Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Anayasa'nm 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin sosyal bir hukuk devleti olduğu hüküm altma alınmıştır. Sosyal devlet ilkesi; devletin, bireylerin insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürebilmeleri için ekonomik ve sosyal haklara etkin erişimini sağlama yükümlülüğünü içermektedir. Bu ilke gereği engelli bireylerin toplumsal yaşama eşit ve bağımsız katılımımn sağlanması gerekmektedir. İşitme engeli, bireyin iletişim kurma, eğitim alma, çalışma hayatına katılma ve sosyal ilişkilerini sürdürme imkanlarım doğrudan etkileyen bir durumdur. İşitme cihazlan, işitme engelli bireyler açısmdan lüks bir tüketim unsuru değil, temel bir sağlık ve rehabilitasyon aracıdır. Bu cihazlara erişimin ekonomik nedenlerle kısıtlanması, sağlık hakkının ve eşitlik ilkesinin fiilen ihlali sonucunu doğurmaktadır. Türkiye'de yaklaşık 3 milyon işitme engelli birey bulunduğu tahmin edilmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SOK) tarafından işitme cihazlan için belirli koşullara bağlı olarak ödeme yapılmakta ise de mevcut ödeme tutarları cihaz bedellerinin önemli bir bölümünü karşılamaktan uzaktır. 2026 yılı itibarıyla giriş seviyesi işitme cihazlarının fiyatı 13.000 TL'den başlamakta ve teknik özelliklerine göre 80,000 TL'ye kadar ulaşabilmektedir. Buna karşılık SOK tarafmdan yapılan ödemeler, cihaz bedelinin büyük bölümünün hak sahiplerince karşılanmasına yol açmaktadır. Mevcut durumda cihaz bedelinin yaklaşık yüzde 80'i işitme engelli bireyler veya aileleri tarafmdan ödenmektedir. 17.01,2026 tarihi itibanyla Sağlık Uygulama Tebliği'ne göre emeklilere SGK işitme cihazı ödemesi kulak başma 5087,04 TL olup, cihazın bedeli ne kadar olursa olsun bu tutarda ödeme yapılmaktadır. Diğer ödeme oram çalışanlar için 4069,63 TL, 13-18 yaş arası için velisi emekli olduysa 7630,56 TL, velisi çalışansa 6104,45 TL, 5-12 yaş arası için velisi emekli olduysa 8139,26 TL, velisi çalışansa 6511,40 TL, 0-4 yaş arası için velisi emekli olduysa 9156,60 TL, velisi çalışansa 7325,33 TL olarak belirlenmiştir. Sadece cihazlar için değil, parça ve piller için yapılan ödemeler de son derece yetersizdi. Yılda bir kez 624 TL pil desteği verilmektedir. SGK, işitme cihazı ödemesi yapmak için işitme cihazı için düzenlenmiş reçete ve raporu zorunlu kılmaktadır. Yürürlükte olan Sağlık Uygulama Tebliği'ne göre işitme cihazı raporunun geçerlilik süresi 2 aydır. Rapor çıkartma süresi ve maliyeti göz önüne alındığında 2 ayda cihazın kalan bedelini veremeyenler tekrardan rapor çıkartma sürecine girmek zorunda kalmaktadır. Birçok şehir ve ilçede yaşayan veliler çocuklarına alacağı işitme cihazımn SGK Ödemesini alabilmek için farklı şehirlere giderek çocuklan için rapor çıkarmak zorundadır. İşitme kaybı tamsı konulan ve daha önce işitme cihazı kullanmış çocukların ve ailelerinin bu uygulamaya zorunlu bırakılmaları ciddi mağduriyet oluşturmaktadır. Farklı şehre rapor almak için ailesiyle birlikte giden kişilerin yapacağı harcamalar SGK'nm katkısından daha fazla olmaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun işitme cihazları için sağladığı destek, derinleşen yoksulluk koşullarında, enflasyon ve döviz artışı karşısında hızla erimekte, neredeyse sembolik düzeyde kalmaktadır. Bu durum, artan cihaz fiyatları işitme engelli bireyleri ve ailelerini borçlanmaya ya da tedaviden vazgeçmeye zorlamaktadır. Sağlığa erişim en temel insan haklanndan biridir. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından işitme cihazlan için sağlanan tutarlar, enflasyon, döviz kuru artışı ve cihaz fiyatlarmdaki jmkseliş karşısında yetersiz kalmaktadır. İşitme engellilerin mağduriyetini gidermek için güçlü bir sosyal güvenlik politikası üretmesi ve işitme engeli seviyesine uygun cihazların bedelinin 13.000 TL'sinin devlet tarafmdan karşılanması gerekmektedir. 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun uyannca işitme engeli raporunu alan bireylerin işitme cihazı ödemesi için düzenleme yapılmalıdır. Böylece işitme engelli bireylerin sağlık hakkına etkin erişimi sağlanacak, toplumsal yaşama katılımları güçlendirilecek ve sosyal devlet ilkesinin gereği yerine getirilmiş olacaktır.