Ormanların Korunması Amacıyla 6831 Sayılı Orman Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Ormanlar yalmzca ağaç topluluklarmdan ibaret değildir. Orman; toprağı, suyu, havayı, iklimi, biyolojik çeşitliliği, yaban hayatım ve insan yaşamını birlikte var eden bir ekosistemdir. Ormanların korunması, halk sağhğımn, gıda güvenliğinin, su varhklanmn, iklim adaletinin ve gelecek kuşaklarm yaşam hakkımn temel koşullanndan biridir. Ormanların iklim krizine karşı en önemli doğal savunma alanlarmdan biri olduğu bilimsel bir gerçektir. Ormanlarm tahribi; su döngüsünün bozulmasına, toprağın çoraklaşmasına, erozyon ve sel riskinin artmasına, tarımsal üretimin zarar görmesine, sıcaklıkların yükselmesine ve biyolojik çeşitliliğin azalmasına neden olmaktadır. Bu sonuçların yükü ise toplumun bütün kesimleri arasında eşit biçimde dağılmamaktadır. Suya, sağlıklı gıdaya, temiz havaya ve güvenli yaşam alanlarına erişim olanakları sımfsal konuma göre farklılaşmakta; ekolojik yıkımm bedelini en ağır biçimde işçiler, emekçiler, yoksullar, küçük üreticiler ve orman köylüleri ödemektedir. Ne var ki Türkiye'de, özellikle AKP iktidan döneminde, orman hukuku ormanları koruyan bir rejim olmaktan giderek uzaklaştırılmış; sermaye birikiminin, eneıji ve maden yatırımlarımn, turizm projelerinin, imar politikalanmn ve merkezi idarenin keyfî kararlanmn hizmetine sokulmuştur. 6831 sayılı Orman Kanunu, ormanları koruyan kamusal bir kanun olmaktan çıkarılarak sermayenin değişen ihtiyaçlarına göre sürekli yeniden şekillendirilen bir "kullanım kanımu"na dönüştürülmüştür. Bu sürecin en kritik dönemeçlerinden biri, 6831 sayılı Orman Kanunu'na 2018 yılmda eklenen Ek 16. maddedir. Bu maddeyle, sımrları Cumhurbaşkanmca belirlenen alanların Orman Genel Müdürlüğünce orman sınırlan dışına çıkanlmasmın önü açılmıştır. "Bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında hiçbir yarar görülmeyen", "fiilen orman vasfı taşımayan", "taşlık, kayalık, verimsiz" veya "yerleşim yeri oluşturulması uygun" gibi sınırlan belirsiz ifadeler, orman alanlarımn imar, yatırım ve sermaye ihtiyaçları doğrultusunda orman rejimi dışına çıkanlmasmın hukuki dayanağı hâline getirilmiştir. Bu, mevcut iktidarın siyasal karakterinin orman hukukundaki karşılığıdır. İktidar, bir yandan 12 Eylül Anayasası'mn antidemokratik mirasım sürdürmekte; diğer yandan aym Anayasa'mn ormanların korunmasına ilişkin sımrlı güvencelerini dahi sermaye birikiminin önünde engel gördüğünde aşmdırmaktadır. Ormanlann korunmasma ilişkin anayasal hükümler Cumhurbaşkam kararlarıyla etkisizleştirilen, istisnalarla delinen ve etrafmdan dolaşılan kurallara dönüştürülmüştür. Ek 16. maddenin yürürlüğe girdiği 2018 yılından bu yana art arda yayımlanan Cumhurbaşkanı kararlan, orman sımrlan dışına çıkarma mekanizmasımn istisnai değil, sistematik biçimde işletildiğini göstermektedir. Orman alanlanmn Cumhurbaşkam kararlarıyla orman rejimi dışına çıkarılması, bu alanların daha sonra imar, yatırım, rant ve sermaye kullanımına konu edilmesinin önünü açmaktadır. Böylece halkın ortak varlığı olan ormanlar, siyasi iktidarm şirketlere tahsis edebileceği bir arazi rezervi hâline getirilmektedir. 11 Haziran 2026 tarihinde kabul edilen ve 20 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7584 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullammı Kanunu ile Çeltik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, bu çizginin güncel halkasım oluşturmaktadır. Orman rejimini doğrudan ilgilendiren düzenlemeler, bir torba kanun içinde kamuoyundan ve etkili bir toplumsal tartışmadan kaçırılarak yasalaştınimıştır. "İklim değişikliğiyle mücadele", "mülkiyet sorunlanmn çözümü", "Hazine zaran" ve "kadastro uyuşmazhklarımn giderilmesi" gibi başlıklar altında sunulan hükümlerle orman hukuku yeniden sermayenin ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirilmiştir. 7584 sayılı KanunTa eklenen Ek 21, Ek 22 ve Ek 23. maddeler ile 2018 yılında getirilen Ek 16, madde, farklı hukuki araçlarla ormanların kamusal ve ekolojik niteliğini aşındırmaktadır. Ek 16, belirli alanların Cumhurbaşkam kararıyla orman rejimi dışına çıkanimasma; Ek 22, Devlet ormam olarak sınırlandırılmış bazı taşınmazlardaki özel tapu kayıtlarımn geçerli kabul edilmesine ve orman şerhlerinin kaldınimasına; Ek 23 ise daha önce sonuçlandırılmış veya hükmen iptal edilmiş bazı alanlarda yeniden 2/B uygulaması yapılmasına imkân tammaktadır. Ek 21 ise ormanlann karbon tutma kapasitesini karbon piyasasında fiyatlandınlabilen ve tahsis edilebilen bir varlığa dönüştürmektedir. Böylece ormanlar bir yandan imar, eneıji, maden, turizm ve gayrimenkul yatırımları için arazi rezervi; diğer yandan karbon piyasaları için gelir sağlayan finansal bir araç olarak ele alınmaktadır. Bu düzenlemelerle orman ekosistemi, birbirinden bağımsız tapu parsellerinin toplamı gibi ele alınmaktadır. Oysa orman ekosistemi yalmzca ağaçlık kısımlardan oluşmaz. Maki, çalılık, açıklık, kayalık ve taşlık alanlar, sulak geçiş bölgeleri, yaban hayatı koridorları, toprak yapısı, su döngüsü ve mikro iklim bir bütün olarak orman ekosisteminin parçasıdır. Bir alanm küçük olması, taşlık veya kayalık nitelik taşıması, üzerinde yapılaşma baskısı bulunması ya da karbon piyasası açısından ekonomik değer ifade etmesi, onun orman rejimi dışına çıkarılmasım haklı kılamaz. Orman rejimi dışına çıkarılan alanlarm yerine başka yerlerde belirli büyüklükte arazilerin orman tesis edilmek üzere tahsis edilmesi de ortaya çıkan ekolojik kaybı gidermez. Bir orman ekosistemi, başka bir yerde ayrılan eş büyüklükteki araziyle ikame edilemez. Toprağın niteliği, su rejimi, yetişmiş ağaç varlığı, habitat ilişkileri, yaban hayatı koridorları ve bölge halkımn ormanla kurduğu tarihsel ilişki başka bir bölgeye taşınamaz. Ormanları yalnızca yüzölçümü üzerinden birbirinin yerine geçirilebilir alanlar gibi gören bu anlayış, doğayı dahi metrekare hesabına indirgeyen sermaye mantığının sonucudur. Ormanların kamu mülkiyetinde bulunması da tek başına yeterli değildir. Kamusal mülkiyet, merkezi idarenin ormanlar üzerinde keyfî biçimde tasarrufta bulunması anlamına gelmez. Ormanlarm yönetimi; orman köylülerinin, orman emekçilerinin, sendikaların, ilgili meslek odalanmn, bilim insanlarımn, ekoloji örgütlerinin ve yerel yönetimlerin karar süreçlerine katıldığı demokratik bir kamusal planlamaya dayanmalıdır. Ormanların korunması için yürütülecek bakım, yangınla mücadele ve ekolojik restorasyon faaliyetleri güvenceli, sendikalı ve doğrudan kamu istihdamıyla gerçekleştirilmelidir. Ormanlar halkın ortak varlığı, tüm canlıların yaşam alam ve gelecek kuşaklara karşı devredilemez bir kamusal sorumluluktur. "Ormanlar halkındır" ilkesi, yalmzca mülkiyeti değil; halkm ormanlann yönetimine, korunmasına ve geleceğine ilişkin kararlara katılma hakkım da ifade etmektedir. Bu nedenle 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 16, Ek 21, Ek 22 ve Ek 23. maddeleri yürürlükten kaldmlmalı; bu maddelere dayamlarak tesis edilen bütün işlemler bilimsel, hukuki ve ekolojik incelemeye tabi tutulmalıdır. Orman alanlanmn özel mülkiyet ve sermaye kullammı lehine tasfiyesine son verilmeli, 2/B uygulamalarını genişleten düzenlemeler ortadan kaldırılmalı ve ormanlann karbon piyasalanna tahsis edilmesi yasaklanmalıdır. Orman hukuku sermaye birikiminin ihtiyaçlarına göre değil; ekolojik bütünlük, kamu yararı, yaşam hakkı ve gelecek kuşakların haklan temelinde yeniden kurulmalıdır. Bımun yolu ormanlan Saray rejiminin, şirketlerin ve rant politikalarının tasarruf alam olmaktan çıkarmaktan; kamu mülkiyetini demokratik halk katılımıyla birleştirmekten ve ekolojik yıkımm maliyetini emekçilere değil, bu yıkımdan kazanç sağlayanlara 5niklemekten geçmektedir.