Kanun teklifi · 2/3744 · Komisyonda
Yapay Zekâ, Otomasyon ve Sosyal Dönüşüm Uyum Fonu Kurulması Hakkında Kanun Teklifi
Teklif ile, yapay zeka, robotik sistemler ve otomasyon teknolojilerinin istihdam, sosyal güvenlik sistemi, kamu maliyesi ve çalışma hayatı üzerindeki etkilerini yönetmek, ortaya çıkabilecek gelir kayıplarını telafi etmek, işgücünün yeniden beceri kazanmasını sağlamak ve sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini güvence altına almak amacıyla Yapay Zeka ve Otomasyon Uyum Fonu ve Ulusal Yapay Zeka Etki Kurulu kurulması ile yapay zeka katma değer katkı payı, taşınabilir sosyal hak hesabı, ulusal yeniden beceri kazandırma programı ve benzeri uygulamaların hayata geçirilmesi amaçlanmaktadır.
TBMM kaydındaki özet.
İlk imza
Lütfü Türkkan
İYİ Parti · Kocaeli
Komisyon süreci
- 25 HAZİRAN 2026Sunuldu
- ESAS KOMİSYONSanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji KomisyonuGeliş 26 Haziran 2026 · Komisyonda
- TALİ KOMİSYONSağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler KomisyonuGeliş 26 Haziran 2026 · Komisyonda
Genel gerekçe
Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
Yapay zekâ ve otomasyon teknolojileri, sanayi devriminden bu yana çalışma hayatını en fazla
dönüştüren gelişmelerden biri haline gelmiştir. Önümüzdeki yıllarda milyonlarca çalışamn
mesleği dönüşecek, bazı meslekler ortadan kalkacak, yeni meslekler ortaya çıkacaktır.
Türkiye'nin sosyal güvenlik sistemi büyük ölçüde çalışanlardan alınan primlere
dayanmaktadır. İnsan emeğinin yerini teknolojinin aldığı bir dönemde mevcut finansman
modelinin sürdürülebilirliği tartışmalı hale gelecektir.
Bu Kanun Teklifi ile amaçlanan; teknolojik dönüşümü engellemek değil, dönüşümün
toplumsal maliyetlerini yönetmek, çalışanları korumak, SGK sistemini geleceğe hazırlamak ve
yapay zekâ çağmda Türkiye'nin rekabet gücünü artırmaktır.
Amaç, yapay zekâyı vergilendirmek değil; yapay zekâmn yarattığı verimlilik kazancımn küçük
bir bölümünü yeniden eğitim, sosyal güvenlik ve toplumsal uyum için kullanmaktır.
Maddeler
19 madde · gerekçesiyle birlikteMadde 1
Bu Kanunun amacı; yapay zekâ, robotik sistemler ve otomasyon teknolojilerinin
istihdam, sosyal güvenlik sistemi, kamu maliyesi ve çalışma hayatı üzerindeki etkilerini
yönetmek, ortaya çıkabilecek gelir kayıplarım telafi etmek, iş gücünün yeniden beceri
kazanmasını sağlamak ve sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini güvence altına
almaktır.
Madde 2
Bu Kanun;
a) Yapay zekâ tabanlı sistemleri,
b) Robotik üretim sistemlerini,
e) Otomasyon sonucu iş gücü ihtiyacım azaltan teknolojileri,
d) Bu teknolojileri kullanan gerçek ve tüzel kişileri,
kapsar.
Madde 3
Bu Kanunun uygulanmasında; "Otomasyon" insan emeğiyle 3âirütülen iş
süreçlerinin yazılım, robotik sistem veya yapay zekâ tarafından gerçekleştirilmesini, "İstihdam
îkame Oram" belirli bir dönemde teknoloji nedeniyle ortadan kaldınlan tam zamanlı çalışan
sayısını, "Yapay Zekâ Katma Değer Kazancı" işletmenin otomasyon sonucu elde ettiği ilave
verimlilik artışım ifade eder.
IKİNCÎ BÖLÜM
Yapay Zekâ ve Otomasyon Uyum Fonu
Madde 4
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde "Yapay Zekâ ve Otomasyon
Uyum Fonu" kurulmuştur. Fonun gelirleri şunlardır:
a) Yapay Zekâ Katma Değer Katkı Payı,
b) Dijital hizmet gelirlerinden aktarılacak paylar,
c) Genel bütçe katkıları,
d) Uluslararası fon ve hibeler,
e) Diğer gelirler.
Madde 5
Fon gelirleri yalnızca aşağıdaki amaçlarla kullamlabilir:
a) İşini kaybeden çalışanlann yeniden eğitim programlan,
b) Yapay zekâ dönüşümünden etkilenen sektörlerde ücret destekleri,
c) Mesleki dönüşüm bursları,
d) Teknoloji dönüşümüne uyum sağlayan KOBİ destekleri,
e) Sosyal güvenlik sistemine aktanlacak katkılar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yapay Zekâ Katma Değer Katkı Payı
Madde 6
Bir işletmede yapay zekâ veya otomasyon yatırımı sonucu çalışan sayısmda yüzde
20 ve üzeri azalma meydana gelmesi halinde, elde edilen verimlilik kazancı üzerinden yüzde
2 ile yüzde 5 arasmda değişen oranlarda Yapay Zekâ Katma Değer Katkı Payı alınır.
Oranlar sektör bazmda Cumhurbaşkamnca belirlenir.
Madde 7
Katkı payı;
a) Yeni yatırım yapan işletmeleri cezalandırmayacak,
b) Uluslararası rekabet gücünü zayıflatmayacak,
c) Teknolojik dönüşümü engellemeyecek,
şekilde uygulamr.
Katkı payı hiçbir şekilde kurumlar vergisinin yerine geçmez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sosyal Güvenlik Koruma Mekanizması
Madde 8
Sosyal Güvenlik Kurumu her iki yılda bir;
a) 1 milyon,
b) 5 milyon,
c) 10 milyon,
d) 20 milyon
kişilik istihdam kaybı senaryolanna göre aktüeryal etki raporu hazırlamakla yükümlüdür.
Madde 9
Yapay zekâ ve otomasyonun SGK prim gelirleri üzerindeki etkileri TBMM Plan ve
Bütçe Komisyonu ile TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonıma sunulur.
beşinci bolum
Taşınabilir Sosyal Hak Hesabı
Madde 10
Her vatandaş için dijital ortamda "Taşınabilir Sosyal Hak Hesabı" oluşturulur.
Bu hesapta;
a) Emeklilik haklan,
b) İşsizlik sigortası haklan,
c) Mesleki eğitim kredileri,
d) Sağlık haklan,
bir arada tutulur.
Vatandaş iş değiştirdiğinde, serbest çalıştığında veya girişimci olduğunda haklanm kaybetmez.
ALTINCI BOLUM
Ulusal Yeniden Beceri Kazandırma Programı
Madde 11
Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu ve İŞKUR koordinasyontmda
"Ulusal Yeniden Beceri Kazandırma Programı" oluşturulur.
Program kapsammda;
a) Yapay zekâ.
b) Veri analitiği,
c) Robotik bakım,
d) Siber güvenlik,
e) Dijital üretim,
alanlannda ücretsiz eğitim sağlamr.
Madde 12
Otomasyon nedeniyle işini kaybeden çalışanlar, programlara katıldıklan süre
boyunca asgari ücretin yüzde 75'i oramnda dönüşüm desteği alırlar.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çalışma Hayatına Uyum
Madde 13
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, yapay zekâ kaynaklı verimlilik
artışlarmm çalışma sürelerine etkisini değerlendirmek üzere her üç yılda bir "Çalışma Süresi
Raporu" hazırlar.
Haftalık çalışma süresinin azaltılmasına yönelik pilot uygulamalar başlatılabilir.
Madde 14
Platform çalışanları, dijital serbest çalışanlar ve proje bazlı çalışanlar için sosyal
güvenlik kapsamım genişleten düzenlemeler en geç iki yıl içinde hazırlanır.
sekizinci bolum
Ulusal Yapay Zekâ Etki Kurulu
Madde 15
Cumhurbaşkanlığı, TBMM, üniversiteler, işçi ve işveren örgütleri ile teknoloji
sektörünün temsilcilerinden oluşan "Ulusal Yapay Zekâ ve İstihdam Etki Kurulu" kurulur.
Kurul;
a) Yapay zekâmn iş gücü piyasasına etkilerini,
b) Yeni meslekleri,
c) Kaybolan meslekleri,
d) Gelir dağılımı sonuçlarım,
e) Sosyal güvenlik sistemine etkilerini,
yıllık raporlarla kamuoyuna açıklar.
Geçici Madde 1
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde Yapay Zekâ ve Otomasyon
Uyum Fonu kurulur.
Geçici Madde 2
İlk ulusal istihdam risk haritası bir yıl içinde hazırlamr.
Madde 16
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 17
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür.
Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗
İmza sahipleri
1 milletvekili · parti, imza günündeki partisidirKaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir