Türk Ceza Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Türkiye'de nefret suçlan ve ne&et söylemiyle etkili biçimde mücadele edilmesini sağlayacak kapsamlı ve açık bir ceza hukuku altyapısı mevcut değildir. Türk Ceza Kanunu'nun 122. maddesi, ne&et suçunun temel unsurlanm tammlamamakta ve nefret saikiyle işlenen fiilleri kapsayıcı şekilde düzenlememektedir. Aynca, etnik köken gibi uluslararası hıdaıkta koruma altında olan ayrımcılık gerekçelerinin madde metninde yer almaması, uygulamada düzenlemenin etkisini sımrlamaktadır. Türk Ceza Kanunu'nda yer alan bazı suç tipleri (hakaret, halkı kin ve düşmanlığa tahrik, ibadethanelere zarar verme gibi) nefret saikiyle işlenebilecek nitelikte olsa da bu saikin suçun unsuru veya cezayı ağırlaştırıcı neden olarak açıkça düzenlenmemiş olması, nefret suçlarıyla etkin mücadeleyi imkânsız hâle getirmektedir. Bu durum, cezasızlık algısım güçlendirmekte ve hedef alman toplumsal gruplann adalete erişimini zayıflatmaktadır. Son yıllarda Türkiye'de dijital mecralar başta olmak üzere yazılı, görsel medya ve kamusal alanda etnik kimliğe dayalı nefret söylemi ve ayrımcı dilin yaygınlaştığı ve normalleştirildiği görülmektedir. Bu süreçte Kürt halkı ile Kürt kimliğiyle özdeşleştirilen kişi ve kurumlar sistematik biçimde hedef alınmakta; hakaret, aşağılama, tehdit ve açık şiddet çağalarına maruz bırakılmaktadır. Demokratik protesto hakkım kullanan, banşçıl gösterilere katılan ya da insani ve vicdani dayamşma gösteren yurttaşlar, etnik kimlikleri veya bu kimlikle kurduklan siyasal, kültürel ve insani bağlar gerekçe gösterilerek dijital linç kampanyalanna ve nefret söylemine hedef olmaktadır. Özellikle sosyal medya ve televizyon yaymlarmda Kürt halkına yönelik düşmanlaştıncı dilin artması, toplumsal barış ve birlikte yaşam açısından ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Türk Ceza Kanunu'nda yer alan "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" ile "nefret ve aynmcılık" suçlarma ilişkin mevcut düzenlemelerin, dijital alanda üretilen ve hızla yayılan nefret söylemi karşısında etkili ve caydıncı bir koruma sağlamada yetersiz kaldığı uygulamada açıkça görülmektedir. Kürt halkım hedef alan hakaret, aşağılama ve şiddet çağnianmn çoğu zaman soruşturma konusu edilmemesi, cezasızlık algısım güçlendirmekte ve hukukun eşitlik ilkesini zedelemektedir. Bazı kişi ve çevrelerin nefret söylemini dinî referanslarla meşrulaştırmaya çalışarak açık şiddet ve öldürme çağnian yaptığı ömekler kamuoyuna yansımaktadır. Hiçbir inanç sistemi, bir insanın etnik kimliği nedeniyle hedef alınmasmı ve şiddete manız bırakılmasım meşm kılmaz. Bu tür söylemlerin etkili ve hızlı hukuki yaptınmlarla karşılaşmaması, toplumsal kutuplaşmayı ve şiddet riskini artırmaktadır. Irkçılık ve nefret söylemi yalmzca bireysel tutumlarla sınırlı olmayıp; medya, yargı, kolluk uygulamalan, ifade ve örgütlenme özgürlüğü alanlan dâhil olmak üzere yapısal bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Dijital alanm belli bir kitlenin söylemini kısıtlayan ve belli kitleye dokunmayan bir mecraya dönüştürülmesi ise nefret söyleminin daha hızlı yayılmasma, kalıcılaşmasma ve fiziksel şiddeti teşvik eder hâle gelmesine yol açmaktadır. Bu nedenle dijital nefret söylemiyle mücadele, açık tanımlar, özel düzenlemeler ve etkili yaptınmlar içeren bütüncül ve eşitlikçi bir yasal çerçeve gerektirmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'mn 2'nci maddesinde yer alan demokratik hukuk devleti ilkesi ile lO'uncu maddesinde düzenlenen kanun önünde eşitlik ilkesi uyarmca, devletin tüm 5aırttaşlan etnik köken, dil ve kimlik aynmı gözetmeksizin koruma yükümlülüğü bulunmaktadır. Anayasa'mn 17'nci maddesiyle güvence altma alınan yaşam hakkı, nefret söylemi ve şiddet çağnlanyla ortadan kaldınlamaz. Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa însan Haklan Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi içtihatlan da etnik kimliğe yönelik nefret söyleminin ifade özgürlüğü kapsammda korunamayacağmı; devletlerin bu tür söylemlere karşı etkili cezai ve idari mekanizmalar kurma yükümlülüğü bulunduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu ayrımcı ve nefret temelli uygulamalara ilişkin güncel örnekler mevcuttur. Yıllardır Amedspor'a uygulanan engel ve söylemler, spor alanında kolektif cezalandırma pratiğinin sürdüğünü göstermektedir. Öte yandan Leyla Zana'ya yönelik hedef gösterici söylemler, saç örgüsü nedeniyle yurttaşlara soruşturma, gözaltı ve yaptırımlarla karşı karşıya bırakılması; Kürt kimliğinin kamusal alanda kriminalize edildiğini ortaya koymaktadır. Aym şekilde Kürt yayıncıların sosyal medya hesaplarma getirilen erişim engelleri, dijital alanda ifade ve basm özgürlüğünün sistematik biçimde sınırlandırıldığım göstermektedir. Kürt seçilmişlere, değerlere ve kimliğine karşı yapılan hakaret ve linçlere karşı soruşturma yürütülmemesi, mevcut yasal çerçevenin yetersizliğini açık biçimde ortaya koymuştur. Nefret suçlarıyla mücadele yalmzca yasal düzenlemelerle değil, aym zamanda insan haklarma dayalı, bağımsız ve tarafsız bir yargı sistemiyle mümkündür. Bu Kanun Teklifi ile nefret saikiyle işlenen suçlar açıkça tammlanacak, korunan gruplar uluslararası standartlara uygun şekilde belirlenecek ve yasal boşluklann giderilmesi amaçlanmaktadır. Bu nedenle, Kürtlere yönelik nefret söylemi ve dijital nefretle etkin mücadele sağlanması hedeflenmektedir.