerin kriz yönetiminde belirleyici üstünlük sağladığını göstermiştir. Bu süreç, biyogüvenlik düzeyi yüksek laboratuvar altyapısımn, nitelikli insan kaynağımn ve ulusal aşı teknolojilerinin stratejik önemini ortaya koymuştur. Türkiye, 1928 yılında kurulan Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü aracılığıyla uzun yıllar aşı ve biyolojik ürün üretmiş ve uluslararası düzeyde teknik yeterliliğe ulaşmıştır. Ancak 2011 yılında yapılan mevzuat değişiklikleri sonucunda bu kurumsal yapı sona ermiştir. Hâlihazırda Sağlık Bakanlığı bünyesindeki birimler ile Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) araştırma faaliyetleri yürütmekle birlikte, ulusal savunma perspektifiyle yapılandırılmış, üretim kapasitesine sahip, biyogüvenlik düzeyi 3 ve 4 laboratuvar altyapısmı barındıran, pandemi ve biyoterörizm senaryolarına yönelik entegre bir kurumsal yapı bulunmamaktadır. Bu Kanun Teklifi ile; Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsünün kamu tüzel kişiliğini haiz, özel bütçeli bir kurum olarak yeniden kurulması; biyogüvenlik düzeyi 3 ve 4 laboratuvar altyapısının oluşturulması; ulusal aşı ve stratejik biyolojik ürünlerin geliştirilmesi ve üretim kapasitesinin tesis edilmesi; biyolojik, kimyasal ve hibrit tehditlere karşı bilimsel savunma altyapısımn güçlendirilmesi; kriz ve olağanüstü hâllerde süratle devreye girebilecek etkin bir erken müdahale mekanizmasımn oluşturulması; alanında uzman araştırmacı ve teknisyenlerin yetiştirilmesi; ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel iş birliği ve veri paylaşımımn sağlanması; epidemiyolojik ve biyogüvenlik verilerinin toplanması, analiz edilmesi ve hızlı karar süreçlerine entegre edilmesi amaçlanmaktadır.

