İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Kanun teklifi · 2/3775 · Komisyonda

İcra ve İflas Kanunu ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Teklif ile, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında gelir, aylık ve bayram ikramiyesi ödemeleri yapılanların, bu ödemelerinin yatırıldığı banka hesaplarındaki paraların haczedilememesi ve yaşlılık, malullük, ölüm aylığı alanlara ve hak sahiplerine dosya bazında en düşük aylık ödeme tutarının ilgili ay itibarıyla yürürlükte olan net asgari ücret tutarından az olmaması amaçlanmaktadır.

TBMM kaydındaki özet.

İlk imza
Faik Öztrak
CHP · Tekirdağ

Komisyon süreci

  1. 16 TEMMUZ 2026
    Sunuldu
  2. ESAS KOMİSYON
    Plan ve Bütçe Komisyonu
    Geliş 17 Temmuz 2026 · Komisyonda
  3. TALİ KOMİSYON
    Adalet Komisyonu
    Geliş 17 Temmuz 2026 · Komisyonda
  4. TALİ KOMİSYON
    Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu
    Geliş 17 Temmuz 2026 · Komisyonda

Genel gerekçe

Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).

Gerekçeyi oku
Türkiye Cumhuriyeti, anayasal düzenin temel taşı olan sosyal devlet ilkesi gereğince, vatandaşlarının ekonomik ve sosyal refahım korumak, gelir dağılımında adaleti sağlamak ve özellikle çalışma hayatlarını tamamlamış olan emeklilerimize onurlu bir yaşam sunmakla yükümlüdür. Ancak gelinen noktada, Türkiye'nin kamu maliyesi yönetimi ve sosyal güvenlik sistemi ciddi bir yapısal krizle karşı karşıyadır. 2026 yılı itibarıyla belirlenen 28.075,50 TL tutarmdaki net asgari ücretin, hayat pahalılığı ve enflasyon karşısında emeklilerimiz için bir yaşam standardı eşiği oluşturduğu gerçeği göz ardı edilemez. Buna rağmen, en düşük emekli aylıklarıma bu smırm dahi altında kalması, sadece matematiksel bir hata değil, sosyal devlet ilkesinin bizzat ihlalidir. Bu teklif, emeklilerimizin çalışma yaşamları boyunca topluma sundukları emeğin karşılığmı, - yaşlılık dönemlerinde güvenli ve insanca bir gelirle alabilmelerini sağlamayı, böylece yoksulluk riskiyle karşı karşıya kalan geniş halk kitlelerinin alım gücünü enflasyonist baskılar karşısında korumayı temel amaç edinmiştir. Emeklilerimizin ekonomik refahı, yalmzca aylık seviyeleriyle değil, aynı zamanda mülkiyet haklanmn korunmasıyla da doğrudan ilişkilidir. Anayasa'nm 3 5'inci maddesiyle teminat altma alman mülkiyet hakkı, sosyal devlet ilkesiyle birleştiğinde; devletin, borçlu emekli ile alacaklı arasındaki ilişkide "insan onurunu" koruyucu bir kalkan görevi görmesini zorunlu kılar. Mevcut