4857 Sayılı İş Kanunu, 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Çocukların işçileştirilmesi, yalnızca çalışma yaşamına ilişkin bir sorun değil; kapitalist sömürü düzeninin, derinleşen yoksulluğun, sosyal adaletsizliğin ve çocuk hakları ihlallerinin en görünür sonuçlarından biridir. Çocuklar eğitim, oyun ve özgür gelişim haklarına sahip bireyler olmalarına rağmen, sermayenin ucuz işgücü ihtiyacının bir parçası haline getirilmektedir. Anayasa'nın 41 ve 50'nci maddeleri, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 32'nci maddesi ile Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 138 ve 182 sayılı sözleşmeleri çocukların ekonomik sömürüden korunmasını devletlere açık bir yükümlülük olarak vermektedir. Buna rağmen çocuk işçiliği Türkiye'de giderek büyüyen bir toplumsal sorun haline gelmiştir. Dünya genelinde yaklaşık 412 milyon çocuk günde 3 doların altında gelirle yaşam mücadelesi verirken, yaklaşık 160 milyon çocuk çalışmak zorunda bırakılmaktadır. Türkiye'de ise resmi veriler yaklaşık 1,5 milyon çocuğun çalıştığını ortaya koyarken; sendikalar, meslek örgütleri ve çocuk hakları kuruluşları kayıt dışı çalışanlar, mülteci çocuklar ve 15 yaş altındaki çocuklar da dikkate alındığında fiili çocuk işçi sayısının 3 ila 4 milyon arasında olduğunu belirtmektedir. Bugün milyonlarca çocuk okul sıralarında, oyun alanlarında ve güvenli yaşam ortamlarında olması gerekirken; tarlalarda, sanayi sitelerinde, tekstil atölyelerinde, madenlerde ve inşaatlarda çalıştırılmaktadır. Çocukların geleceğinin sermayenin kâr hesaplarına kurban edildiği bu tablo, yalnızca ekonomik bir sorun değil aynı zamanda ciddi bir demokrasi, eşitlik ve toplumsal adalet sorunudur. Çocuk işçiliğini besleyen temel nedenler; derinleşen yoksulluk, gelir dağılımındaki eşitsizlik, sosyal koruma mekanizmalarının yetersizliği, kayıt dışı ekonomi, eğitimden kopuş ve savaş politikalarıdır. Özellikle savaşlar ve zorunlu göçler çocukları koruyan mekanizmaları ortadan kaldırmakta; yerinden edilen mülteci çocukları ucuz ve güvencesiz işgücüne dönüştürmektedir. TBMM BAŞKANLIĞI , . JAdalet , Tali Komisyon Plan ve Bütçe Esas Komisyon Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Tarih: 16-6-2026 İEsas No:2/3720 | 15 iin 2026 15 bira 108 (A589A) Çocuk işçiliğinin en yoğun yaşandığı alanlardan biri mevsimlik tarım işçiliğidir. Binlerce çocuk aileleriyle birlikte göç etmekte, eğitimden kopmakta, pestisitlere maruz kalmakta ve sağlıksız koşullarda çalıştırılmaktadır. Yoksulluk anne-babadan çocuğa devredilen bir kader haline getirilmektedir. Son yıllarda Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) başta olmak üzere çeşitli uygulamalar aracılığıyla çocuk emeği eğitim adı altında üretim süreçlerine dahil edilmekte, çocuklar fiilen işçi olarak çalıştırılmaktadır. Çok sayıda çocuk iş cinayetlerinde yaşamını yitirmekte veya ağır yaralanmaktadır. İşçi sağlığı ve güvenliği alanında çalışan kurumların verilerine göre yalnızca 2025 yılında en az 94 çocuk çalışırken yaşamını yitirmiştir. Bu ölümlerin 31'i tarımda, 27'si sanayide, 20'si hizmet sektöründe ve 16'sı inşaatlarda meydana gelmiştir. Bu acı tablonun son örneklerinden biri Ağrı'da yaşanmıştır. 16 yaşındaki Tunahan Kaya, sigortasız ve iş güvenliği önlemlerinden yoksun biçimde çalıştırıldığı bir inşaattan düşerek yaşamını yitirmiştir. Tunahan Kaya'nın ölümü münferit bir olay değil; çocukları eğitimden koparan, yoksulluğa mahküm eden ve ağır çalışma koşullarına sürükleyen politikaların sonucudur. Ayrıca vevcut mevzuatta çocuk işçi çalıştıran işverenlere yönelik yaptırımlar büyük ölçüde idari para cezalarıyla sınırlı kalmaktadır. Bu durum cezasızlık kültürünü güçlendirmekte ve çocuk emeği sömürüsünü teşvik etmektedir. Bu Kanun Teklifi ile; » 18 yaşaltındaki çocukların ekonomik faaliyetlerde çalıştırılması yasaklanmakta, «* Çocuk emeğinin tüm biçimleri istismar olarak tanımlanmakta, » Çocuk işçi çalıştırılması ağır ceza yaptırımlarına bağlanmakta, se MESEM ve benzeri uygulamalar yoluyla çocuk emeğinin sömürülmesinin önüne geçilmekte, Çocuk iş cinayetlerinde olası kast hükümlerinin uygulanması sağlanmakta, » Çocuk işçiliğini doğuran yoksulluğa karşı o sosyal destek (o mekanizmaları oluşturulmaktadır. Amaç; hiçbir çocuğun çalışmak zorunda bırakılmadığı, bütün çocukların eğitim, oyun ve özgür gelişim hakkına sahip olduğu bir toplumsal düzenin kurulmasına katkı sunmaktır.