Madde 13194 sayılı4708 sayılı
(1) Bu Kanunun amacı; inşaat, onarım ve tadilat işlerinde insan hayatını,
yapı güvenliğini ve tüketici haklarını korumak, yetkinlik esaslı istihdamı zorunlu kılmak,
bağımsız denetim ve dijital şeffaflığı tesis etmek, zorunlu sigorta ve teminat sistemlerini
kurmak, gecikme ve ayıplı iş hallerinde etkin tazminatı sağlamak, yüksek riskli yapılar için özel
bir güvenlik rejimi oluşturmak ve hızlı bir uyuşmazlık çözümü mekanizması kurmaktır.
(2) Kamuya ait veya özel tüm yeni yapılar, yapılara ilişkin güçlendirme, tadilat ve büyük
onarımlar bu Kanun kapsamındadır.
(3) 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı îmar Kanunu, 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı
Denetimi Hakkında Kanun, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanun ve 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri saklıdır.
Tanımlar
Gerekçe: Bu madde ile Kanunun genel amacı belirlenmektedir. İnşaat, onarım ve tadilat
işlerinde insan hayatının korunması, yapı güvenliğinin artırılması ve tüketici haklarının
güvence altına alınması hedeflenmektedir.
Madde 2
Bu Kanunda geçen:
a) Baş Tasarım Sorumlusu: Tasarım koordinasyonu ve güvenliği için yetkili
kişi/kuruluşu,
b) Baş Yüklenici: Sahadaki tüm yüklenici ve alt yüklenicilerden sorumlu ana
yükleniciyi,
c) CE/DoP: Avrupa Birliği mevzuatı uyarınca düzenlenen CE etiketini ve performans
beyanını,
ç) Dijital Yapı Bilgi Sistemi (DYBS): Tüm proje, denetim, malzeme, sigorta ve kabul
verilerinin kayıtlı olduğu kamusal sistemi,
d) Kurum: Bağımsız Yapı Güvenliği ve Denetimi Kurumunu,
e) On yıllık sorumluluk sigortası (Decennial Sigorta): Teslimden itibaren on yıl süreyle
yapısal ayıp ve kullanım dışı kalma riskini teminat altına alan zorunlu sigorta,
f) Performans/Ödeme Teminatı: İşi tamamlama ve alt yüklenici/tedarikçi ödemelerini
güvenceye alan teminatları,
g) Sorumlu Yapı Güvenliği Kişisi: İşin periyodik güvenlik, imalat, inşaat ile sigorta ve
diğer yasal sorumluluklarım denetleyen kişiyi,
ğ) Yapı Bilgi Modellemesi (BİM): Binalar inşa edilmeden önce ve inşa edildikten
sonraki süreçleri kapsayan, akıllı bina tasarımı yöntemini içeren, inşaat projelerinin tasarım,
inşaat ve yönetim süreçlerini optimize eden dijital süreci,
h) Yetkinlik Kartı: Mesleğe ve işe özgü yeterliğin doğrulandığı, dijital doğrulanabilir
kimliği,
ı) Yüksek Riskli Yapı: >18 m veya >7 kat olan konutları ya da T.C. Çevre,
İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yüksek riskli sınıfa alman yapılan,
<U.
ifade eder.
%
İKİNCİ BÖLÜM
Sertifîkasyon, Dijital Dosyalar, Bağımsız Yapı Güvenliği ve Denetimi Kurumu,
Riskli Yapılar
Yetkinlik kartı ve sertifika zorunluluğu
Gerekçe: Bu madde ile Kanunda geçen kavramların kapsamı açık ve teknik şekilde
tanımlanmıştır. Tanımlar, yapı üretim sürecinde ,yer alan tarafların görev ve sorumlululdarım
netleştirmekte, uygulamada tereddütlerin önüne geçmektedir.
Madde 3
(1) Elektrik, mekanik, statik, mimari, zemin-geoteknik, çevre ile iş sağlığı
ve güvenliği dahil tüm teknik işler ilgili meslek odasına kayıtlı mühendis/mimar ile T.C. Millî
Eğitim Bakanlığı onaylı tekniker/teknisyenlerce yürütülür.
(2) Sahaya giren her personelde Yetkinlik Kartı aramr. Görevle uyumsuz kart ile kimse
çalıştırılamaz.
(3) Belgesiz/uygunsuz çalıştırma halinde, proje bedelinin %2 ila %5'i kadar idari para
cezası, tekrarı halinde ise faaliyeti durdurma ve ruhsatı askıya alma yaptınmı uygulamr.
Görev ve sorumluluklar
Gerekçe: Bu madde ile inşaat işlerinde yalmzca mesleki yeterliliği belgelenmiş mühendis,
mimar, tekniker ve teknisyenlerin çalıştırılması zorunlu hale getirilmektedir. Uygulamada en
büyük güvenlik risklerinden biri olan belgesiz ve yetersiz personel istihdamı bu şekilde
önlenmektedir.
Madde 4
(1) Baş Tasanm Sorumlusu ve Baş Yüklenici işveren tarafından
görevlendirilir. Proje bildirimi ve koordinasyon işlerini Baş Tasanm Sorumlusu yapar.
(2) Tasarımcılar, tasarımda öngörülebilir riskleri ortadan kaldırmak ve/veya azaltmak
ve bakım-işletme güvenliğini gözetmekle yükümlüdür.
Dijital Yapı Bilgi Sistemi (DYBS) ve Yapı Bilgi Modellemesi
Gerekçe: Bu maddeyle tasarım ve inşaat süreçlerinde görev ve sorumluluk dağılımı
belirlenmektedir. Baş Tasarım Sorumlusu ve Baş Yüklenici kavramları üzerinden, projenin
koordinasyonu ile uygulama arasındaki hiyerarşik ilişki netleştirilmektedir.
Madde 5
(1) İlgili mevzuatta belirtilen eşik değerlerin üzerindeki kamu projelerinde
BIM kullanımı zorunludur. Özel sektöre ait projelerde ilgili mevzuatta belirtilen eşik değerlere
göre istisna veya kademeli kullamm esası uygulanır.
(2) Tüm ruhsat, denetim raporları, inceleme-kabul tutanakları, sigorta/teminat
poliçeleri, inşaat çizimleri ve işletme-bakım kılavuzlan Dijital Yapı Bilgi Sistemi'ne yüklenir.
CE-DoP ve piyasa gözetimi
Gerekçe: Bu madde ile yapı süreçlerinde dijital dönüşüm hedeflenmektedir. Yapı Bilgi
Modellemesi (BÎM) ve Dijital Yapı Bilgi Sistemi (DYBS), projelerin tüm aşamalarınm kayıt
altına alınmasını, şeffaf biçimde izlenmesini ve kamu denetimi için açık veri altyapısı
oluşturulmasını sağlamaktadır.
Madde 6
(1) Taşıyıcı sistemleri yangın/elektrik/tesisat güvenliğini etkileyen yapı
ürünleri için CE etiketi ve performans beyam zorunludur. Bu bilgiler Dijital Yapı Bilgi
Sistemi'ne yüklenir.
(2) Sahada uygunsuz malzeme tespiti halinde söz konusu malzeme derhal kullamm dışı
bıraktırılır ve ilgili idari cezalar uygulanır.
Bağımsız Yapı Güvenliği ve Denetimi Kurumu
Gerekçe: Madde ile inşaatta kullanılan malzemelerin performans ve güvenlik standartlarının
uluslararası ölçütlerle uyumlu hale getirilmesi amaçlanmaktadır. CE etiketi ve performans
beyanı (DoP) zorunluluğu, malzeme kalitesinin belgeye dayalı biçimde doğrulanmasını
sağlayacaktır.
Madde 7
(1) İdari ve mali özerkliği haiz, tüzel kişiliğe sahip, merkezi Ankara'da olan
Bağımsız Yapı Güvenliği ve Denetimi Kurumu kurulur.
(2) Kurum, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen 15 üyeden oluşan bir kurul
ile temsil edilir.
(3) Kurul;
a) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından önerilen 10 kişi arasından seçilen
5,
b) Belediyeler Birliği tarafından önerilen 6 kişi arasından seçilen 3,
/
c) Yüksek Öğretim Kurulu tarafından önerilen 4 kişi arasından seçilen 2, ^
"
2
»»A n T j
2Ö2S
ç) T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından önerilen 6 kişi
arasından seçilen 3,
d) T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Önerilen 4 kişi arasından
seçilen 2, üyeden müteşekkildir.
(4) Kurul üyelerinin görev süresi 4 yıldır.
Kurum, inşaat işlerine yönelik denetim standartları, Yüksek Riskli Yapı kaydı,
denetçi alcreditasyonu, saha denetimi, idari yaptınmlar ve kamu raporlamalarına ilişkin usul ve
esasları belirlemekle görevlidir.
Yüksek riskli yapılar
Gerekçe: Bu madde ile yapı güvenliğini gözetmek, standart belirlemek ve denetim
faaliyetlerini yürütmek üzere idari ve mali özerkliğe sahip bağımsız bir kurum
oluşturulmaktadır.
Madde 8
(1) Yüksek riskli yapılar. Kurum sistemine kaydolunur. Bu yapılar için
Sorumlu Yapı Güvenliği Kişisi görevlendirilir ve periyodik güvenlik/vizit planı sunulur.
(2) Yüksek riskli yapılarda yangm ve taşıyıcı güvenlik riskleri için yönetim sistemi
kurulur. Bu sisteme ilişkin kayıt ve bakım yükümlülükler Dijital Yapı Bilgi Sistemi'nde izlenir.
UÇUNCU BOLUM
Sigorta, Teminat, îş Sağlığı ve Güvenliği, Tazminat
Zorunlu sigortalar
Gerekçe: Bu madde, insan yoğunluğu yüksek veya taşıyıcı sistem güvenliği açısından kritik
yapılara özel güvenlik rejimi getirmektedir. Bu yapılarda sorumlu güvenlik kişisinin atanması
ve düzenli vizit planlarının yapılması zorunlu kılınarak sürdürülebilir denetim mekanizması
tesis edilmektedir.
Madde 9
(1) Ruhsattan önce aşağıdaki poliçeler Dijital Yapı Bilgi Sistemi'ne
yüklenir:
a) Bina Tamamlama ve Müteahhit Sorumluluk Sigortası
b) îş Kazası ve Mesleki Sorumluluk Sigortası
c) Üçüncü Taraf Sorumluluk Sigortası
ç) Çevresel Zarar Sigortası
d) 10 Yıllık Sorumluluk Sigortası (Decennial Sigorta)
Teminat
Gerekçe: Madde ile yapı üretiminde ortaya çıkabilecek her türlü teknik, mali ve çevresel
riske karşı zorunlu sigorta sistemleri getirilmektedir.
Madde 10
(1) Kamu işleri ve belirli eşik üstü özel projelerde, ödeme teminatı
verilmesi zorunludur.
(2) Teminat miktarı, proje bedelinin yirmide biridir. Yatırılan tutar, emanet hesabında
tutulur. Emanet hesaptaki para T.C. Merkez Bankasının yıllık mevduat hesaplarına uyguladığı
en yüksek faiz üzerinden nemalandırılır. İnşaatın bitimini takiben uyuşmazlık veya dava süreci
olmaması halinde 12 ay sonunda emanet hesabındaki bloke kendiliğinden çözülür.
Asgari saha güvenliği hükümleri
Gerekçe: Madde ile kamu işleri ve belirli büyüklükteki özel projelerde teminat verilmesi
zorunlu hale getirilmiştir. Bu teminat, işin tamamlanmasım ve alt yüklenicilerin ödemelerinin
güvence altına alınmasım amaçlamaktadır. Böylece yüklenici iflasları veya yarım bırd^ı
a,
inşaatlar nedeniyle vatandaş mağduriyetinin önüne geçilecektir.
A
s»»
Madde 11
(1) İş sağlığı ve güvenliği eğitim-kayıt, yangm, ilk yardım, aydınlatma,
sanitasyon, kişisel koruyucu donanım, düşmeye karşı koruma gibi başlıklarda asgari eşdeğer
uluslararası standartlar uygulamr.
(2) Elektrik tesisatı kuralları için NEC (NFPA 70) asgari eşdeğeri referans al
A
A.
Teslim, gecikme ve ayıplı ifa
Gerekçe: Bu maddeyle şantiyelerde uygulanacak asgari iş sağlığı ve güvenliği standartları
belirlenmektedir. Bu düzenleme, inşaat sektöründe iş kazalarının azaltılmasına doğrudan katkı
sağlayacaktır.
Madde 12
(1) Müteahhit, sözleşmede daha yüksek bedel belirtilmedikçe sözleşme
teslim tarihine uymadığı her takvim ayı için en az %0,5 gecikme tazminatı öder,
(2) Ayıplı işte ayıbın giderilmesinde, bedel indirimi veya fesih ve iade yoluna gidilir.
Bu süreçte tüketici tercihi esastır.
(3) Yapısal/temel ayıp halinde 10 Yıllık Sorumluluk Sigortası devreye girer. Bu
sigortada, sigorta bedeli taşınmazın rayiç bedeli üzerinden belirlenir.
Can kaybı/yaralanma ve müteselsil sorumluluk
Gerekçe: Madde, müteahhidin sözleşme yükümlülüklerine uymaması veya ayıplı iş
üretmesi halinde uygulanacak tazminat esaslarını düzenlemektedir.
Madde 13
(1) Yetkisiz/uygunsuz personel istihdamı veya açık ihmal nedeniyle
ölüm/yaralanma olursa Baş Yüklenici, Baş Tasarım Sorumlusu, Sorumlu Yapı Güvenliği
Kişisi, Yüklenici ve ilgili teknik sorumlular müteselsilen sorumludur.
(2) Mağdurlara/mirasçılarına ödenecek maddi ve/veya manevi tazminat, tarafların
mahkeme dışındaki uzlaşılarında asgari sözleşme bedelinin %25'inin altına inemez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari yaptırımlar ve kamuya açık sicil
Gerekçe: Bu madde, yapı güvenliği ihlalleri sonucu meydana gelen ölüm veya yaralanma
hallerinde sorumluluk zincirini açık biçimde düzenlemektedir. Yetkisiz personel çalıştırma
veya açık ihmal hallerinde yalnızca yüklenicinin değil, tasarımcı ve denetim sorumlulannm da
müteselsilen sorumlu tutulmasıyla cezasızhk kültürünün önüne geçilmektedir.
Madde 14
(1) Kurum; denetimi engelleme, uygunsuz malzeme kullanma, sigortasız
çalıştırma, Yapı Bilgi Modellemesi veya Dijital Yapı Bilgi Sistemi yükümlülüğüne aykırılık
hallerinde ağırlaştırılmış idari para cezası, faaliyet askısı ve kara liste uygular.
(2) Kararlar, Dijital Yapı Bilgi Sistemi'nde kamuya açık raporlamr.
İnşaat uyuşmazlıklarında hızlı hüküm usulü
Gerekçe: Bu madde, Kurum tarafından uygulanacak idari yaptırımların kapsamım
belirlemektedir. Denetimi engelleme, sigortasız çalıştırma, uygunsuz malzeme kullanımı gibi
ağır ihlaller için para cezası, faaliyet askısı ve kara listeye alma yaptırımları öngörülmüştür.
Madde 15
(1) Taraflar uyuşmazlığın, valilikler bünyesinde oluşturulan ve vali
tarafından görevlendirilen bir kamu personelinin başkanlık edeceği Hızlı Yapı Uyuşmazlık
Heyetine şevkini talep edebilir. Bu Heyet şu kişilerden oluşur:
a) T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkilileri arasmdan
görevlendirilen 1 kişi
b) Kurumu temsil eden 1 kişi
e) İlgili Belediye Başkanı tarafından, belediyenin imar ve şehircilik işlerinde uzman
kişileri arasmdan görevlendirilen 1 kişi
ç) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından görevlendirilen 2 Mühendis ve 1
Mimar.
(2) Talepten itibaren 7 gün içinde heyet atamr. 15 gün içinde taraflar için bağlayıcı karar
verilir ve taraflara tebliğ edilir.
(3) Tarafların yargıya başvurma hakları saklıdır.
Deprem Güvenliği ve Tasarım Standartları
^^
Gerekçe: Madde ile inşaat sektöründe sık görülen uyuşmazlıkların hızlı biçimde çözülmesi
için özel bir heyet sistemi oluşturulmaktadır.
Madde 16
(1) Deprem bölgelerinde tasarım ve güçlendirme için Eur
1998) ve EN 1990 ilkeleriyle uyumlu performans esasları düzenlenir ve bu esaslar eM
mevzuatı ile birlikte uygulamr.
2028
Uygulama ve koordinasyon
Gerekçe: Madde ile, yapı tasarımında uluslararası deprem performans esaslarımn
(Eurocode 8 ve EN 1990) mevzuatla uyumlu şekilde uygulanması öngörülmektedir. Ülkemizin
deprem kuşağındaki konumu dikkate alınarak yapısal güvenlik kriterleri bilimsel temele
dayandırılmaktadır. Bu düzenleme, dayanıklı kentleşme hedefinin temelini oluşturur.
Madde 17
(1) Bu Kanunun uygulanmasında görev ve sorumluluk T.C. Çevre,
Şehircilik ve iklim Değişikliği Bakanlığı ile Kuruma aittir.
Yönetmelik
Gerekçe: Bu maddeyle Kanunun uygulanmasında sorumlu kurumlar belirlenmektedir.
Madde 18
(1) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumun görüşü
alınarak T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından çıkanlan yönetmelikle
düzenlenir.
Geçiş hükümleri
Gerekçe: Bu madde, Kanunun uygulanmasına ilişkin ikincil düzenlemelerin çıkarılmasına
olanak tanımaktadır. Yönetmeliklerin, Kurumun teknik görüşü alınarak hazırlanması
öngörülmüş; böylece uygulama birliği ve teknik yeterlilik teminat altına alınmıştır.
Geçici Madde 1
(1) Yapı Bilgi Modellemesi veya Dijital Yapı Bilgi Sistemi
zorunluluğu, kamu projelerinde 12 ay, özel projelerde 24 ay içinde kademeli olarak uygulanır.
(2) On yıllık sorumluluk sigortası ve teminat yükümlülükleri, bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten 12 ay sonra ruhsat alacak projelerde zorunludur.
(3) Yetkinlik Kartı sisteminin uygulamasına 18 ay içinde başlanır.
Yürürlük
Gerekçe: Bu maddeyle yeni dijital sistem, sigorta ve sertifikasyon
yükümlülüklerinin kademeli olarak uygulanması düzenlenmiştir. Böylece kamu ve özel
sektörün gerekli altyapı hazırlıklarım tamamlaması için makul bir geçiş süresi tanınmaktadır.
Madde 19
(1) Bu Kanım, 1/1/2027 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Gerekçe: Yürürlük maddesidir.
Madde 20
(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkam yürütür.
2026
Gerekçe: Yürütme maddesidir.
inşaat İŞLERİNDE YAPI GÜVENLİĞİ
HAKKINDA KANUN TEKLİFİ
birinci Bölüm
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç ve kapsam