mevzuatta emekli aylıklarının haczedilemeyeceğine dair açık hükümler bulunmasına rağmen, uygulamada banka hesaplanna yatan tutarlar üzerinden alman hukuka aykırı muvafakatler veya sistemli bloke işlemleri, yasal koruma kalkanını fiilen işlevsiz bırakmaktadır. Borç yükü altındaki emekli, yaşadığı ekonomik baskı sebebiyle iradesi sakatlanmış bir şekilde muvafakat vermeye mecbur bırakılmakta; bu durum, mülkiyet hakkının ölçüsüz bir ihlali haline gelmektedir. Yüksek yargı içtihatlannm da ısrarla vurguladığı üzere, cebri icramn amacı alacağın tahsili olsa dahi, bu tahsil süreci hiçbir koşulda borçluyu ve ailesini mutlak yoksulluğa sürüklememeli, onları sosyal devletin yardımına muhtaç hale getirmemelidir. Bu teklif, bahse konu muvafakatleri geçersiz kılarak ve koruma kalkanını banka hesaplarını da kapsayacak şekilde genişleterek, borçlunun yaşam hakkını ve insan onurunu, alacak hakkımn önünde bir değer olarak tesis etmeyi amaçlamaktadır. Bu düzenleme, emeklilerimizin korunması hedefleriyle birlikte, kamuda genel bir bütçe disiplini ve etik yönetim anlayışının tesisiyle tamamlanmaktadır. Bugün, vatandaşımızın temel ihtiyaçlarım karşılayamadığı bir ekonomik ortamda; kamu kaynaklarının israfa, gösterişe ve verimsiz projelere aktarılması, devletin adalet duygusuna ve kamu vicdanına vurulan bir darbedir. Kamu yönetimi, şeffaflıktan uzak, hesap verebilirlikten yoksun bir yapıdan kurtanlmalı; "tasarruf bir tercih değil, anayasal bir görev olarak uygulanmalıdır. Yine, üst düzey bürokrasiden özel sektöre geçişlerde yaşanan etik boşluklar ve denetim mekanizmalarmdaki zafiyetler, kamu yaran ile özel çıkarın iç içe geçmesine neden olmaktadır. Bu teklif; stratejik varlıkların korunmasından ihale süreçlerinin şeffaflaştırılmasına, liyakat odaklı yönetimden etik bariyerlerin inşasma kadar geniş bir perspektifte, devletin ciddiyetini ve şefkatini yeniden tanımlamaktadır. Sonuç olarak; emeğiyle geçinen vatandaşlanmızm onurlu yaşam hakkını güvence altma almak, sosyal adaleti yeniden tesisi etmek ve kamu kaynaklarını rant odaklarından kurtarıp halkın gerçek ihtiyaçlarına tahsis etmek. Cumhuriyetimizin temel sorumluluğudur. İsra; durdurulduğu, hesabın sorulabildiği, hukukun üstünlüğü ve sosyal devlet ilkesinip^kl üzerinde değil hayatın her alanında hissedildiği bir düzen için bu kanun teklifî,/{^i^^ sorumluluğun gereği olarak hazırlanmıştır. Devletin gücü, belirli imtiyazlı kesimldrin:^ zayıfından en güçlüsüne kadar tüm vatandaşlanmn huzuru ve refahı üzerinden ölçlülnYe^

Maddeler

7 madde · gerekçesiyle birlikte
Madde 1ekliyor2004 sayılı
9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 82 nci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir. "14. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında gelir ve aylık ödemeleri ile bayram ikramiyesi ödemeleri yapılanların bu ödemelerin yatırıldığı banka hesaplarındaki paralar,"
Gerekçe: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesinde yapılan bu düzenleme ile 5510 sayılı Kanım kapsammda gelir ve aylık alan vatandaşlarımızın, söz konusu ödemelerin yattığı banka hesaplanndaki paraların haczedilemeyeceği hususu, "haczedilemeyecek mal ve haklar" arasında açıkça hüküm altma alınmaktadır. Böylece, emeklilerin temel geçim kaynağı olan gelirlerin banka hesabma geçmesiyle birlikte koruma kalkammn sona ermesi gibi uygulamadaki belirsizlikler giderilerek, emekli maaşlannın korunması amaçlanmaktadır.
Madde 2ibare değişikliği
6183 sayılı ve 21/7/1953 tarihli Amme Alacaklarmm Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 70 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiş ve 71 inci maddesinde yer alan "emeklilik aylıklan, sigorta ve emeklilik sandıklan tarafından bağlanan gelirler" ibaresi kaldınlmıştır. "14. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında gelir ve aylık ödemeleri ile bayram ikramiyesi ödemeleri yapılanlann bu ödemelerin yatınidığı banka hesaplarındaki paralar,"
Gerekçe: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsammda gelir ve aylık ödemesi yapılan kişilere ait banka hesaplannda bulunan ve sosyal güvenlik ödemelerinden oluşan tutarlar, 6183 sayılı Amme Alacaklarımn Tahsil Usulü Hakkmda Kanunda düzenlenen haczedilemeyecek mallar kapsamma dâhil edilmektedir. Böylece; emekli, malul, dul ve yetim aylıkları ile diğer sosyal güvenlik ödemelerinin hacze karşı güvence altma alınması, uygulamada yaşanan hak kayıplanmn giderilmesi ve sosyal güvenlik hakkımn sosyal devlet ilkesi doğrultusunda etkin biçimde korunması amaçlanmaktadır.
Madde 3değiştiriyor5510 sayılı
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 93 üncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Bu Kanun gereğince sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri, sağlık hizmeti sımuculannm genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan alacaktan devir ve temlik edilemez. Gelir, aylık ve ödenekler ile bu ödemelerin yatırıldığı banka hesaplanndaki paralar, nafaka borçları dışında haczedilemez; haczedilmesine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunsa dahi, icra müdürü tarafmdan reddedilir."
Gerekçe: 5510 sayılı Kanun'un 93. maddesinde yapılan değişiklik ile emekli gelir ve aylıklanmn haczedilemezliği ilkesi güçlendirilmektedir. Mevcut uygulamada emekli maaşları üzerinde nafaka borcu veya borçlunun muvafakati gibi çeşitli istisnalar bulunmaktadır. Bu düzenleme ile söz konusu istisnalar daraltılmakta; özellikle borçlunun nzası olsa dahi haciz taleplerinin icra müdürlüklerince reddedilmesi zorunlu kılınarak, sosyal devlet ilkesi gereği emekli ayhğımn kişinin yaşamım idame ettirebilmesi için korunması teminat altma alınmaktadır. Bu hüküm, kamu düzenine ilişkin emredici bir kural olarak tesis edilmektedir.
Madde 4değiştiriyoribare değişikliği5510 sayılı
5510 sayılı Kanun'un ek 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan 20.000 Türk lirasından" ibaresi, "ilgili ay itibarıyla yürürlükte olan net asgari ücret tutarından" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe: 5510 sayılı Kanım'un ek 19. maddesi ile belirlenen alt sımrm, sabit bir rakam yerine "net asgari ücret" ile ilişkilendirilmesi hedeflenmektedir. En' düşük emekli ayhğımn, ekonomik dalgalanmalardan ve enflasyonist etkilerden korunması, emeklilerin insanca yaşama standartlarımn altma düşmemesi adına zorunluluk arz etmektedir. Asgari ücretin, bir çalışamn ve ailesinin temel yaşam maliyetini yansıtan bir ölçüt olduğu göz önüne alındığında, emekli ayhklarmm da bu eşiğe endekslenmesi sosyal adaletin bir gereğidir.
Madde 5yürürlükten kaldırıyor5510 sayılı
5510 sayılı Kanun'un ek 24 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Gerekçe: Devletin kamu alacaklanm tahsil etme yetkisinin kullanımı sosyal devlet ilkesi, ölçülülük esası ve insan onurunun korunması yülcümlülüğü ile sınırlandınimıştır. Sosyal güvenlik sistemi, vatandaşın en zor döneminde yanında olmak amacıyla kurulmuş olup, bu sistemin sağladığı gelirlerin idari tasarruflarla azaltılması, sosyal adalet anlayışı ve Anayasa'mn öngördüğü koruma yükümlülüğüyle bağdaşmamaktadır. Maddeyle, Kurum'dan gelir veya aylık alanlarm genel sağlık sigortası primi dâhil prim ve prime ilişkin borçlarının gelir veya aylıklarından doğrudan kesilmesine imkân tamyan düzenleme yürürlükten kaldmlarak; emeklilerimizin, malullerimizin, dul ve yetimlerimizin temel geçim kaynaklarımn korunması, sosyal güvenlik hakkımn güçlendirilmesi ve sosyal devlet ilkesinin fiilen hayata geçirilmesi amaçlanmaktadır.
Madde 6
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 7
Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür. M O--
Gerekçe: Yürütme maddesidir. 1923 İCRA VE İFLAS KANUNU İLE SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ

Maddeler TBMM'deki teklif metninden otomatik ayrıştırılmıştır; asıl metin için teklif PDF'i ↗

İmza sahipleri

36 milletvekili · parti, imza günündeki partisidir

Kaynak: TBMM'nin kamuya açık kayıtları. Maddeler ve gerekçeler teklif metninden otomatik ayrıştırılır; asıl metin TBMM'deki PDF'tir. Hata bildir