Siyasi Etik Kanunu Teklifi

Güçlü ve sağlıklı işleyen bir demokratik sistemin varlığı, siyaset ve devlet kurumlarında yolsuzluk ve kayırmacılığa, kamu vicdanında kabul görmeyen her türlü tutum ve davranışa izin vermeyecek şekilde yönetim ilke ve kurallarının açıklıkla belirlenmiş olmasına ve bunlara uyulup uyulmadığının denetlenmesine bağlıdır. Yozlaşmaya karşı korunması gereken siyasi kurumların başında Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eden Cumhurbaşkanlığı ile ulusal egemenliğin ortaya çıktığı Türkiye Büyük Millet Meclisi gelmektedir. Gerek Cumhurbaşkanlığının gerekse Türkiye Büyük Millet Meclisinin faaliyet ve çalışmalarında hukuk kuralları yanında evrensel nitelik kazanmış etik ilke ve kuralları da gözetmesi devletimizin itibarının korunması bakımından büyük önem taşımaktadır. 25/5/2004 tarih ve 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile kamu görevlilerinin uymaları gereken etik ilkelerini belirlemek, etik davranış ilkelerinin ihlâl edildiği iddiasıyla re'sen veya yapılacak başvurular üzerine gerekli inceleme ve araştırmayı yapmak ve uygulamayı gözetmek üzere Kamu Görevlileri Etik Kurulu kurulmuştur. Ancak, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar kanun kapsamı dışındadır. Ülkemizde bugüne kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri. Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanları bağlayıcı nitelikte etik kurallar oluşturulamamıştır. Bu durum siyasetin kişisel çıkarlara alet edildiği, siyasi makam ve görevlerin kayırmacılık ve iş takibi amacıyla kullanıldığı, vatandaşlardan toplanan vergilerle finanse edilen kamu kaynaklarının amacı dışında kullanıldığına ilişkin bir inanışın toplumda yerleşmesine neden olmuştur. Devlet yönetimine ilişkin bu olumsuz inanış devletimizin ve milletimizin bekasına ciddi bir tehdit oluşturmakta olup bu durumun bertaraf edilmesinde tek başına ceza düzenlemeleri yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle ceza düzenlemelerine ilave olarak devlet kurumlarına ve üst düzey kamu görevlilerine duyulan güveni zedeleyen tutum ve davranışların belirlenmesi ve bunların önlenmesine yönelik bir etik kurallar sistemi oluşturulması zorunluluk arzetmektedir. Uluslararası yolsuzlukla mücadele alanında Avrupa Konseyi bünyesinde oluşturulan ve ülkemizin de 2004 yılından bu yana üyesi olduğu Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO) da, siyasi etik ilkelerinin hayata geçirilmesi konusunda üye ülk^ tavsiyelerde bulunmaktadır. GRECO'nun Türkiye üzerine hazırladığı ve Ekim açıkladığı tavsiye metninin 57 nci, 60 ıncı, 65 inci, 77 nci, 94 üncü maddeleri doğru an Etik ile ilgilidir. Bu tavsiye kararları şu şekildedir: m 0^ A "57. GRECO, parlamento üyeleri için çeşitli menfaat çatışması durumlarını (hediyeler, diğer menfaatler, üyelikle beraber sürdürülen İşler, üyelik sonrası kuruma karşı görev alma, üçüncü taraflarla ve lobicilerle yapılan temaslar) kapsayan bir etik kodun/mesleki davranış kurallarının akdedilmesini tavsiye eder. [...] 60. GRECO, milletvekilieri için parlamento çalışmaları sırasında ortaya çıkabilecek kişisel finansal menfaat çatışması durumlarında, ad hoc kamuoyunu bilgilendirme zorunluluğunun getirilmesi ve bu durumlar için kuralların geliştirilmesini tavsiye eder. [...] 65. GRECO, milletvekillerinin görev ve sorumluluklarıyla bağdaşmayan İş ve faaliyetlerinin gözden geçirilmesini ve bu faaliyetlerden kaynaklanacak menfaat çatışmalarının giderilmesi İçin kapsamlı ve uygulanabilir bir mevzuatın oluşturulmasını tavsiye eder. [...] 