Maddeler

14 madde · gerekçesiyle birlikte
Madde 1
(1) Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü kurulmuştur. (2) Enstitü, kamu tüzel kişiliğini haiz, özel bütçeli ve idari özerkliğe sahip bir kurumdur. (3) Enstitü, Millî Savunma Bakanlığı ile koordineli olarak faaliyet gösterir. (4) Enstitünün merkezi Ankara'dadır. Amaç
Gerekçe: Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsünün kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli bir kurum olarak yeniden kurulması düzenlenmektedir.
Madde 2
Enstitünün amacı; pandemi ve salgm hastalıklara karşı aşı, biyolojik ürün ve stratejik sağlık teknolojileri geliştirmek ve üretmek; biyolojik, kimyasal, radyolojik ve nükleer tehditlere karşı analiz, araştırma ve savunma kapasitesi oluşturmak; ulusal biyogüvenlik altyapısım güçlendirmek ve biyoterörizm ile konvansiyonel olmayan tehditlere karşı bilimsel hazırlık ve erken müdahale mekanizmaları geliştirmektir. Tanımlar
Gerekçe: Enstitünün stratejik amaçlan belirlenmekte; pandemi, biyoterörizm ve konvansiyonel olmayan tehditlere karşı kurumsal kapasite oluşturulması öngörülmektedir.
Madde 3
(l)Bu kanunda geçen, a) Bakanlık deyiminden; Millî Savunma Bakanlığı, b) Başkan deyiminden, Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü Başkanı, c) Enstitü deyiminden, Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü, d) Referans Laboratuvar deyiminden, ülke çapında, aşı, biyolojik ürün ve stratejik sağlık teknolojilerinin üretilmesi, kriz anlannda geliştirilecek müdahale araçları ile stratejik sağlık proje ve çalışmaların yürütülmesi hususundaki standartları belirleyen, yaptığı çalışmaların ve belirlediği standartlann, dİğer kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan çalışmalarda esas kabul edilmesi ve diğer kurum ve kuruluşlardaki çalışmalarda baz almacak veri ve ilkeleri belirleyen laboratuvar, e) Referans Kurum deyiminden, enstitünün görev alınan giren konularda, ülke çapındaki organizasyonlar ve işlemler ile yurtdışından getirilen insan ve malzeme kaynağı ile destek projelerini koordine eden, bu işler için gerekli mali haklar ve yükümlülükleri yürüten, çalışmaları diğer kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan çalışmalara emsal ve ilke kabul edilen, mevcut ve muhtemel tehdit, tehlike ve krizlere ilişkin olarak strateji belirleyen, tüm kurum ve kumluşlann bu kararlar ve ilkelere uymasımn zorunlu olduğu kurum, anlaşılır Enstitünün Görevleri
Gerekçe: Kanunda geçen kavramlann tanımlanması düzenlenmektedir.
Madde 4
Enstitü; a)Biyogüvenlik düzeyi 3 ve 4 laboratuvarlar kurar ve işletir, b) RNA tabanlı, viral vektör, protein alt birim ve inaktif aşı teknolojileri geliştirir ve üretir, e) Stratejik aşı ve biyolojik ürün stok planlaması yapar, ç) Salgın ve biyolojik tehdit durumlarında referans laboratuvar olarak görev yapar, d) Ulusal ve uluslararası erken uyan sistemleri ile veri paylaşımı yapar, e) Üniversiteler, araştırma kurumları ve savunma sanayii kuruluşlan ile ortak projeler yürütür, f) Gerektiğinde kamu kurumlanna teknik görüş ve bilimsel rapor sunar, g) Uluslararası sağlık ve biyogüvenlik kuruluşlanyla iş birliği yaparak veri paylaşımı ve ortak araştırma protokolleri yürütür, ğ) Olağanüstü hâllerde devreye girecek standart operasyon prosedürlerini (SOP) geliştirir ve uygular. h) Enstitü, bu kanun kapsamında sayılmasa dahi gerektiğinde mevcut ya da gelecekte oluşabilecek her türlü biyolojik, kimyasal ve hibrit tehdit ve tehlikelere karşı bilimsel savunma altyapısmm güçlendirilmesi, kriz ve olağanüstü hâllerde süratle devreye girebilecek etkin bir erken müdahale araçları oluşturulması adma gerekli tüm araştırma, geliştirme, çalışma, iş ve işlemleri yerine getirir. Teşkilat Yapısı ■ MADDE 5 - (1) Enstitü; Başkanlık, Bilim Kurulu, araştırma merkezleri ve üretim tesislerinden oluşur. Başkan; Tıbbi Mikrobiyoloji, Halk Sağlığı, Enfeksiyon Hastahklan, Viroloji, immünoloji veya Biyoteknoloji alanlanndn birinde uzmanlığı olması, ilgili alanda en az on yıl kamu veya özel sektörde çalışmış olması ve tercihen ilgili alanlarda uluslararası nitelikli dergilerde yayımlanmış bilimsel çalışmalarımn olması şartları aranır. (2) Başkan Yardımcılannın birinin Mikrobiyoloji veya Viroloji alanında, birinin Enfeksiyon Hastalıklan veya Halk Sağlığı alanmda, birinin Üretim veya Biyoteknoloji alanlarında uzmanlığa sahip olması gerekir. (3) Enstitü bünyesinde asgari olarak; a) Aşı Araştırma ve Üretim Merkezi, b) Biyogüvenlik ve Biyosavunma Araştırma Merkezi, c) Salgın Hastalıklar Erken Müdahale Merkezi, ç) Kimyasal ve Toksikolojik Analiz Merkezi kurulur. (4) Teşkilat yapısı, çalışma usul ve esasları Millî Savunma Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Kadrolar
