Madde 1
(1) Bu Kanunun amacı uluslararası hukuk ve Türkiye'nin taraf olduğu
sözleşmeler çerçevesinde hiçbir ayrım gözetmeksizin Türk Kızılay vasıtasıyla ihtiyaç sahibi
insanların ihtiyaçlannın giderilmesi; afet ve acil durumlar ile savaş zamanlarında insanların
yaşadığı olumsuzluklann ortadan kaldıniması, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının
iyileştirilmesidir.
(2) Bu Kanun; Türk Kızılay'm görev ve yetkileri ile hak ve muafiyetlerini kapsar.
Tanımlar
Gerekçe: Madde ile Kanunun amacı ve kapsamı belirlenmektedir.
Madde 2
(1) Bu Kanunda geçen;
a) Cenevre Sözleşmeleri: 21/1/1953 tarihli ve 6020 sayılı Harp Felâketzedelerinin
Himayesine Dair 12 Ağustos 1949 Tarihli Cenevre Sözleşmelerinin Onanması Hakkında
Kanunla onaylanan sözleşmeleri,
b) İhtiyaç sahibi: Bireysel, çevresel, ekonomik, fiziksel, psikososyal veya hukuki
nedenlerle yoksulluk içinde bulunan, temel ihtiyaçlarım karşılayamayan, yaşamım asgari
düzeyde sürdürmekte güçlük çeken ya da engellilik, yaşlılık, göç gibi dezavantajlı durumlar
nedeniyle korunma, bakım, destek, sağlık ve sosyal hizmet müdahalesi ile sağlık malzeme ve
ekipmanına ihtiyaç duyan kişileri,
c) Türk Kızılay: Türkiye Kızılay Demeğini,
ç) Tüzük: Türkiye Kızılay Demeği Tüzüğünü,
ifade eder.
Görev ve yetki
Gerekçe: Madde ile Kanunda yer alan ve uygulamaya esas terimlerin tanımlarına yer
verilmektedir.
Madde 3
(1) Türk Kızılay, Cenevre Sözleşmeleri ile Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay
Hareketi Temel İlkeleri doğmltusunda hiçbir ayrım gözetmeksizin, ihtiyaç sahibi insanların
ihtiyaçlannın giderilmesi, afet ve acil dummlar ile savaş zamanlarında hastalıklann önlenmesi
ve sağlık koşullanmn iyileştirilmesi, insanların yaşadığı olumsuzluklann ortadan kaldırılması
amacıyla yurt içinde ve yurt dışında faaliyet gösteren uluslararası insani yardım kumluşudur.
(2) Türk Kızılay Cenevre Sözleşmelerinde belirtilen Millî Cemiyet'tir. Türk Kızılay'a
uluslararası sözleşmeler doğmltusunda verilmiş münhasır hak ve yükümlülükleri amaç edinen
başkaca bir tüzel kişilik kumlamaz.
(3) Türk Kızılay; Türkiye Kızılay Demeği, Türkiye Kızılay Cemiyeti ve Kızılay adlannı
da kullanabilir.
(4) Türk Kızılay'm adı, bayrağı ve amblemi, uluslararası sözleşmelerle kabul edilen
bütün hak ve bağışıklıklardan yararlanır, tarafsızlık ve komma işaretidir. Türk Kızılay'ın adı,
bayrağı ve amblemi Türk Kızılay tarafından kurulan teşekküller hariç olmak üzere gerçek ve
tüzel kişiler tarafından herhangi bir amaçla izinsiz olarak kullanılamaz.
(5) Türk Kızılay ilgili kamu kurum ve kumluşlanmn görüşü alınmak suretiyle savaş
esirleri ve sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret etme, koşulları izleme, aile haberleşmesini
sağlama, kayıplan araştırma ve insani yardım ulaştırma faaliyetlerini yerine getirir ve esir
değişimleri ile aile birleşimlerinde aracı olarak görev yapar. Türk Kızılay bu görevini yerine
getirebilmesi için gerçek kişilere ait gerekli olan verilere ilgili kamu kumm ve kuruluşlun ile
yapacağı protokoller çerçevesinde erişebilir. Bu kapsamda yapılacak veri erişimleri, yalnızca
görevin gerektirdiği ölçüde yetkilendirilen kişiler tarafından yapılır.
(6) Türk Kızılay, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordinasyon içerisinde afet ve
insani krizlerden etkilenen kişilerin bulunduğu merkezlere erişebilir, bu kişilere yönelik gözlem
ve raporlama faaliyetleri yürütebilir.
(7)Türk Kızılay, Uluslararası Kızılay ve Kızılhaç Demekleri Federasyonu, Uluslararası
Kızılhaç Komitesi ve ülkelerin Kızılay ve Kızılhaç Milli Cemiyetlerinden Türkiye'ye olağan
veya olağanüstü hallerde gelen ayni ve nakdi yardımlarının alınması ve kullamiması ile ilgili
tek yetkili kumluştur.
Hak ve muafiyetler
Gerekçe: Madde ile Türk Kızılay'ın görev ve yetkilerine ilişkin düzenleme
yapılmaktadır. Bu kapsamda;
Birinci fıkra ile Türk Kızılay'ın, ihtiyaç sahibi insanlann ihtiyaçlanmn giderilmesi, afet
ve acil durumlar ile savaş zamanlannda hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının
iyileştirilmesi, insanların yaşadığı olumsuzlukların ortadan kaldırılması amacıyla yurt içinde ve
yurt dışında faaliyet gösteren uluslararası insani yardım kuruluşu olduğu ifade edilmektedir.
İkinci fıbra ile Türk Kızılay'ın Cenevre Sözleşmelerinde belirtilen Millî Cemiyet
niteliğinde olduğu ve Türk Kızılay'a uluslararası sözleşmeler doğrultusunda verilmiş mtinhasır
hak ve yükümlülükleri amaç edinen başkaca bir tüzel kişilik kurulamayacağı hüküm altına
alınmaktadır.
Üçüncü fıkra ile yaklaşık 158 yıldır farklı isim ve ünvanlar altında toplumsal hafızada
yer edinen Türk Kızılay'ın kullanabileceği adlar belirlenmektedir.
Dördüncü fıkra ile Türk Kızılay'ın adı, bayrağı ve ambleminin uluslararası
sözleşmelerle kabul edilen bütün hak ve bağışıklıklardan yararlanacağı ile tarafsızlık ve koruma
işareti niteliğinde olduğu hüküm altına alınmaktadır.
Beşinci fıkra ile Türk Kızılay'ın, savaş esirleri ve sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret
etme, koşulları izleme, aile haberleşmesini sağlama, kayıplan araştırma ve insani yardım
ulaştırma faaliyetlerini yerine getirmesi ve esir değişimleri ile aile birleşimlerinde aracı olarak
görev yapacağı hüküm altına alınmaktadır.
Altıncı fıkra ile Türk Kızılay'ın, ilgili kamu kurum ve kuruluşlanyla koordinasyon
içerisinde afet ve insani krizlerden etkilenen kişilerin bulunduğu merkezlere erişebilmesi ve bu
kişilere yönelik gözlem ve raporlama faaliyetleri yürütebilmesi amacıyla düzenlenme
yapılmaktadır.
Yedinci fıkra ile Türk Kızılay; Uluslararası Kızılay ve Kızılhaç Demekleri Federasyonu,
Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve ülkelerin Kızılay ve Kjzılhaç Milli Cemiyetlerinden
Türkiye'ye olağan veya olağanüstü hallerde gelen ayni ve nakdi yardımlarıma alınması ve
kullanılması ile ilgili tek yetkili kumluş olarak nitelendirilmektedir.
Madde 44734 sayılı237 sayılı
(1) Afet ve acil dummlar ile afetlere hazırlık ve olağanüstü dönemlerde;
ulusal afet yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi, tedarik güvenliğinin sağlanması, müdahale
süreçlerinin hızlandırılması, ihtiyaç ve mağduriyetlerin giderilmesi, hastalıklann önlenmesi ve
sağlık koşullarmm iyileştirilmesi amacıyla, Türk Kızılay ile Türk Kızılay'ın iktisadi işletmeleri,
iştirakleri veya şirketleri tarafından bizzat üretilen ilk yardım hizmetleri, afet lojistik hizmetleri
ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetler stratejik nitelikte alım kapsamında
değerlendirilir. Bu alımlar, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu ihale Kanununa tabi
olmaksızın doğrudan Türk Kızılay'dan veya Türk Kızılay'ın iktisadi işletmelerinden,
iştiraklerinden veya şirketlerinden temin edilebilir. Bu alımlar afetin veya olağanüstü durumun
kapsamı, aciliyeti ve ihtiyaç düzeyi dikkate alınarak şeffaflık, rekabet, eşit muamele, kamuoyu
denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynaklann verimli
kullanılması ilkeleri çerçevesinde ilgili bakanlık ile Türk Kızılay arasmda yürütülecek
koordinasyon ve protokoller çerçevesinde yapılır.
(2) Kamu kurum ve kuruluşları 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu
kapsamındaki taşıtlar hariç olmak üzere, uygun görülen taşınır mallarını ilgili mevzuat
hükümlerine göre Türk Kızılay'a tahsis edebilir. Ayrıca bu kurum ve kuruluşlarda bulunan
makine, teçhizat, gereç ve benzeri taşınır mallardan uygun görülenler, kamu yararı kapsamında
ve ilgili mevzuata uygun olarak Türk Kızılay'a bedelsiz devredilebilir.
(3) İhtiyaç sahibi kişilere yapılacak yardımlarda mükerrerliğe yol açmamak ve daha
fazla kişiye yardım ulaştırabilmek amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde
bulunan sosyal yardımlara ilişkin veriler yapılacak protokol ile Türk Kızılay'a verilir. Bu
kapsamda yapılacak veri erişimleri, yalmzca görevin gerektirdiği ölçüde ve yetkilendirilen
kişiler tarafından yapılır.
(4) Türk Kızılay, 30/6/1934 tarihli ve 2548 sayılı Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları
İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkûmlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri
Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde düzenlenen cezaevi yapı harcından muaftır.
(5) Türk Kızılay tarafından kamuya ait sağlık hizmet sunucuları ile kamu
üniversitelerine ait sağlık hizmet sunucularına temin edilen kan bileşenlerinin bedelleri, bu
kurumlarla yapılan sözleşmeler uyannca kan bileşenlerinin teslimini müteakip, sözleşme
gereğince belirtilen ödeme tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Türk Kızılay'a
aktanlır ve ilgili sağlık hizmeti sunucusunun alacaklanndan mahsup edilir.
(6) Türk Kızılay tarafından kuruluş amacı doğrultusunda kullamimak üzere, ticari amaç
güdülmeksizin ithal edilen bilimsel alet ve cihazlar, tıbbi teşhis, tedavi ve araştırma yapılmasına
mahsus alet ve cihazlar, insan kaynaklı tedavi edici maddeler ile kan gruplama testleri ile ilaç
özelliği olan ürünlerin kalite kontrolü amacma yönelik maddeler gümrük vergilerinden muaftır.
Tüzük
Gerekçe: Madde ile Türk Kızılay'a ulusal mevzuattan ve uluslararası sözleşmelerden
kaynaklı görevlerini daha etkin ve verimli bir şekilde yerine getirebilmesi için bazı hak ve
muafiyetlerin sağlanması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda;
Birinci fıkra ile afet ve acil dummlar ile afetlere hazırlık ve olağanüstü dönemlerde;
ulusal afet yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi, tedarik güvenliğinin sağlanması, müdahale
süreçlerinin hızlandırılması, ihtiyaç ve mağduriyetlerin giderilmesi, hastalıkların önlenmesi ve
sağlık koşullarının iyileştirilmesi amacıyla Türk Kızılay ile Türk Kızılay'ın iktisadi işletmeleri,
iştirakleri veya şirketleri tarafından bizzat üretilen ilk yardım hizmetleri, afet lojistik hizmetleri
ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetlerin stratejik alım kapsamında olduğu belirtilerek
bunlann teminine ilişkin düzenleme yapılmaktadır.
İkinci fıkra ile Türk Kızılay'a ilgili mevzuat hükümlerine göre uygun görülen taşınır
mallann tahsisi ile makine, teçhizat, gereç ve benzeri taşınır malların bedelsiz devrine olanak
sağlanmaktadır.
üçüncü fıkra Türk Kızılay'ın ihtiyaç sahibi kişilere yapacağı yardımın sağlıklı
yapılması ve mükerrer yardım yapılmaması amacıyla Türk Kızılay'ın Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı ile protokol yapabilmesine olanak sağlanmaktadır.
Dördüncü fıkra ile Türk Kızılay'ın cezaevi yapı harcından muaf tutulması
amaçlanmaktadır.
Beşinci fıkra ile hizmetin sürdürülebilirliğinin sağlanması adına Türk Kızılay tarafından
kamuya ait sağlık hizmet sunuculan ile kamu üniversitelerine ait sağlık hizmet sunucularına
temin edilen kan bileşenlerinin bedellerinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ilgili sağlık
hizmeti sımucusunun alacaklarmdan mahsup edilmek suretiyle Türk Kızılay'a aktanlacağı
hükme bağlanmaktadır.
Altmcı fıkra ile Türk Kızılay'ın kuruluş amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ithal
edilen bazı mal ve maddelerin gümrük vergilerinden muaf tutulması amaçlanmaktadır.
Madde 5
(1) Türk Kızılay'ın ilkeleri, kuruluş amacı, görevleri, teşkilat yapısı, üyelik
hak ve görevleri, üyeliğe kabul ve üyeliğin sona ermesine dair esaslan, organlarının görev ve
sorumlulukları, bütçe uygulamaları ve ihtiyaç duyulan diğer hususlar Tüzük ile düzenlenir.
Tüzük, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanır.
Hüküm bulunmayan haller
Gerekçe: Madde ile Tüzük ile düzenlenecek alanlar belirlenmektedir.
Madde 64721 sayılı5253 sayılı
(1) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde, 22/11/2001 tarihli ve 4721
sayılı Türk Medeni Kanunu ile 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Demekler Kanunu hükümleri
uygulanır.
Değiştirilen hükümler
Gerekçe: Madde ile Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, ortaya çıkabilecek
hukuki boşluklan ve olası ihtilaflan ortadan kaldırmak maksadıyla, 4721 sayılı Türk Medeni
Kanunu ile 5253 sayılı Demekler Kanununun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Madde 7ekliyoribare değişikliği
(1) 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanunun;
a) 1 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "görevlendirilenler," ibaresinden sonra
gelmek üzere "olağanüstü dönemler ile afet, savaş ve çatışma zamanlarında Türkiye Kızılay
Demeğinin faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere faaliyet bölgesinde bilfiil görev alan personeli,"
ibaresi eklenmiştir.
b) 2 nci maddesinin birinci fıkrasına (ı) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent
eklenmiş ve diğer bent buna göre teselsül ettirilmiştir.
"(i) Olağanüstü dönemler ile afet, savaş ve çatışma zamanlarında Türkiye Kızılay
Demeğinin faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere faaliyet bölgesinde bilfiil görev alan personeli;"
(2) 29/5Â986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayamşmayı Teşvik
Kanununun 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "ve il müftüsü" ibaresi ", il müftüsü ve
Türkiye Kızılay Demeği il merkez şube başkam" şeklinde ve "ve ilçe müftüsü" ibaresi ", ilçe
müftüsü ve varsa Türkiye Kızılay Demeği ilçe şube başkam" şeklinde değiştirilmiştir.
Yürürlük
Gerekçe: Maddenin birinci fıkrasıyla olağanüstü dönemler ile afet, savaş ve çatışma
zamanlarında Türk Kızılay'ın faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere faaliyet bölgesinde bilfiil
görev alan personeline nakdi tazminat ödenmesi amaçlanmaktadır.
Maddenin ikinci fıkrası ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununda
değişiklik yapılarak Kızılay şube ve temsilciliklerinin bulunduğu il ve ilçelerde, Kızılay il
merkez şube başkam ile ilçe şube başkanlanmn sosyal yardımlaşma ve dayamşma vakfı
mütevelli heyetinin üyesi olması amaçlanmaktadır.
Madde 8
(1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 9
(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
TÜRK KIZILAY KANUNU TEKLİFİ
Amaç ve kapsam