Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Yüksek enflasyon koşullarında. faiz oranının sözleşmeyle belirlenmediği hâllerde uygulanan kanuni faiz rejiminin alacağın ekonomik değerini koruyamaması. alacak hakkının ilen eksilmesine: mahkeme kararıyla tanınan bir hakkın ödeme anında gerçek değerinden uzaklaşmasına ve hukuk devleti ilkesinin gerektirdiği etkili giderim yükümlülüzünün zayıflamasına yol açmaktadır. Anayasa Mahkemesi. 16/3/2022 tarihli ve B. No: 2019/22730 sayılı Volkan Kahırlı kararında. mahkeme kararıyla tespit edilen alacağın enflasyon karşısında yitirdiği değerin karşılanmamasını mülkiyet hakkı bağlamında değerlendirmiştir. Mahkeme. alacağın Uzun süre sonra nominal değer üzerinden ödenmesinin alacaklıya şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yükleyebileceğini ve bu durumda mülkiyet hakkı bakımından adil dengenin bozulabileceğini ortaya koymuştur. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu. 8/7/2025 tarihli ve B. No: 2094/41763 sayılı Caner Şafak kararında ise özel hukuk kişileri arasındaki borç ilişkisinden doğan alacağın enllasyon karşısında değer kaybına uğramasından kaynaklanan zararın giderilmesi bakımından etkili bü hukuk yolunun bulunmadığını tespit etmiş: mülkiyet hakkıyla bağlanulı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkeme. pilot karar usulünü uygulayarak yapıma! sorunun çözümü için durumun Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirilmesine de hükmetmisur. Anayasa Mahkemesi. 29/712025 tarihli ve E.2024/24. K.2025/164 sayılı kararıyla 3095 sayılı Kanun'un 1 inci maddesini sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri yönünden iptal etmiştir. Kararda. kanuni faiz oranının paranın enilasyon karşısında uğradığı değer kay bini önlemeye elverişli bir güvence içermediği belirtilmiş: iptal hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilerek vasamu organına düzenleme yapması için süre tanınmışlır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de Akkuş/Türkive kararında. kamulaşurma bedeline ilişkin alacağın geç ödenmesi ve uygulanan kanuni faiz oranının yüksek enflasyon karşısında xelersi/ kalması nedeniyle mülkiyet hakkı bakımından adil dengenin bozulduğunu tespit elmiştir. Bu içtihat. mahkeme kararıyla tanınmış para alacaklarının gecikmeli ve değer kaybına uğramış şekilde ödenmesinin. alacaklı üzerinde bireysel ve aşırı bir külfet yaratabilecesini göstermektedir. Bu Kanun Teklifi ile öncelikle. Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre faiz ödenmesi gereken hâllerde. faiz miktarının sözleşme ile belirlenmemiş olması durumunda uygulanacuk E kanuni faiz ölçütünün yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ- y aylık değişim oranların hi ilişkilendirilmesi öngörülmektedir. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileriyle sınırlı olmakla birlikte. 3095 sayılı Kanun'un | met maddesinin genel yapısı gereği düzenleme. sözleşmeyle faiz miktarı belirlenmemiş tüm hâller bakımından kanuni faiz ölçütünü ekonomik verilerle bağlantılı hâle getirmektedir. 3095 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi. sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça temerrüt Vaizinin | inci maddede belirlenen orana göre ödeneceğini düzenlediğinden. 1 inci maddede yapılücük değişiklik temerrüt faizi bakımından da sonuç doğuracaktır. Bu nedenle teklif. temerrüt faizine ilişkin ayrı bir madde değişikliği yapmadan. mevcut atıf sistemi üzerinden kanuni fai/ X€ temerrüt faizi arasında kurulu bağlantıyı korumaktadır. Teklif ile ayrıca mahkeme kararı veya ilam niteliğindeki belgeMe hüküm altına alınan par alacakları bakımından “değer koruma farkı” kurumu düzenlenmektedir. Bu fark. faiz üzerine faiz işletilmesi anlamına gelmemekte: hükümde faiz başlangıcı olarak belirtilen tarihten. hükümde böyle bir tarih belirtilmemişse alacağın muaccel olduğu veya temerrüdün gerçekleştiği tarihten. bunların da belirlenememesi hâlinde kararın icra edilebilir hale eeldizi tarihten fili ödeme tarihinden bir önceki aya kadar tüketici fiyat endeksi esas alınarak güncellenen asıl alacaktan. aynı dönem için faiz ile diğer feriler kapsamında ödenen lularların mahsup edilmesi suretiyle hesaplanan tamamlayıcı bir koruma mekanizması niteliet taşımaktadır. Değer koruma farkına hükmedilebilmesi için ayrıca dava açılmasının zorunlu tutulmaman. mahkeme kararlarının etkili biçimde icrası Ve hak arama özgürlüğünün gerçek anlamıda korunması bakımından önemlidir. İcra daireleri ile mahkemelerin istem üzerine bu Varki hesaplayarak infaz ve tahsile konu edebilmesi. alacaklının aynı hakkı elde etmek için inci bi yargılama sürecine zorlanmasını önlemeyi amaçlamaktadır. Geçici maddeyle. değer koruma farkına ilişkin hükümlerin yürürlük tarihinde henüz tamamen ifa edilmemiş mahkeme kararları ve ilam niteliğindeki belgelerden doğan para alacakları hakkında da uygulanması öngörülmektedir. Böylece tamamlanmış ilalar bakımından gere dönük belirsizlik yaratılmadan. hâlen ödenmemiş veya kısmen ödenmiş alacaklarda devanı eden değer kaybını gidermeye elverişli. öngörülebilir ve erişilebilir bir geçiş mekanizmasi kurulmaktadır.