Gerekçe: Enstitünün görev ve yetkileri teknik, üretim ve uluslararası iş birliği boyutunu kapsayacak şekilde ayrmtılı olarak düzenlenmektedir.
Madde 6657 sayılı
(1) Enstitüde 657 sayılı Kanuna tabi personel ile sözleşmeli personel istihdam edilebilir. (2) Özel bilgi ve uzmanlık gerektiren alanlarda yabancı uzmanlar dâhil sözleşmeli araştırmacı çalıştırılabilir. (3) Personel, biyogüvenlik, laboratuvar güvenliği, kriz yönetimi ve ulusal savunma perspektifli eğitimlerden geçirilir. (4) Personelin mali ve özlük hakları ilgili mevzuata göre belirlenir. Enstitünün Gelirleri
Gerekçe: Nitelikli insan kaynağının istihdamma ve eğitimine ilişkin esaslar düzenlenmektedir.
Madde 7
(1) Enstitünün gelirleri; genel bütçeden yapılacak yardımlar, proje gelirleri, üretim ve satış gelirleri ile diğer yasal gelirlerden oluşur. (2) Enstitü bütçesi özel bütçe kapsamında hazırlamr ve bağımsız denetim mekanizmalarıyla denetlenir. Yönetmelikler
Gerekçe: Mali yapı ve denetim mekanizmaları düzenlenmektedir.
Madde 8
Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar altı ay içinde Millî Savunma Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir. Fon
Gerekçe: Uygulamaya ilişkin ikincil düzenlemelerin yapılması öngörülmektedir.
Madde 9
(1) Enstitü, ulusal aşı ve biyolojik ürün araştırma-geliştirme faaliyetlerini desteklemek üzere özel bir fon oluşturur. (2) Fon; kamu kaynakları, proje destekleri, bağışlar ve stratejik iş birliklerinden elde edilen gelirlerle beslenir. (3) Fon, Ar-Ge projelerinin hızlandırılması, acil üretim kapasitesinin artırılması ve teknolojik altyapımn geliştirilmesinde öncelikli olarak kullamlır. Enstitü Eğitimi
Gerekçe: Ulusal Aşı ve Stratejik Biyolojik Ürün Fonları oluşması amaçlanmaktadır.
Madde 10
(1) Enstitü bünyesinde biyogüvenlik, kriz yönetimi, aşı ve biyolojik ürün teknolojileri alanlarında sürekli eğitim programları oluşturulur. (2) Üniversiteler, araştırma kurumlan ve uluslararası kuruluşlarla ortak eğitim ve staj programları yürütülür. (3) Enstitü, nitelikli personelin yurtiçi ve yurtdışı deneyim kazanması için programlar planlar ve uygulamaya koyar. İş Birliği, Veri Paylaşımı ve Ortak Projeler
Gerekçe: Eğitim ve İnsan Kaynağı Geliştirme Programlan oluşturulur.
Madde 11
(1) Enstitü, ulusal ve uluslararası sağlık, biyogüvenlik ve savunma kurumları ile veri paylaşımı ve araştırma protokolleri yürütür. (2) Enstitü, salgın ve biyolojik tehditlerin hızlı tespiti ve müdahalesi için bilgi ve teknoloji paylaşımı sağlar. (3) Gerektiğinde diğer kamu kurumları, yerli ilaç sanayi ve özel sektörle ortak proje ve üretim anlaşmaları yapabilir. Ulusal Kriz Yönetimi ve Acil Müdahale Görevleri
Gerekçe: Stratejik İş Birliği ve Veri Paylaşımı politikalan jmrütülür.
Madde 12
(1) Enstitü, pandemi, biyoterör ve diğer olağanüstü biyolojik olaylar için ulusal kriz ve acil müdahale planlarını hazırlar ve uygular. (2) Enstitü, ilgili kurumlarla koordineli olarak erken uyarı sistemlerini işletir ve kriz yönetiminde referans kurum olarak görev yapar. Teknolojik Altyapı, Ar-Ge ve Üretim Kapasitesinin Geliştirilmesi
Gerekçe: Acil Müdahale ve Kriz Yönetimi hazırlanması amaçlanmıştır.
Madde 13
(1) Enstitü, laboratuvar ve üretim altyapısını teknolojik gelişmelere uygun olarak sürekli yeniler. (2) Yeni aşı teknolojileri (RNA tabanlı, viral vektör, protein alt birim, inaktif vb.) ve biyolojik ürün geliştirme süreçleri için modem tesisler kurar ve işletir. (3) Enstitü, yerli ilaç ve biyoteknoloji sanayi ile iş birliği yaparak üretim kapasitesini ve stratejik bağımsızlığı artırır. Yürürlük
Gerekçe: Teknolojik altyapı ve modernizasyon, laboratuvar ve üretim tesislerinin çağın gereksinimlerine uygun olarak sürekli güncellenmesi hedeflenmiştir.
Madde 14
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 15
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir. refik saydam fflFZISSIHHA ENSTİTÜSÜNÜN KURULMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ Kuruluş

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗

İmza sahipleri

1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidir

Kaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir