İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Kanun teklifi · 2/3692 · Komisyonda

Engelliler İçin Ücretsiz Ulaşımın ve Erişilebilir Kentlerin Sağlanmasına Dair Kanun Teklifi

Teklif ile; engellilerin ulaşım, kamusal alan ve kent hizmetlerine eşit, ücretsiz, güvenli ve erişilebilir biçimde ulaşmalarının sağlanması amaçlanmaktadır.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza
Ayten Kordu
DEM Parti · Tunceli

Komisyon süreci

  1. 14 MAYIS 2026
    Sunuldu
  2. ESAS KOMİSYON
    Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu
    Geliş 15 Mayıs 2026 · Komisyonda
  3. TALİ KOMİSYON
    İçişleri Komisyonu
    Geliş 15 Mayıs 2026 · Komisyonda
  4. TALİ KOMİSYON
    Plan ve Bütçe Komisyonu
    Geliş 15 Mayıs 2026 · Komisyonda

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku
Engelli yurttaşlann toplumsal yaşama eşit, bağımsız ve onurlu biçimde katılımı sosyal devlet ilkesinin temel gerekliliklerinden biridir. Ancak bugün ülke genelinde milyonlarca engelli yurttaş; ulaşım, kamusal alanlara erişim, sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere erişim konusunda ciddi hak ihlalleri yaşamaktadır. Özellikle toplu taşıma araçlanmn erişilebilir olmaması, kaldınmlarm, yaya yollanmn ve kamu binalarımn engellilerin engel kullammma uygun şekilde düzenlenmemesi; engelli yurttaşları kamusal yaşamdan dışlayan yapısal bir eşitsizlik yaratmaktadır. Büyükşehirler dışında erişilebilir ulaşım hizmetlerinin yetersizliği nedeniyle engelli yurttaşlar sağlık hizmetlerine, eğitime ve sosyal yaşama katılmakta büyük güçlük çekmektedir. Öte yandan ekonomik kriz koşullannda artan ulaşım maliyetleri, engellilerin ve ailelerinin yaşamım daha da ağırlaştırmaktadır. Özellikle tıbbi hizmet desteği alan engelli bireyler, refakatçileriyle birlikte ulaşım hakkma erişmekte ciddi mağduriyet yaşamaktadır. Aynca, engelli kadmlar çoklu ayrımcılığa maruz kalmakta; hem engellilik hem de toplumsal cinsiyet eşitsizliği nedeniyle kamusal hizmetlere erişimde daha derin yapısal engellerle karşılaşmaktadır. Özellikle ulaşım hizmetlerine erişimde yaşanan zorluklar, engelli kadınlann sağlık hizmetlerine, istihdama ve sosyal yaşama katılımım daha da sınırlamaktadır. Mevcut sosyal politikalar, engellileri eve kapatan, bağlı ve bağımlı ilişkileri yeniden üretirken, engellilerin destek hizmetleri, bu bağımlı kılan politikalarla genellikle kadınlar üzerinden sürdürülen bir eşitsizlik sistemine dönüştürülmektedir. Bu teklif ile; engelli yurttaşların şehir içi ve şehirlerarası toplu ulaşımdan ücretsiz yararlanması, kentlerin erişilebilir hale getirilmesi, kamu kurumlarınm erişilebilirlik standartlarına uygun biçimde düzenlenmesi ve yerel yönetimlerin bu konuda yükümlülük altına alınması amaçlanmaktadır. Hazırlanan teklif. Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi, Anayasa'nm eşitlik ilkesi ve sosyal devlet anlayışı doğrultusunda engelli yurttaşların bağımsız yaşam hakkım güçlendirmeyi hedeflemektedir.

