Sivas Katliamı ile Yüzleşme, Hafıza ve Adaletin Sağlanması Hakkında Kanun Teklifi

2 Temmuz 1993 tarihinde Sivas'ta düzenlenen Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleri sırasında, Madımak Oteli'nde konaklayan sanatçı, yazar, akademisyen, aydın ve etkinlik katılımcılarını hedef alan saldırganlar tarafından çıkartılan yangında; aralarında Hasret Gültekin, Muhlis Akarsu, Metin Altıok, Asım Bezirci ve Behçet Aysan gibi ülkenin düşünsel ve kültürel yaşamına önemli katkılar sunmuş isimlerin yanı sıra, semah ekibinde yer alan çocuklar Koray Kaya ve Menekşe Kaya'nın da bulunduğu 33 kişi, yakılarak katledilmiştir. Aradan geçen 33 yıla rağmen, Sivas Katliamı'nın tüm yönleriyle aydınlatılamamış olması, sanıkların önemli bir bölümünün adalet önüne çıkarılamaması, davanın zaman aşımı nedeniyle sonuçlandırılması ve sonrasında yaşanan gelişmeler, toplumun geniş kesimlerinde adalet duygusunun zedelenmesine ve cezasızlık algısının güçlenmesine yol açmıştır. İnsanlığa karşı işlenen suçların cezasız kalmaması gerektiğine ilişkin evrensel hukuk ilkeleri dikkate alındığında, Sivas Katliamı ile yüzleşme sürecinin tamamlanamadığı ve hakikat arayışının halen sürdüğü açıktır. Sivas Katliamı, Türkiye'nin demokratikleşme, eşit yurttaşlık, toplumsal barış ve birlikte yaşam kültürü açısından yüzleşilmesi gereken bir katliam olarak değerlendirilmelidir. Sivas, Gazi-Ümraniye, Maraş, Çorum ve Dersim başta olmak üzere Alevilere yönelik geçmişte yaşanan kitlesel katliamlarla gerçek anlamda yüzleşilememesi, bu katliamlara her daim devamlılık riskini taşımakta ve ayrımcılık ile cezasızlık kültürünün yeniden üretilmesine zemin hazırlamıştır. Demokratik bir toplumun ve demokratik bir cumhuriyetin en temel yükümlülüklerinden biri, geçmişte yaşanan katliamlarla yüzleşmek, hakikati açığa çıkarmak, mağdurların adalet taleplerine yanıt vermek ve benzer acıların tekrarını önleyecek kurumsal güvenceleri oluşturmaktır. Farklı kimliklerin, inançların ve halkların eşit, özgür ve güvenli biçimde bir arada yaşayabildiği bir toplumsal düzenin inşası; ancak ortak bir toplumsal hafızanın oluşturulması, geçmişin travmalarıyla cesaretle yüzleşilmesi ve cezasızlık politikalarının son bulmasıyla mümkün olabilir. Bu kapsamda, Madımak Oteli'nin sadece bir bina olarak değil, toplumsal hafızanın ve demokratik yüzleşmenin bir mekânı olarak ele alınması gerekmektedir. Otelin "Madımak Utanç Müzesi" ve kamusal hafıza mekânı olarak yeniden düzenlenerek Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesine alınması; toplumsal barışın güçlendirilmesi, demokratik toplum idealinin geliştirilmesi ve benzer insanlık suçlarının bir daha yaşanmaması yönündeki toplumsal kararlılığın somut bir ifadesi olacaktır. Ayrıca, insanlığa karşı suç niteliği taşıyan fiiller bakımından cezasızlığın önlenmesi ve firari sanıkların zaman aşımı hükümlerinden yararlanmasının engellenmesi, hem evrensel hukuk ilkelerinin hem de demokratik hukuk devletinin bir gereğidir. Bu nedenlerle, Madımak Oteli'nin Utanç müzesi olarak yeniden yapılandırılması, Sivas il merkezinde kamusal bir hafıza ve yüzleşme mekânı olarak yaşamını yitiren 33 canın isimlerinin yazıldığı bir anıtın inşa edilmesi, katliama dair tüm bilgilerin erişilebilir hale geldiği şeffaflığın sağlanıp ilgili devlet arşivlerinin açılması, hakikat, adalet ve yüzleşme komisyonu kurulması ve Sivas Katliamı gibi insanlığa karşı işlenen suçlarda cezasızlığın önlenmesine yönelik gerekli yasal düzenlemelerin yapılması amacıyla bu kanun teklifi hazırlanmıştır.