Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 128 inci maddesi uyannca alınan Sermaye Piyasası Kurulunun \1I9!2026 tarihli kararlanyla tasfiyesine karar verilen 131 yatırım fonunda ortaya çıkan durum, olağan bir fon tasfiyesinin ötesinde; fon varlıklarımn gerçek ekonomik değerlerinin tespiti, fon pay sahipliğinin güvenilir kayıtlar üzerinden belirlenmesi, mevcut varlıklarm mümkün olan en yüksek ekonomik değerle nakde çevrilmesi, fon malvarhğmdan hukuka aykın şekilde çıkanlan değerlerin geri kazamiması ve tasfiye sonunda karşılanamayan tutarların sorumlulardan tahsili süreçlerinin birlikte yürütülmesini gerektirmektedir. Mevcut sermaye piyasası mevzuatında yatırım fonlarımn olağan tasfiyesine ilişkin esasları belirleme yetkisi Sermaye Piyasası Kurulıma ait olmakla birlikte. Kanun Teklifi kapsammdaki fonlarm kendine özgü durumu; olağan bir tasfiye usulü dışmda hukuki yollarla geri kazamlabilen değerlerin de fon pay sahiplerinin menfaatine tesis edilmesi amacıyla geri kazanım, ceza soruşturması kapsamında elkonulan veya müsadere edilen malvarlığı değerlerinin iadesi, sorumlulardan tahsilat ve sınırlı kaynağın yatırımcılara ödenmesi süreçlerinin 17/9/2026 tarihli karar kapsammdaki fonlar bakımmdan tek ve bütüncül bir sistem içinde düzenlenmesini gerekli kılmıştır. Bu kapsamda düzenleme genel ve sürekli bir fon tasfiye rejimi kurmamakta; yalnızca 17/9/2026 tarihli Kurul kararlanyla tasfiyesine karar verilen ve Kanunun yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış fonlara özgü bir çözüm getirmekte ve fakat kamu bütçesine herhangi bir mali yük getirmemektedir. Teklifin temel yaklaşımı, öncelikle her fonun kendi malvarlığımn ve gerçek fon pay sahiplerinin tespit edilmesi, fon varlıklanmn yatınmcılarm ortak menfaati gözetilerek ekonomik değer kaybına yol açmaması hedeflenerek tasfiye edilmesi ve elde edilen nakdin fon pay sahiplerine adil biçimde dağıtılmasıdır. Bu amaçla Kurula; piyasa fıyatımn gerçek değeri yansıtmadığı veya olağan satış yöntemlerinin tasfiyeyi geciktirdiği durumlarda geri alım, hâkim ortağa satma hakkı, toptan satış, özel işlem bildirimi, farklı fiyat marjı ve gerektiğinde Borsa dışı satış gibi yöntemlere karar verebilme imkâm tamnmaktadır. Böylece tasfiye, yalmzca varlıklarm süratle satılması şeklinde değil, yatırımcılar bakımmdan mümkün olan en yüksek ekonomik değerin ve aym zamanda borsa işlemlerinin sıhhatinin korunmasım hedefleyen kontrollü bir süreç olarak kurgulanmaktadır. Fon pay sahipliğinin MKK, Takasbank, TEFAS, portföy saklama ve dağıtım kuruluşlanmn kayıtlarımn mutabakatı suretiyle fon bazında belirlenmesi öngörülmekte olup bazı fonlar bakımından fon malvarlığımn bütün fon pay sahiplerine aym anda ve oransal dağıtım esasıyla ödeme yapılmasına yeter düzeyde nakde dönüşemediği aşamada ise, yatınmcılarm fona fiilen koyduklan ve fondan çektikleri tutarlan esas alan "net yatuım tutan" ölçütü benimsenmektedir. Geçmiş tarihlerdeki nakit hareketlerinin bugünkü değerinin karşılaştınlabilmesi amacıyla da TÜFE ve YÎ-ÜFE değişim oranlanmn aritmetik ortalamasma dayalı bir güncelleme yapılması ve çıkışlarm ilk giren ilk çıkar yöntemiyle mahsup edilmesi öngörülmektedir. Bu tutar, yatınmcınm nihai hakkım peşinen belirleyen yeni bir alacak yaratmamakta; nakdin yetersiz olduğu aşamada yapılacak ödemeler için objektif bir sımr ve dağıtım ölçütü oluşturmaktadır, nitekim Teklifin devamında düzenlenen geri kazamm hesaplarından yapılacak ödemelerin oransal dağıtım esası ile gerçekleştirileceği de aynca hükme bağlanmaktadır. Teklifle, yatınmcılarm tasfiye tamamlamncaya kadar hiçbir ödeme alamamasmm önüne geçmek amacıyla, maddede belirlenen sınır aşılmamak üzere kişi başına azami avans niteliğinde 1.000.000 TL ara ödeme yapılabilmesine de imkân sağlanmaktadır. Dağıtılabilir nakdin bu tutarlann tamamını karşılamaması halinde mevcut nakdin fon pay sahipleri arasmda en fazla sayıda fon pay sahibine ödeme yapılmasmı teminen Kurula yetki veren bir yöntem kurulmaktadır. Ara ödeme karşılığmda katılma payları hemen iade edilmeyerek, yatnımcımn nihai tasfiyedeki bakiye hak^nm korunması ve nihai aşamada daha önce yapılan tüm ödemelerin mahsup edilmesi suretiyle mükerrer ödemenin önlenmesi amaçlanmaktadır. Teklif ayrıca, gerçeğe aykın değerler üzerinden fondan tasfiye tarihinden önce çıkış yaparak olağan piyasa koşullarının üzerinde kazanç elde etmiş kişiler ile fon portföyünde yer alan ve fîyatlarınm gerçeğe aykırı oluştuğu tespit edilen paylardan olağan getirinin üzerinde kazanç elde etmiş kişiler bakımından isteğe bağlı iade mekanizması öngörmektedir. İade tutarımn keyfî biçimde belirlenmemesi için fonun türü ve yatırım stratejisine uygun emsal fon getirileri ile ilgili payın dâhil olduğu endeks veya Kurulca belirlenecek diğer objektif piyasa ölçütleri esas almacaktır. Tasfiye kapsamındaki fonlarm olağan dışı getirilerinin emsal hesabım bozmasmı önlemek üzere bu fonlann emsal hesaplamaya dâhil edilmemesi öngörülmektedir. Bu mekanizma cezai veya hukuki sorumluluğun yerine geçmemekte olup ilgili mevzuat uyarınca hukuki veya cezai sorumluluğu bulunan kişiler hakkında uygulanacak hükümlerin saklı olduğu tabiidir. Diğer yandan, isteğe bağlı olarak yapılacak iadeler, herhangi bir hukuki yükümlülük, borç ikrarı veya sorumluluk kabulü anlamına gelmemek üzere ve tamamen gönüllülük esasma dayalı olarak yapılacaktır. Fon malvarlıgmdan mevzuata aykırı şekilde veya görünüşte mevzuata uygun olmakla birlikte fon yaranna gerçek bir ekonomik amaç taşımayan işlemlerle çıkanlan değerlerin geri kazamiması, Teklifin ikinci temel ayağım oluşturmaktadır. Muvazaalı veya karşılıksız kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım-satım, repo, ters repo ve benzeri işlemlerle ilişkili taraflara veya üçüncü kişilere aktarılan değerler ile bunlarm yerine geçen değerlerin fon malvarlığıyla bağlantısı korunmaktadır. Öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi portföy yönetim şirketinin, bunun yeterli olmadığı durumda ise zarar veya kaybın oluşumunda sorumluluğu belirlenen gerçek ve tüzel kişilerin şahsi sorumluluğuna gidilmesi öngörülmektedir. Kurulca belirlenen tutarlarm TMSF tarafından 6183 sayılı Amme Alacaklarmm Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu hükümlerine istinaden takip ve tahsil edilmesiyle geri kazammın etkili ve süratli biçimde gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. Ceza soruşturması veya kovuşturması kapsamında elkonulan yahut müsadere edilen malvarlığı değerlerinin de hukuken fonla doğrudan bağlantısı kurulabildiği ölçüde yatmmcılann zarannm giderilmesine hizmet etmesi hedeflenmektedir. Fona doğrudan iadesi mümkün para ve sermaye piyasası araçlarımn 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 131 inci maddesi çerçevesinde ilgili fona veya geri kazamm hesabına mağdura iade hükümlerine kıyasen iadesi; mahkemece fon malvarlığmdan çıktığı veya fon zararının karşılığı olduğu belirlenen müsadere konusu değerlerin ise Hazineye gelir kaydedilmeksizin ilgili fon veya geri kazanım hesabına aktaniması düzenlenmektedir. Doğrudan fona devredilemeyen malvarlığı bakımmdan ise TMSF'nin kayyım sıfatıyla satış veya tasfiye işlemlerini yürütmesi suretiyle ekonomik değerin nakde dönüştürülmesi ve hızla ilgili fonlara aktaniması amaçlanmaktadır. Birden fazla fonla bağlantılı tutarlarm dağıtıımnda ise fon türü, likidite yeterliği, katılma payı sahipliği yapısı, yatınmcımn korunması ve tasfiye oranı gibi nesnel kıstaslar dikkate almarak Kurula belirleme yapma yetkisi tamnmaktadır. Geri kazanılan tutarların hangi fon için elde edildiğinin izlenebilmesi amacıyla her fon için ayrı alt hesaplardan oluşan özel bir geri kazanım hesabı oluşturulmaktadır. Bu hesaptaki değerlerin yalmzca ilgili fonun tasfiyesi ve fon pay sahiplerine ödeme amacıyla kullamlabilmesi; haciz, ihtiyati haciz, ihtiyati tedbir ve teminat işlemlerine konu edilememesi öngörülerek geri kazamlan değerlerin tahsis amacı korunmaktadır. Görüldüğü üzere, öngörülen sistem, kamu bütçesine herhangi bir mali yük getirmemekte olup fon pay sahiplerine yapılacak ödemelerde kamu kaynağı veya bütçe imkanı kullamimayacak; ödemeler yalmzca fonlann tasfiyeye konu malvarlığı ile geri kazamlan, tahsil edilen veya iade edilen tutarlardan karşılanacaktır. Böylece bir yandan yatınmcılarm haklarmm mümkün olan en yüksek ölçüde ve süratle korunması, diğer yandan tasfiye ve geri kazamm işlemlerinin hukuki belirlilik, hesap verebilirlik ve kurumlar arası eşgüdüm içinde yürütülmesi amaçlanmaktadır. Sonuç olarak Teklifle, sermaye piyasalarımn güven, açıklık ve istikrar içinde işleyişinin korunması, yatırımcılann hak ve menfaatlerinin güvence altına alınması ve hukuka aykırı fiillerin ekonomik sonuçlarınm bu fiillerle ilgisi bulunmayan yatırımcılara yansıtılmasınm önlenmesi amaçlanmaktadır. Düzenleme, hukuka aykın fiillerde sorumluluğu bulunan kişilerin tespit edilerek sorumluluklarımn gereğinin yerine getirilmesini esas almakta; bu yönüyle kamu bütçesine hiçbir mali külfet getirmediği gibi, bu fiillerle herhangi bir ilgisi bulunmayan yatınmcılann haklaımın korunmasım ve ortaya çıkan olumsuz sonuçların sermaye piyasalarımn geneline sirayet etmesinin önlenmesini hedeflemektedir. Bu yönüyle Teklif, Devletin sermaye piyasalannda hukuka aykınhk, usulsüzlük ve yolsuzlukla mücadeledeki kararlılığım somut biçimde ortaya koyarken, yatırımcı güveninin tesisine ve finansal piyasalaım sağlıklı ve istikrarlı işleyişinin sürdürülmesine hizmet etmektedir.