Zorla kaybetmeye 15-20 yıl hapis teklifi: zamanaşımı işlemesin

Teklif, Türk Ceza Kanunu'nun 109. maddesinden sonra 109/A maddesini ekliyor. Maddeye göre kamu görevlisi veya devletin yetkilendirmesi, desteği ya da onayıyla hareket eden kişi tarafından bir kimsenin gözaltına alınması, tutulması, kaçırılması veya başka yolla hürriyetinden yoksun bırakılmasının ardından bu fiilin inkâr edilmesi ya da kişinin akıbeti veya bulunduğu yer hakkında gerçeğe uygun bilgi verilmemesi suretiyle kişinin hukukun koruması dışına çıkarılması zorla kaybetme suçu sayılıyor. Fail, on beş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılıyor.

Teklifin ikinci maddesi, suçun hürriyetinden yoksun bırakılan kişinin özgürlüğüne kavuştuğu veya akıbeti ile bulunduğu yerin, ölmüş ise cesedinin ya da kalıntılarının bulunduğu yerin yetkili makamlarca gerçeğe uygun biçimde tespit edildiği tarihe kadar devam ettiğini düzenliyor. Üçüncü fıkrada ise "Bu suçtan dolayı dava zaman aşımı işlemez." hükmü yer alıyor.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 172. maddesine eklenen fıkra, soruşturmalarda dava zamanaşımı nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmeden önce fiilin kesintisiz suç niteliği taşıyıp taşımadığının, kişinin akıbetinin ve bulunduğu yerin tespit edilip edilmediğinin, zamanaşımının hangi tarihte başladığının ve zamanaşımını durduran veya kesen işlemlerin kararda ayrı ayrı ve gerekçeli olarak gösterilmesini öngörüyor. Bu hususlar değerlendirilmeden zamanaşımı nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilemiyor.

Gerekçede, Türkiye'de gözaltında zorla kaybetmelerin 1990'lı yılların en ağır insan hakları meselelerinden biri olarak bugün de hukuk sisteminin önünde durduğu belirtiliyor. Gerekçede "Bir soruşturmanın sonuçlandırılmadığı yılların, daha sonra o soruşturmanın kapatılmasının gerekçesi hâline getirilemeyeceğinin kabul edilmesi, bu dosyalardaki temel yaklaşımı oluşturmaktadır." ifadesi yer alıyor.

Gerekçede Rıdvan Karakoç dosyasına da yer veriliyor. Karakoç'tan 15 Şubat 1995 tarihinden sonra haber alınamadığı, bedeninin 2 Mart 1995'te Beykoz Bozhane Köyü yakınlarında bulunduğu, kimliği emniyet kayıtlarında ve parmak izi arşivlerinde bulunmasına rağmen "tanınmayan kişi" olarak işlem gördüğü ve kimsesizler mezarlığına defnedildiği anlatılıyor. 18 Eylül 2026 tarihinde İHD ve Cumartesi Anneleri/İnsanları'nın, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturmada zaman aşımı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar vermesine karşı itirazda bulunduğu belirtiliyor.

Teklifin ilk imza sahibi Cengiz Çiçek (DEM Parti, İstanbul). Teklif Adalet Komisyonuna gönderildi ve komisyonda bulunuyor; henüz yasa değil.