Şehit Yakınları, Gaziler, Hâkim ve Savcılar ile Güvenlik Hizmetlerinde Görev Yapan Personelin Sosyal ve Ekonomik Haklarının Güçlendirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün korunması, kamu düzeninin sağlanması, adalet hizmetlerinin tarafsız ve kesintisiz biçimde yürütülmesi ile vatandaşlann can ve mal güvenliğinin temin edilmesi ağır sorumluluk üstlenen kamu görevlilerinin özverili çalışmaları sayesinde mümkün olmaktadır. Hâkim ve savcılar yargı yetkisinin bağımsız biçimde kullamimasım sağlarken güvenlik ve istihbarat hizmetlerinde görev yapan personel çoğu zaman yaşamım, vücut bütünlüğünü ve aile düzenini doğrudan risk altına koymaktadır. Bu hizmetler yalmzca olağan bir kamu görevinin ifası olarak değerlendirilemez. Ülkenin güvenliği, hukuk düzeni ve toplumsal huzuru bakımından özel bir fedakârlık alam oluşturmaktadır. Şehitlerimizin yakmlan ile gazilerimiz ise millet adına üstlenilen bu fedakârlığın sonuçlarım hayatları boyunca taşımaktadır. Şehitlik ve gazilik statüsünün yalmzca belirli bir anda ortaya çıkan mali sonuçlarla sımrlı görülmesi sosyal devlet ilkesinin gerektirdiği koruma anlayışıyla bağdaşmamaktadır. Şehit yakınlarının ve gazilerin insan onuruna yaraşır bir yaşam sürmesi, eğitimden konuta, istihdamdan ulaşıma kadar hayatın her alamnda desteklenmesi ve haklara erişimde bürokratik engellerle karşılaşmaması devletin hem hukuki hem de vicdani sorumluluğudur. Mevcut mevzuatta şehitlik, gazilik, vazife malullüğü, nakdî tazminat, aylık bağlanması ve sosyal haklara ilişkin hükümler farklı kammlarda dağınık biçimde düzenlenmiştir. Bu yapı benzer olaylarda farklı statülerin doğmasına, aynı olaydan etkilenen kişiler arasında görev, rütbe, derece veya kurum esaslı gelir farklarımn oluşmasına ve hak sahiplerinin uzun süren idari ya da yargısal süreçlere yönelmesine neden olabilmektedir. Özellikle görev nedeniyle sonradan ortaya çıkan fiziksel veya psikolojik hastalıkların ispatında yaşanan güçlükler koruyucu hükümlerin amacma ulaşmasım engelleyebilmektedir. Teklifle görevle bağlantılı ölüm, yaralanma ve hastalık hâllerinin kapsamı açık biçimde belirlenmekte, görevden sonra ortaya çıkan zararlann da tıbbi illiyet bağı bulunması şartıyla koruma kapsamına alınması amaçlanmaktadır. Olayın görev sırasında gerçekleşmesi veya kişinin görevi nedeniyle daha önce tehdit edilmiş olması hâlinde görevle zarar arasındaki bağın hak sahibi lehine kabul edilmesi öngörülmektedir. Böylece ispat yükünün fiilen zarar gören kişiye veya ailesine bırakılmasınm önüne geçilmekte ve sosyal koruma hükümlerinin hak eksenli uygulanması sağlanmaktadır. Teklifin temel amaçlarından biri şehit ve gazi aylıklarında eşitliğin sağlanmasıdır. Aynı olayda hayatını kaybeden veya yaralanan kişiler için rütbe, unvan, derece, kademe ya da prime esas kazanç üzerinden farklı aylıklar bağlanması kamu vicdanını zedelemektedir. Ortaya konulan fedakârlığın değeri görev hiyerarşisine göre ölçülemez. Bu nedenle ilgili kanunlarda değişiklik yapılarak aylıklarm en yüksek emsal tutar esas alınmak suretiyle eşitlenmesi ve mevcut hak sahiplerinin daha düşük bir ödemeye manız bırakılmaması hedeflenmektedir. Hâkim ve savcılar ile güvenlik, silahlı hizmet ve istihbarat görevlerinde bulunan personelin çalışma hayatı yüksek risk, yoğun stres, sık yer değişikliği ve aile hayatmı etkileyen görev şartlan içermektedir. Bu kişilerin çocuklarının eğitim ve bakım hizmetlerine erişiminin güvence altına alınması yalmzca personele sağlanan bir menfaat değil kamu hizmetinin sürekliliğini ve görev motivasyonunu güçlendiren sosyal bir tedbirdir. Bu kapsamda özel kreşlerden okul öncesi eğitime, ilk ve ortaöğretimden vakıf yükseköğretim kurumlarına kadar eğitim hizmetlerinden ücretsiz yararlanma imkâm getirilmektedir. Hizmet sunan kummlann mali yükünün bütçeden karşılanması suretiyle hakkın uygulanabilir ve sürdtirülebilir olması amaçlanmaktadır. Görev yerinin niteliği ve kamu konutu kapasitesinin yetersizliği nedeniyle personelin barınma ihtiyacı Önemli bir ekonomik yük hâline gelebilmektedir. Teklifle görev yapılan yerde kamu konutu tahsisi esas kabul edilmekte, bunun mümkün olmadığı hâllerde kira desteği verilmesi öngörülmektedir. Ayrıca belirli şartlan taşıyan personel ile emeklilere Toplu Konut İdaresi Başkanlığı aracılığıyla uygun ödeme koşullarında bir defaya mahsus konut edinme hakkı tanınmaktadır. Böylece uzun yıllar kamusal sorumluluk üstlenen kişilerin emeklilik dönemlerinde bannma güvencesine kavuşması hedeflenmektedir. Teklifle araç ediniminde özel tüketim vergisi istisnası tammrken hakkın aile adına tek araçla sımrlandınlması, kullanımın yakın aile bireyleriyle sınırlandırılması ve kötüye kullanımı önleyecek yaptırımların düzenlenmesi suretiyle sosyal amaç ile mali disiplin arasında denge kurulmaktadır. Şehit yakınları ve gaziler bakımmdan sağlanan haklarm yam sıra hâkim, savcı ve güvenlik personelinin görevden emeklilik, yaş haddi veya vazife malullüğü nedeniyle aynimasmın kazamimış sosyal haklan ortadan kaldırmaması benimsenmektedir. Kamu istihdamı bakımından şehit ve gazi yakınlarına tamnan hakkın kapsamımn genişletilmesiyle fedakârlığın aile üzerindeki uzun vadeli ekonomik ve sosyal etkilerinin azaltılması amaçlanmaktadır. Hak sahiplerinin sayısal veya ımvana ilişkin sımrlamalar nedeniyle koruma dışında kalmasımn önlenmesi ve kamu kurumlarımn kadro gerekçesiyle istihdam yükümlülüğünden kaçmamaması hedeflenmektedir. Teklifle ayrıca Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde mali hesapları ayrı izlenecek Yargı ve Güvenlik Hizmetleri Tamamlayıcı Emeklilik Sandığı kurulmaktadır. Üye ve kurum katkısına dayalı bu yapı ile emeklilik döneminde ortaya çıkan gelir kaybının azaltılması, ölüm ve maluliyet hâllerinde ilave güvence sağlanması ve üyelerin konut ediniminin desteklenmesi amaçlanmaktadır. Sandık varlıklanmn başka amaçlarla kullanılamaması, mali tabloların kamuoyuna açıklanması ve Sayıştay denetimi öngörülerek şeffaf, hesap verebilir ve aktüeryal dengeyi gözeten bir sistem kurulmaktadır. Bu Kanun Teklifiyle şehit yakınları ve gaziler ile adalet, güvenlik ve istihbarat hizmetlerinde görev yapan personelin sosyal ve ekonomik haklarımn bütüncül bir yaklaşımla güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Teklif eşitlik, sosyal devlet, hukuki güvenlik ve kamu hizmetinin sürekliliği ilkelerini esas almakta, görev sırasında veya görev nedeniyle üstlenilen fedakârlıgm devlet tarafından somut ve kalıcı güvencelerle karşılanmasım hedeflemektedir.