İçeriğe geç
MECLİSGenel Kurul'un son durumu içinBugün sayfası →
Yazılı soru önergesi · 7/49830 · 30 Eylül 2026

18 yaşından önce ebeveynlerine ait iş yerinde çalışan çocukların sosyal güvenlik haklarına ve çocuk işçiliğiyle mücadeleye ilişkin

Muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan

Cevap süresi devam ediyor

Önergenin metni

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 99'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Gerekçe

Ecz. Gamze TAŞCIER Ankara Milletvekili Çocukların sosyal güvenlik hakkının korunması ile çocuk işçiliğiyle mücadele birbirinin karşıtı iki politika değildir. Anayasa'nın 50'nci maddesinde küçüklerin çalışma şartları bakımından özel olarak korunması öngörülürken, 60'ıncı maddesinde herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olduğu hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla devlet hem çocukların erken ve hukuka aykırı biçimde çalıştırılmasını önlemek hem de fiilen çalıştırılmış çocuğu gerçekleşmiş sosyal riskler karşısında korumakla yükümlüdür. Sosyal güvenlik hakkının pozitif statü hakkı niteliği Anayasa Mahkemesi kararlarında da vurgulanmaktadır. İş hukukunun çocukları koruyucu hükümlerinin amacı, çocuğun eğitimini, bedensel ve zihinsel gelişimini ve güvenliğini korumaktır. Bu yasak veya sınırlamaların ihlal edilmesinin yaptırımı esas itibarıyla çocuğu hukuka aykırı biçimde çalıştıran işverene yönelmelidir. Fiilen çalıştırılmış bir çocuğun “çalıştırılması zaten hukuka aykırıydı” gerekçesiyle iş kazası, meslek hastalığı veya diğer sosyal güvenlik haklarından yoksun bırakılması, koruyucu normun sonucunun çocuk aleyhine çevrilmesine yol açar. Buna karşılık sosyal güvenlik sistemi de çok küçük yaştaki çocukların özellikle aile işletmelerinde yalnız gelecekte daha erken emeklilik başlangıcı elde etmeleri amacıyla kâğıt üzerinde sigortalı gösterilmesini teşvik edecek şekilde düzenlenmemelidir. Dolayısıyla hukuk politikasında iki ayrı unsurun birlikte kurulması gerekir: Bir yandan gerçek ve fiili olarak çalıştırılan çocuk sosyal korumanın dışında bırakılmamalı; diğer yandan çocuk işçiliğini özendirecek uzun vadeli sosyal sigorta avantajlarının oluşturulması önlenmelidir. Ana veya babasına ait işyerinden yapılan 18 yaş altı sigorta bildirimlerinin aynı zamanda çalışma mevzuatı bakımından risk temelli denetime konu edilmesi, bu iki amacın birlikte gerçekleştirilmesine hizmet edebilir. Bu bağlamda;

Sorular

  1. Bakanlığınız, ana veya babasına ait işyerinde çalışan çocukların sosyal güvenlik hakları ile çocuk işçiliğini önleme politikalarının birlikte ele alındığı kapsamlı bir çalışma yürütmekte midir?
  2. Tel: 0312 420 58 42 Faks: 0312 420 22 18 E-posta: gamze.tascier ©tbmm.gov.tr Adres: TBMM Yeni Halkla İlişkiler Binası B416 Nolu Oda Bakanlıklar- ANKARA Ni 1/2 Ankara Milletvekili if J30 Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu Başkanvekili . SGK'ya 18 yaşından küçük kişiler için yapılan 4/1-(a) kapsamındaki bildirimler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının iş teftiş veya diğer denetim birimleriyle sistematik olarak paylaşılmakta mıdır?
  3. . Ana veya babasına ait işyerinde 15-18 yaş arasında çalışma mevzuatına uygun biçimde ve gerçek-fiili olarak çalışan kişilerin sosyal sigortalılıklarının, salt özel hukuk sözleşmesindeki şekil eksiklikleri nedeniyle iptal edilmemesini sağlayacak açık bir kanun hükmü hazırlanması gündemde midir?
  4. . Çocuk ve genç işçilerin sosyal sigorta bildirimlerinin SGK ile iş müfettişliği arasında elektronik ortamda eş zamanlı paylaşılmasına yönelik bir sistem kurulması planlanmakta mıdır?
  5. . Bakanlığınız, çocuk işçiliğiyle mücadele politikası ile sosyal güvenlik mevzuatı arasındaki mevcut düzenleme ve uygulama farklılıklarını ortaya koyacak kapsamlı bir düzenleyici etki analizi hazırlamayı ve sonuçlarını kamuoyuyla paylaşmayı planlamakta mıdır?
  6. Tel: 0312 420 58 42 Faks: 0312 420 22 18 E-posta: gamze.tascier &tbmm.gov.tr Adres: TBMM Yeni Halkla İlişkiler Binası B416 Nolu Oda Bakanlıklar- ANKARA 2/2

Metin TBMM'deki taranmış önergeden otomatik okunmuş (OCR) ve bölümlere ayrılmıştır; küçük okuma hataları olabilir. Asıl belge: önerge PDF'i ↗.

Benzer sorular

Kaynak: TBMM önerge kaydı ↗. Hata bildir