Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin infazı Hakkında Kanun'un 89. maddesinde 7242 sayılı KanunTa yapılan değişiklikle ve bu değişikliğe dayamlarak yürürlüğe giren Gözlem ve Sımflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair YönetmelikTe (29.12.2020 tarih, 31349 sayılı Resmî Gazete) idare ve Gözlem Kurullanmn görev, yetki ve işleyişi yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile mahpuslarm koşullu salıverilme hakları "iyi hâl" değerlendirmesine bağlanmış, infaz sürecinin belirleyici aşaması idari kurulların takdirine bırakılmıştır, idare ve Gözlem Kurulları, mahkeme karanyla kesinleşmiş bir cezamn fiilî infaz süresini yeniden belirlemektedir. Böylece yargısal bir yetki idari bir mekanizma eliyle kullamimaktadır. Kurullar fiilen birer paralel mahkeme gibi işlemekte, infaz rejimini yargı denetiminden uzak ve keyfiyete açık hale getirmektedir. Türkiye'de infaz rejimi uzun süredir suç türüne dayalı aynmlar üzerinden işlemektedir. Bu yapı özellikle siyasi mahpuslar bakımından eşitsiz ve ayrımcı sonuçlar üretmektedir, idare ve Gözlem Kurulları bu eşitsizliği derinleştirmektedir. Bu nedenle sorun yalmzca uygulama hatası değil, doğrudan infazda eşitlik ilkesinin ihlalidir. Kurulların işleyişi hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleriyle bağdaşmamaktadır, "iyi hâl" kavramı açık biçimde tammlanmamıştır. Değerlendirme kriterleri nesnel ve ölçülebilir değildir. Uygulamada somut disiplin ihlalleri yerine sübjektif kanaatler esas alınmaktadır. Mahpusların gündelik yaşam pratikleri ve kişisel tutumları karar gerekçesi yapılabilmektedir. idare ve Gözlem Kurulları aynı zamanda düşünce ve kimlik denetimi aracma dönüşmüştür. Mahpuslardan "pişmanlık" beyam talep edilmekte, siyasi ve ideolojik tutumları sorgulanmaktadır. Bu beyanlar tahliye kararlarında belirleyici olmaktadır. Oysa Anayasa'mn 25. maddesi düşünce ve kanaat özgürlüğünü güvence altına almakta; her ne sebep olursa olsun kimsenin düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamayacağmı hükmeder. Buna rağmen uygulama, mahpusları düşüncelerini açıklamaya zorlayan bir baskı mekanizması yaratmaktadır. Bu yapı infaz rejimini fiilen uzatmaktadır. Tahliye şartları oluştuğu halde mahpuslann özgürlüklerinden mahrum bırakılması ikinci bir cezalandırma anlamına gelmektedir. Cezanın süresi belirsizleşmekte, infaz süreci öngörülemez hale gelmektedir. Aynı durumda olan mahpuslar hakkında farklı kararlar verilmesi hukuki güvenliği ortadan kaldırmaktadır. insan Haklan Demeği'ne yapılan başvurulara yansıyan tespitlere göre, 2021-2024 yıllan arasında en az 501 mahpusun tahliyesi idare ve Gözlem Kurulları tarafından birden fazla kez engellenmiştir. Bu mahpuslann 54'ü 30 yılı aşkm süredir hapiste olup koşullu salıverilme koşullanm sağlamıştır. Tahliyesi engellenenler arasında 105 hasta ve 42 ağır hasta mahpus bulunmaktadır. Tahliye edilmesi gereken mahpusların hapiste tutulmaya devam edilmesi. yaşam hakkı bakımından ağır sonuçlar doğurmaktadır. Nitekim, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği ilk yıl tahliyesi engellenen ağır hasta mahpuslardan Hayrettin Yılmaz'ın yaşamım yitirmesi, bu ihlallerin somut ve geri döndürülemez sonuçlarım ortaya koymaktadır. Bu Kanım Teklifi ile îdare ve Gözlem Kurullanmn tamamen kaldırılması hedeflemektedir. Amaç; infaz rejimini idari keyfiyetten arındırmak, yargısal güvenceleri tesis etmek ve infazda eşitliği sağlamaktır. Mahpusların temel haklarım koruyan, öngörülebilir ve denetlenebilir bir infaz sistemi ancak bu kurulların ortadan kaldırılmasıyla mümkün olacaktu*.