Türkiye Cumhuriyeti Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü Başkanlığı Hakkında Kanun Teklifi

Halk sağlığı, sosyal devlet ilkesinin en temel unsurlanndan biridir. Devletin yurttaşlarına karşı en asli yükümlülüklerinden biri; hastalıkları önlemek, salgınlara karşı toplumu korumak ve bilimsel sağlık altyapısını güçlendirmektir. Türkiye, uzun jallar boyunca bu alanda bölgesinde öncü olmuş; özellikle Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü aracılığıyla aşı üretimi, salgın yönetimi ve bilimsel araştırmalarda önemli başanlar elde etmiştir. Bu kurum yalmzca bir laboratuvar değil; Türkiye'nin sağlık alamndaki bilimsel bağımsızlığımn simgesi olmuştur. Ancak enstitü, 2 Kasım 2011 tarihinde yayımlanan 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılarak, personeli ve birimleri Türkiye Halk Sağlığı Kurumu'na devredilmiştir. Enstitünün kapatılmasıyla birlikte; Türkiye'nin yerli aşı üretim kapasitesi zayıflanuş, Halk sağlığı alanmdaki kurumsal hafıza dağılmış, Bilimsel araştırma ve üretim süreçleri parçalı ve koordinasyonsuz hale gelmiştir. Özellikle COVID-19 pandemisi sürecinde yaşananlar; güçlü bir ulusal halk sağlığı enstitüsüne sahip olmanm bir tercih değil, zorunluluk olduğunu açık biçimde ortaya koymuştur. Pandemi sürecinde; aşıya erişimde dışa bağımlılık, tam kitleri ve biyoteknolojik ürünlerde tedarik sorunları, bilimsel veri üretimi ve paylaşımmdaki yetersizlikler, Türkiye'nin bu alandaki kurumsal eksikliğini gözler önüne sermiştir. Bu çerçevede; koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerinin desteklenmesi amacıyla Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü'nün ulusal halk sağlığı enstitüsü olarak yeniden yapılandmlması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu yeniden yapılanma kapsamında; enstitü bünyesinde aşı, serum ve biyolojik ürünlerin üretiminin desteklenmesi, ulusal aşı üretim merkezinin oluşturulması ve referans laboratuvarlanmn güçlendirilmesi öngörülmektedir. Aşılara erişimin eşit, güvenilir ve yerli üretim kapasitesine dayalı olması, temel bir halk sağlığı önceliği olarak ele alınmaktadır. Ayrıca halkın aşı konusundaki bilgilenmesini sağlayacak, güvenini güçlendirecek şeffaf, bilimsel temelli bilgilendirme ve katılım mekanizmalanmn oluşturulması büyük önem taşımaktadır. Bugün gelişmiş ülkelerde; ABD'de Centers for Disease Control and Prevention, Almanya'da Robert Koch Institute gibi güçlü ve özerk yapılar; yalmzca salgınlarla mücadele etmekle kalmayıp aym zamanda sağlık politikalarının bilimsel temelini oluşturmaktadır. Türkiye'de ise halk sağlığı alamnda bilimsel özerkliğe sahip, üretim kapasitesi bulunan ve stratejik planlama yapabilen bütüncül bir kurumsal yapı bulunmamaktadır. Bu kanun teklifi ile Türkiye'nin yeniden güçlü bir ulusal halk sağlığı enstitüsüne kavuşması, aşı, serum ve biyoteknolojik ürünlerin yerli ve kamu eliyle üretilmesi, salgınlara karşı erken uyan ve hızlı müdahale sistemlerinin kurulması, halk sağlığı alanında bilimsel bağımsızlığın yeniden tesis edilmesi, sağlık politikalannm veriye dayalı ve jef^;L§e^lde oluşturulması amaçlanmaktadır. o- 192 Kurulması öngörülen Türkiye Cumhuriyeti Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü Başkanlığı, yalmzca bir araştırma kurumu değil; aym zamanda kamucu sağlık anlayışımn yeniden inşasımn kurumsal güvencesi olacaktır. Bu teklif, geçmişin birikimini geleceğe taşıyan; Türkiye'yi sağlık alanmda yeniden üreten, araştıran ve bağımsız bir ülke haline getirmeyi hedefleyen stratejik bir adımdır. "4/ 1923