İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Kanun teklifi · 2/3601 · Komisyonda

Irak Kürdistan Bölgesi'nde Kürt Halkına Yönelik Gerçekleştirilen Halepçe Katliamı'nın "Soykırım" Olarak Tanınması Hakkında Kanun Teklifi

Teklif ile; Saddam Hüseyin iktidarı döneminde Irak'ta gerçekleştirilen Enfal Harekâtı'nın, TBMM tarafından 'Kürt Soykırımı' olarak tanınması ve ilan edilmesi amaçlanmaktadır.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza
Gülcan Kaçmaz Sayyiğit
DEM Parti · Van

Komisyon süreci

  1. 17 MART 2026
    Sunuldu
  2. ESAS KOMİSYON
    İçişleri Komisyonu
    Geliş 18 Mart 2026 · Komisyonda
  3. TALİ KOMİSYON
    Dışişleri Komisyonu
    Geliş 18 Mart 2026 · Komisyonda

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku
Kürt halkının tarihsel coğrafyasınınparçalanmasıyla birlikte birçok katliam yaşanmıştır. Irak sınırları içinde yaşayan Kürtlerin (Kurmana, Soran) özgürlük mücadelesi de soykırıma varan saldırılarla bastırılmak istenmiştir. Özellikle Irak'ta Saddam Hüseyin'in iktidara geldiği 1979'dan sonra topyekün bir imha siyaseti benimsenmiştir. Irak'ta iktidardaki Baas rejimi, 1986 - 1989 yıllarında Kürtlere karşı Enfal Hareketi başlatmış; kimyasal silahtan toplu infazlara, havadan bombalamadan zorla yerinden göçertmeye kadar her türlü insanlık dışı yönteme başvurmuştur. Bunun sonucunda sadece birkaç yıl içinde binlerce Kürt köyleri yakılıp yıkılmış, bir milyondan fazla kişi yerinden edilmiş ve 200 bin civarında insan katledilmiştir. Enfal Harekatı'mn yürütüldüğü dört yıl boyunca Irak Federe Kürdistam'nda okul, hastane, cami ve kilise fark etmeden yerleşim yerleri bombalanırken Halepçe'de soykırıma varan bir saldırı gerçekleştirilmiştir. 16 Mart 1988 yılında Halepçe'de zehirli gazların kullanılması suretiyle genç - yaşlı, çocuk - kadın en az 5 bin kişi katledilmiş, on binlerce kişi de yaralanmıştır. İnsanlık tarihinde "Halepçe Katliamı" olarak yerini alan saldırılarda kullamlan kimyasal silahların etkisi uzun yıllar doğa ve insan yaşamı üzerinde etkisini gösterdiği için bugüne kadar 45 bin civarında kişinin öldüğü ve 60 binden fazla kişinin de sakat kaldığı tahmin edilmektedir. Halepçe katliamı, Enfal saldırıları çerçevesinde gerçekleştirilen en acımasız saldırı olarak kayda geçmiştir. Çünkü bir kentte yaşayan Kürt varlığı, topyekün bir katliamla soyca ortadan kaldırılmak istenmiştir. Özellikle Kürt yerleşim yerlerinin yakılarak boşaltılması, toplama kamplarındaki ağır işkence, sivillerin toplu şekilde infaz edilmesi ve kadınlara yönelik cinsel saldınlar; soykırımın açık göstergeleridir. Bu sebeple Baas rejiminin Enfal Harekatı çerçevesinde gerçekleştirdiği Halepçe Katliamı, Birleşmiş Milletler (BM) Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi ve Uluslararası Ceza Mahkemesinin Roma Statüsüne göre yapılan soykınm tammma uyduğu açıklanmıştır. Saddam Hüseyin rejiminin 2003 yılında tarihe karışmasıyla birlikte geçmişle yüzleşme süreci de başlarken Baas rejiminin izlerinin silinmesine de gayret edilmiştir. Bu kapsamda Halepçe Katliamı; 1 Mart 2010 yılında Irak Yüksek Ceza Mahkemesi tarafından "Soykırnn" olarak tanınmıştır. Yine Irak Parlamentosu ve Irak Kürdistan Bölgesi Parlamentosu da Halepçe katliamım açıkça soykırım olarak kabul etmiştir. Bugün Halepçe katliamına giden yolu açan Enfal katliamı Britanya, îsveç ve Norveç parlamentolarında "Kürt Soykırımı" olarak karar altına alınırken katliamın kurbanları her yıl birçok merkezde çeşitli etkinlikleriyle anılmaktadır. Bu anlamda Kürt halkı, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) de Halepçe Katliamını "Kürt Soykırımı" olarak tanımasını beklemektedir. Çünkü Kürtlerin yurttaşı olduğu başkentlerin duyarlılığı, bir arada yaşama iradesinin güçlendirilmesine hizmet edecektir. Özellikle Barış ve Demokratik Toplum sürecinde, Kürtlerin yaşadığı acılara bigane kahnmaması gerekmektedir. Eğer Türkiye dışında yaşayan Kürtlerin maruz kaldıkları saldırı ve katliamlar karşısında pozitif bir tutum sergilenirse Kürt - Türk ilişkileri de gerçek anlamım bulacaktır. Türkiye dışında yaşayan Kürtlerle yapıcı ilişkilerin geliştirilmesi ve tarihsel acılara duyarlılık gösterilmesi, duygusal kopuşu da ortadan kaldıran en etkili adımdır. Bu sebeple TBMM çatısı altında Halepçe Katliamının "Kürt soykırımı" olarak tanınması, sadece insani ve vicdani bir vazife değil; aynı zamanda halkların bir arada yaşamasımn mührü olacaktır.

Maddeler

3 madde · gerekçesiyle birlikte
Madde 1
Türkiye Büyük Millet Meclisi; Irak'ta Saddam Hüseyin iktidarında, Baas rejimi tarafından 1986 - 1989 yıllarında sürdürülen Enfal Harekatı kapsamında 16 Mart 1988 yılında kimyasal silahlarla Halepçe kentine yapılan saldırılar sonucunda genç - yaşlı, kadın erkek, çoluk -çocuk demeden 5 binden fazla Kürt'ün katledildiğini ve on binlercesinin de yaralandığım kabul ederek; Kürt halkına yönelik soyca ortadan kaldırma saldırılan ve toplu sivil infazları içeren Halepçe Katliamı'm "Kürt Soykınmı" olarak tanır ve ilan eder.
Madde 2
Bu kanun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Madde 3
Bu kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗

İmza sahipleri

1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidir

Kaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir