Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkûmlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Anayasam 2'nci maddesinde devletin temel nitelikleri arasında sayılan sosyal hukuk devleti ilkesi ile 17'nci maddesinde güvence altına alınan "yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı" devletin adalet ve infaz sistemini kurgularken temel alması gereken en üst normlardır. Kişi özgürlüğünün kanunlar çerçevesinde devlet eliyle kısıtlanması o kişinin yaşamım idame ettirebilmesi için gerekli asgari fiziki koşulların sağlanması sorumluluğunu da mutlak surette devletlere yüklemektedir. Halihazırda yürürlükte olan 30/6/1934 tarihli ve 2548 sayılı Kanunun 2'nci maddesi, ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutukluların iaşe (yiyecek) bedellerini ödemekle yükümlü olduğunu düzenlemektedir. İlgili yasada 2001 yılında yapılan değişiklikle ödeme gücü olmayanlardan ve işyurtlannda çalışanlardan bu bedelin alınmayacağı hükme bağlanmış olsa da yasanın kendisi beslenme hakkını bir insan hakkı veya kamu yükümlülüğü olmaktan çıkarıp devleti alacaklı kılan bir borçlandırıcı işleme dönüştürmektedir. Fiziki özgürlüğü olmayan, serbestçe çalışma ve gelir elde etme imkânı bulunmayan yurttaşların hayatta kalması için elzem olan yiyecek masraflarından sorumlu tutulması insan onuruyla ve çağdaş infaz hukuku ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. Özgürlüğü kısıtlama yetkisini kullanan devletler kişinin yaşamını borçlandırmadan idame ettirme sorumluluğunu da üstlenmek zorundadır. Uygulamada "ödeme gücü olmama" halinin tespiti mülki amirlikler ve kurum yönetimleri üzerinde devasa bir bürokratik iş yükü oluşturduğundan bu tespitlerin objektif kriterlerden uzak ve hantal yapısı nedeniyle hakkaniyete aykırı tahakkuklar doğmaktadır. Bu kanun teklifi ile insan onuru, eşitlik ve sosyal devlet ilkeleriyle çelişen bu arkaik yiyecek bedeli uygulamasına son verilmesi ve ceza infaz kurumlarındaki beslenme giderlerinin devlet bütçesinden karşılanması amaçlanmaktadır.