375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklan, Anayasa'nm hukuk devleti, sosyal devlet, eşitlik ve sosyal güvenlik ilkeleri çerçevesinde düzenlenmektedir. Memurlar ile aynı hizmet sınıfı ve görev statüsünden emekliye ayrılan kişiler arasındaki mali hak ilişkisi, kamu personel sisteminin bütünlüğü bakımından önem taşımaktadır. Memur ve memur emeklileri; Anayasa, 657, 5434,4688 ve 5510 sayılı Kanunlar uyarınca aynı müktesep haklara sahiptir; memurlara yapılan maaş artışları memur emeklilerine otomatik yansımak zorundadır. Ancak, 14 Temmuz 2023'te yürürlüğe giren 7456 sayılı Kanun'un 28. maddesi ile 375 sayılı KHK'ye eklenen Ek Madde 40 memurlara yapılan seyyanen ilave ödeme artışının memur emeklilerine yansımasını engelleyen bir hüküm olarak yürürlüğe girmiştir. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 40'mcı maddesiyle, kamu görevlilerine ilave ödeme yapılması öngörülmüş ancak yapılan düzenleme ile söz konusu ödemenin emeklilik haklarının hesabında dikkate alınmaması sonucu ortaya çıkmıştır. Bu durum, görevde bulunan kamu görevlileri ile aynı hizmet ve statü geçmişine sahip memur emeklileri arasında mali haklar bakımından farklılık meydana getirmiştir. Memur emeklilerinin, aktif çalışma dönemlerinde tabi oldukları personel rejimi ve sosyal güvenlik sistemi dikkate alındığında, görevde bulunan memurlara yapılan sürekli nitelikteki mali iyileştirmelerden tamamen dışlanmaları sosyal adalet ve hakkaniyet ilkeleri bakımından yeniden değerlendirilmesi gereken bir durum oluşturmuştur. 375 Sayılı KKK Ek 40. Madde'deki; "Bu ilave ödeme, damga vergisi hariç herhangi bir vergi veya prim kesintisine tabi tutulmaz" hükmü, ödemenin emekli aylığına yansımasım engelleyerek Anayasa'ya, yürürlükteki ilgili yasalara ve hukukun temel ilkelerine aykırılık oluşturmaktadır. Anayasa'mn 2'nci maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin sosyal bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devleti ilkesi; hukuki güvenlik, belirlilik ve hakkaniyetin korunmasını gerektirir. Anayasa'nm 5'inci maddesi, devletin temel amaç ve görevleri arasında kişilerin refah, huzur ve mutluluğunu sağlamayı; kişinin temel hak ve hürriyetlerini sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak şekilde sımrlayan engelleri kaldırmayı öngörmektedir. Anayasa'nm lO'uncu maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi, aynı hukuld durumda bulunan kişilere objektif ve makul bir neden olmaksızın farklı uygulama yapılmamasım gerektirmektedir. Anayasa'nm 53'üncü maddesinde güvence altına alman toplu sözleşme hakkı ise kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde temel araçlardan biridir. Kamu görevlilerine sağlanan mali hakların emeklilik dönemine etkisinin değerlendirilmesi, sosyal güvenlik sisteminin bütünlüğü bakımından da gereklidir. Yine Anayasa'mn 60'mcı maddesinde herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olduğu belirtilmiş; 61'inci maddesinde ise devletin sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gereken kesimlere yönelik tedbirler alması öngörülmüştür. Anayasa'nm 90'mcı maddesi uyarınca ise usulüne göre yürürlüğe konulmuş uluslararası antlaşmalar kanun hükmündedir. Sosyal haklar ve çalışma hayatına ilişkin uluslararası düzenlemeler de sosyal güvenlik ve eşitlik ilkeleri bakımından dikkate alınması gereken esaslar arasında yer almaktadır. Yanı sıra657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu birlikte değerlendirildiğinde, kamu görevlilerinin çalışma dönemi ile emeklilik dönemi arasında sosyal güvenlik bakımından güçlü bir bağ bulunduğu görülmektedir. Bu Kanun Teklifi ile yeni ve bağımsız bir mali hak oluşturulması değil; 14/07/2023 tarihinde gerçekleştirilen düzenleme sonrasında memur emeklileri bakımından ortaya çıkan mali farklılığın giderilmesi, sosyal devlet ve eşitlik ilkeleri doğrultusunda kamu personel sistemi içindeki dengenin yeniden sağlanması; memur emeklilerinin seyyanen ilave ödeme hakkını geri kazanması, hukuksuzluk ve adaletsizliğin sonlandırılarak yaklaşık iki buçuk milyon memur emeklisinin yaşadığı hak ve gelir kayıplarına son verilerek, mağduriyetlerin bitirilmesi amaçlanmaktadır. Bu nedenlerle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 40'mcı maddesinde düzenleme yapılarak söz konusu ilave ödemenin memur emeklilerinin aylık ve emeklilik haklarımn hesabında dikkate alınması ve geçmiş dönem hak kayıplarının giderilmesi öngörülmektedir.