Maddeler

12 madde · gerekçesiyle birlikte
Madde 1
(1) Bu Kanunun amacı; engelli yurttaşların ulaşım, kamusal alan ve kent hizmetlerine eşit, ücretsiz, güvenli ve erişilebilir biçimde ulaşmasım sağlamak, fiziksel ve ekonomik engelleri ortadan kaldırmak, bağımsız yaşam hakkım güçlendirmek ve erişilebilir kent politikalarını yaygınlaştırmaktır. Kapsam
Madde 2
(1) Bu Kanun; engelli bireyleri, refakatçilerini, merkezi idare kurumlarım, yerel yönetimleri, toplu taşıma hizmeti sunan kamu ve özel kuruluşları, kamuya açık tüm alanları ve erişilebilirlik hizmeti sunmakla yükümlü gerçek ve tüzel kişileri kapsar. Tanımlar
Madde 3
(1) Bu Kanunda geçen; a) Engelli birey: yeti farklılıkları olan, fizyoçeşitli ve nöroçeşitli bireyleri, b) Erişilebilirlik: Engelli bireylerin bağımsız ve güvenli biçimde ulaşım, yapı, açık alan, bilgi ve hizmetlere erişebilmesini, c) Refakatçi: Tıbbi hizmet desteği alan engelli bireye eşlik eden kişiyi, ifade eder. Ücretsiz Ulaşım Hakkı
Madde 4
(1) Yüzde 40 ve üzeri engel oramna sahip yurttaşlar ile tıbbi hizmet desteği alan engelli bireylerin bir refakatçisi; belediyelere, kamu kurumlanna veya özel işletmelere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz yararlamr. (2) Engelli yurttaşlar; Devlet Demiryollan, şehirlerarası otobüsler, deniz ulaşımı ve iç hat hava ulaşımmdan ücretsiz yararlanır. Engelli bireylere kota sınırlaması uygulanamaz. Erişilebilir Kent Yükümlülüğü
Madde 5
(1) Tüm belediyeler ve ilgili kamu kurumlan; kaldırımları, yürüyüş yollanm, duraklan, metro istasyonlanm, parklan, meydanlan ve kamuya açık tüm alanlan engelli erişimine uygun hale getirmekle yükümlüdür. (2) Kaldırımlar, görme engelliler için hissedilebilir yüzeylerle donatılır; tekerlekli sandalye kullammına uygun eğim standartları uygulamr. Ait ve Üst Geçitlerde Erişilebilirlik
Madde 6
(1) Alt ve üst geçitler; engelli bireylerin kullanımına uygun şekilde düzenlenir. Bu alanlarda engelli erişimine uygun rampalar, kaymaz zeminler, hissedilebilir yüzeyler, sesli yönlendirme sistemleri ve tam donanımlı asansörler bulundurulması zorunludur. (2) Üst geçit, metro, tren istasyonu ve kamu kullammma açık tüm alanlardaki asansörlerin düzenli bakım ve denetimi ilgili kurumlar tarafından yapılır. (3) Çalışmayan asansörler veya erişilebilirlik eksiklikleri nedeniyle engelli bireylerin ulaşım hakkımn engellenmesi halinde ilgili kurumlara idari yaptırım uygulanır. Toplu Taşıma Standartları
Madde 7
(1) Toplu taşıma araçlarında sesli durak anons sistemi, görsel bilgilendirme ekranlan ve engelli erişimine uygun giriş-çıkış sistemleri bulundurulması zorunludur. (2) Engelli kadınlar, çocuklar ve yaşlılar için toplu taşıma araçlarında güvenli ulaşım tedbirleri ahmr; acil destek butonları ve erişilebilir başvuru mekanizmaları oluşturulur. Kamu Kurumlarının Yükümlülüğü
Madde 8
(1) Hastaneler, üniversiteler, adliyeler, okullar ve diğer tüm kamu hizmet binaları erişilebilirlik için evrensel tasanma uygun hale getirilir. (2) Erişilebilirlik koşullanm yerine getirmeyen kurumlara idari para cezası uygulamr ve eksiklik giderilinceye kadar ilgili yöneticiler hakkında işlem yapılır. Denetim
Madde 9
(1) Yerel yönetimler bünyesinde "Erişilebilirlik İzleme ve Denetim Kurullan" oluşturulur. (2) Bu kurullarda engelli örgütleri, kadın örgütleri, şehir plancılan, mimarlar ve ilgili meslek odaları temsil edilir. Kırsal Bölgelerde Ulaşım Desteği
Madde 10
(1) Kırsal bölgelerde yaşayan engelli yurttaşların sağlık, eğitim ve kamu hizmetlerine erişimi için ücretsiz ulaşım destek programlan oluşturulur. Finansman
Madde 11
(1) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin giderler merkezi bütçe ve ilgili yerel yönetim bütçelerinden karşılanır. Yürürlük MADDE İZ Cİ) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme
Madde 13
(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür.

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗

İmza sahipleri

1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidir

Kaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir