Teklifi verenlerin neden gerekli gördüğünü anlattığı bölüm (teklif metninden).
Gerekçeyi oku
^ayasamızm 2. maddesi, Türkiye Cumhuriyeti'ni sosyal bir hukuk devleti olarak
tamml^akta; 5. rnaddesı ise Devlete, kişilerin temel hak ve hürriyetlerim sosyal hukuk devleti
ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak şekilde sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırma
görevi yüklemektedir. Bu genel ilkelerin ötesinde Anayasamız, 10. maddesinde yaşlılar ve
engelliler için alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılamayacağını özel olarak güvence
a tına almış; 61. maddesinde ise Devletin bu grupları koruyucu tedbirleri alacağını açıkça
hükme bağlamıştır. Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi
gibi uluslararası metinler de engelli ve yaşlı bireylerin yeterli bir yaşam standardına ve sosyal
kornaya erişim haklanm teminat altına alarak, bu bireylerin bağımsız yaşamlarım
sürdürebilmeleri için etkin sosyal koruma mekanizmalarımn kurulmasım zorunlu kılmaktadır.
Türkiye, bugün nüfusun hızla yaşlandığı ve buna bağlı olarak bakım ile sosyal güvenlik
1 tıyacmm katlanarak arttığı kritik bir demografik dönüşüm sürecinden geçmektedir. Türkiye
istatistik Kurumu (TUIK) verileri bu tabloyu net bir şekilde ortaya koymaktadır. 2020 yılında
7 mıl^yon 953 bm 555 olan 65 yaş ve üzeri nüfiıs, yalmzca beş yıl içinde %20,5 artarak 2025
ulaşmıştır. Aynı dönemde yaşlı nüfusun toplam nüfusa oranı
/o9 5 ten /o11,1 e yükselmiştir. Nüfiıs projeksiyonları, bu artış eğiliminin önümüzdeki yıllarda
da hız kesmeden devam edeceğini göstermektedir. Bu demografik yapı içerisinde dikkat çekici
hususlar bulunmaktadır; Yaşlı nüfusun %55,3'ünü kadınlar oluştuımakta, yaklaşık her dört
haneden birinde en az bir yaşlı birey yaşamakta ve yaklaşık 1,5 milyon yaşlı vatandaşımız tek
başına bir yaşam sürdürmektedir. Tek başına yaşayan yaşlılann yaklaşık %75'imn kadın olması,
yaşlı yoksulluğu ve gelir güvencesi sorununun belirgin bir toplumsal cinsiyet boyutu olduğunu
açıkça göstennektedir. Ayrıca, yaşlı nüfusun yaklaşık %90'mda en az bir kronik hastalık
bulunması, sağlık ve bakım harcamalarının yaşla birlikte ciddi biçimde arttığına işaret etmekte;
75 yaş ve uzerı grubun toplam yaşlı nüfus içindeki payımn giderek büyümesi ise bu kesime
yonehk sosyal yardım ve gelir desteğinin hayati önemini daha da artırmaktadır.
Benzer bir tablo engelli bireyler için de geçerlidir. Engelli bireyler, yaşamlarını idame
ettirebilmek ıçın sağlık, bakım, rehabilitasyon, ulaşım ve yardımcı teknoloji gibi alanlarda
sürekli ve yüksek maliyetli harcamalarla karşı karşıya kalmaktadır. Engelli bireylerin haklarını
koruyarak toplumsal hayata tam ve etkin katılımlarını sağlamak, sosyal devlet ilkesinin en
Ancak ülkemizde sayısı 10 milyonu aşan engelli vatandaşımız, ne yazık ki
büyük ölçüde açlık ve yoksulluk sınırının altında bir hayat sürmektedir. Engellilik durumunun
çalışma hayatına katılımı sınırlaması ve gelir elde etme imkânlarını azaltması, hem engelli
bireyleri hem de onlara bakım sağlayan aileleri yoksulluk riskiyle çok daha sık karşı karşıya
bırakmaktadır. Bu bağlamda. Sosyal Güvenlik Kurumundan Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Vakıflarma devredilerek bir "lütuf anlayışıyla sunulan engelli aylıkları gerek
mutlak değer olarak yetersizliği gerekse muhtaçlık kriterine dayalı yaklaşımıyla kabul edilebilir
olmaktan çıkmıştır. Yaşlılık ve engellilik nedeniyle yapılan sosyal yardım ödemeleri, bu
vatandaşlarımızın asgari yaşam koşullarını güvence altına almaya yönelik temel sosyal devlet
^açları olmasına rağmen, mevcut aylık tutarları artan hayat pahalılığı karşısmdff^rTtemsl
ihtiyaçların dahi karşılanmasında son derece yetersiz kalmaktadır
W
olumsuz tabloyu değiştirmeyi amaçlamaktadır. Teklifle, 1/7/1976 tarihli
ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık
ağlanması Hakkında Kanun kapsamında bağlanan yaşlılık ve engelli aylıklarının
hesaplanmasında esas alınan mevcut gösterge sistemi tamamen değiştirilerek, aylık tutarlarının
net asgari ücret düzeyine yükseltilmesi öngörülmektedir. Bu düzenlemeyle; yaşlı ve engelli
vatandaşların artan yaşam maliyetleri karşısında sürekli gelir kaybına uğramalarıma önüne
geçilmesi bu bireylerin yoksulluk riskinden korunarak en azından temel ihtiyaçlarını
karşılayabilecekleri bir gelir güvencesine kavuşturulması ve Anayasa ile devlete yüklenen
sosya devlet ilkesinin gereklerinin, "lütuf anlayışı yerine "hak temelli" bir yaklaşımla etkin
bir şekilde yerme getirilmesi hedeflenmektedir.
• İ(
â
PARTİ
2026 ^