Bakanlık ile Bağdaşmayan İşler Hakkında Kanun Teklifi

Demokrasinin özü olan anayasal denge ve denetim mekanizmalarının amacı devlet erklerinin birleşmesinden doğacak keyfiliğe engel olmaktır. Bu anlamıyla, Anayasal denge ve denetim mekanizmaları, bireylerin açık, saydam ve hesap verebilir siyasi iktidarlarla yönetilmelerini ve denetlenmelerini güvence altına alarak, otorite-özgürlük dengesini koruyan bir işleve sahiptir. Türkiye'de hükümet sistemi, 16 Nisan 2017 referandumuyla onaylanan 21 Ocak 2017 tarih ve 6771 sayılı Anayasa Değişikliği Kanunuyla değiştirilmiş, yeni sistem "Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi" olarak adlandırılmıştır. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi, bütün hükümleriyle birlikte, 9 Temmuz 2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Getirilen değişiklikle Bakanları ve Bakanlar Kurulu'nu denetleme hak ve yetkisi, TBMM'nin elinden alınmıştır. Denetlemenin en önemli unsurlarından gensoru kaldırılmıştır. Cumhurbaşkanı bakanları atayıp, görevden alırken Bakanlar, doğrudan kendisini atayan Cumhurbaşkanı'na karşı sorumlu kılınmıştır. Daha Önce, 550 milletvekili olan TBMM'nin yüzde lO'u, yani 55 milletvekili Meclis soruşturması isteyebilmekte. Genel Kurula katılan milletvekillerinin salt çoğunluğuyla komisyon kurulması ve soruşturma yapılması kararı alınabilmekte; soruşturma komisyonunun çalışmalarını bitirmesinden sonra Yüce Divana sevk için salt çoğunluk (276) gerekmekteydi. Yeni sistemde ise, Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Bakanların suçları nedeniyle meclis soruşturması talep edilebilmesi için önce Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekmektedir. Başka bir ifadeyle 600 milletvekilinden 301'inin bu yönde talebi olmalıdır. Bu gerçekleşirse Meclis soruşturması açılması için beşte üç çoğunluk aranacaktır. Başka bir ifadeyle 360 milletvekili onay verdiğinde soruşturma açılabilmektedir. Yüce Divana sevk etmek için ise üçte iki çoğunluk yani 400 milletvekilinin onayı gerekmektedir. Eski ve yeni sistemin rakamları karşılaştırıldığında, Meclis soruşturmasının etkili bir denetim yolu olmasının zor hale geldiği açıktır. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların görev suçları ve görevleriyle ilgili olmayan kişisel suçları arasında ayrım yapılmaktadır. Bu kişilerin görev suçlarında yukarıda açıklanan meclis soruşturması usulü, kişisel suçlarda ise yasama dokunulmazlığı hükümleri uygulanmaktadır. Görüldüğü üzere bakanlar bir anlamda koruma zırhına alınmıştır. Sadece Cumhurbaşkanı'na karşı sorumlu ve TBMM'nin denetimine karşı adeta koruma zırhına sahip olan bakanların makam ve nüfuzlarını kendileri için kullanmalarının önünde bir engel bulunmamaktadır. Örneğin; Ticaret Bakanı, bizzat Ticaret Bakanlığı tarafından doğrulanan iddialar üzerine 21 Nisan 2021 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Kararı ile görevinden alınmıştır. Bakanlığın, görevden alman bakanın ve eşinin ortak olduğu Nanoksia Biyoteknoloji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nden ve piyasa fiyatının oldukça üzerinde tutarla dezenfektan satın aldığı ortaya çıkmıştır. Bakan, kendi Bakanlığına fahiş fiyattan dezenfektan satmıştır. İhale süreciyle ilgili şeffaflık bulunmadığı gibi, Kamu İhale Kanunu hükümlerine uygun olup olmadığı halen karanlıktadır. İhale mevzuatına ve etik kurallara aykırı bir işlemin yanı sıra bir kamu zararına neden olduğu açıktır. Makam, görev ve nüfuzu gereklerine aykırı olarak kendi veya yakınının avantajına kullanmak hem sektördeki diğer kişilerin mağduriyetine hem de kamunun zarar etmesine yol açtığını göstermektedir. Sonuç olarak, 3069 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği ile Bağdaşmayan İşler hakkında Kanun varken Bakanlar için böyle bir kanuni düzenleme bulunmamaktadır. Yürütmenin kamu kaynaklarını kullanıyor olması sebebiyle "bakanlık ile bağdaşmayan işlerin" belirlepmesTsi.: ası ahlak bakımından da büyük bir eksikliği telafi edecektir. ?rs» © aö2B j