71. GRECO, (i) parlamento üyelerine yönelik mal beyanı sisteminin, beyanların kesinliğinin ve gerçekliğinin kontrol edildiği bir doğrulama sistemi ile tamamlanması ve etkili, orantılı ve caydırıcı yaptırımlarla desteklenmesi, (ii) mal varlığına dair beyanların, parlamentoya sunulmasının ardından vakitli bir şekilde kamuoyuna açılmasını (eş ve bakmakla yükümlü olunan üyelerin bilgilerinin mahremiyetinin korunacağı bir şekilde) tavsiye eder. [...] 94. GRECO, (i) parlamento makamlarına yolsuzluğun önlenmesi, menfaat çatışmaları ve etik davranışiar konusunda milletvekillerinin bilgilendirileceği göreve başlama ve görev içi eğitim programı oluşturulmasını, (ii) milletvekillerinin görevleri ve faaliyetleriyle ilgili etik ihtilaflarda ve olası menfaat çatışmalarında kişiye mahsus hukuki danışmanlık mekanizması kurulmasını tavsiye eder." Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan Türkiye İlerleme Raporlarında da milletvekillerine yönelik mal beyanı ve çıkar çatışmasına ilişkin kuralların kapsamının bir Siyasi Etik Kanunu ile düzenlenmesi gerektiğine dikkat çekilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisinin 24 üncü döneminde AB müktesebatı ve GRECO tavsiye kararlarına uyumlu olarak hazırlanmış bulunan ve dört siyasi parti uzlaştığı Siyasi Etik Kanunu Teklifi, İktidar partisinin ortaya koyduğu iradeye ve i çıkmaması sonucu yasalaşamamıştır. zaya Bu nedenlerle yeni ve kapsamlı bir kanun teklifinin hazırlanması zarureti hasıl olmuştur. Teklifimizle, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların uymaları gereken siyasi etik kurallar sistemi oluşturulmakta, bu kapsamda; yapılamayacak işler, davranış ilkeleri, mal beyanında bulunulması ve hediye alınmasına ilişkin hususlar belirlenmekte, etik kural ihlallerine ilişkin olarak vatandaşlar tarafından yapılacak başvuruları değerlendirerek gerekli araştırma ve incelemeleri yapmak üzere Siyasi Etik Kurulunun oluşumu, görev ve yetkileri ile çalışma usul ve esasları, siyasi etik ilkelerine uyulmadığının tespiti halinde ilgililer hakkında uygulanacak yaptırımlar ile bunların kamuoyuna duyurulması, milletvekilliği ile bağdaşmayan herhangi bir hizmeti veya görevi sürdürmekte ısrar eden milletvekillerinin üyeliğinin düşmesiyle ilgili usul ve esaslar düzenlenmektedir. Bu sayede, - Siyasi ahlaksızlıkla mücadele için AB müktesebatı ve ilkeleri ile GRECO tavsiye kararlarına uygun bir siyasi etik kurallar sistemi oluşturulması, - Siyasi ahlaksızlıkla mücadelede vatandaşlarımızın etkin rol alması, - Milletimizce doğrudan Cumhurbaşkanınca seçilmiş atanmış Milletvekilleri Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve ile Bakanların vatandaşlarımız tarafından doğrudan denetlenmesine olanak sağlanması, - Milletimizi birleştiren milli ve manevi değerlerimizin siyasi amaçlarla kullanılmasının önlenmesi, - Siyasetin, siyasi makam ve görevlerin kişisel çıkar, kayırmacılık ve iş takibi için kullanılmasına son verilmesi, - Vatandaşlardan toplanan vergilerle finanse edilen kamu kaynaklarının amacı dışında kullanılmasının önüne geçilmesi, - Yüce Milletimizin vicdanında kabul görmeyen tutum ve davranışlara vicdani yaptımlar uygulanması, - Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı başta olmak üzere Devlet yönetimine duyulan saygınlığın ve güvenilirliğin arttırılması, - Etik değerlere dayalı bir toplumsal yaşam kültürünün geliştirilmesi, - Demokrasi kültürümüzün zenginleştirilerek güçlendirilmesi, amaçlanmaktadır. P4 mû