18 yaşından önce ebeveynlerine ait iş yerinde çalışmaya başlayan kişilerin sigortalılık durumlarına ilişkin

Ecz. Gamze TAŞCIER Ankara Milletvekili Sosyal sigorta hukuku, özel hukuk sözleşmelerinden farklı olarak büyük ölçüde emredici kurallara ve zorunlu sigortalılık ilkesine dayanmaktadır. Sigortalılık statüsünün doğumu, sona ermesi, sigortalı sayılan ve sayılmayan kişiler ile sosyal sigorta haklarının kapsamı esas itibarıyla kanunla belirlenmektedir. Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, hizmet akdiyle çalışanların sigortalılığına ilişkin kapsamlı hükümler içermektedir. Buna karşılık ana veya babasına ait işyerinde 18 yaşını doldurmadan çalışan kişinin, salt kayyım katılımıyla yapılmış ve hâkim tarafından onaylanmış yazılı iş sözleşmesi bulunmadığı gerekçesiyle sigortalı sayılamayacağına ilişkin açık bir sosyal güvenlik kanunu hükmü bulunmamaktadır. Buna rağmen SGK'nın 22/2/2013 tarihli ve 2013/11 sayılı Genelgesi'nde, ana veya babasına ait işyerinde çalışan ayırt etme gücüne sahip küçüklerin, kayyımın katılımıyla yazılı olarak yapılmış ve hâkim tarafından onaylanmış bir hizmet akdi bulunmadıkça sigortalı sayılamayacakları yönünde düzenleme bulunmaktadır. Bu uygulamanın dayanağı olarak Türk Medeni Kanunu'nun çocuk ile ana ve baba arasındaki hukuki işlemleri düzenleyen 345'inci maddesi gösterilmektedir. SGK Başkan Yardımcısı da 2026 yılında TBMM'de yapılan görüşmeler sırasında mevcut uygulamanın TMK'nın 345'inci maddesi ile geçmiş tarihli kurum genelgelerine dayandırıldığını açıklamıştır. Buradaki hukuki sorun, bir özel hukuk işleminin geçerliliğine ilişkin koruyucu hükmün, sosyal güvenlik hukukunda ayrıca ve açıkça kanunla öngörülmemiş bir “sigortalı sayılmama” sebebine dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğidir. Anayasa'nın 60'ıncı maddesi herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olduğunu ve devletin bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri almakla yükümlü bulunduğunu hükme bağlamaktadır. Anayasa Mahkemesi de sosyal güvenlik hakkının devlet açısından pozitif yükümlülük doğurduğunu kabul etmektedir. i i Hukuk devletinin temel gereklerinden biri, kişinin sosyal güvenlik statüsünü ve bunun sonuçlarını belirleyen kuralların açık, öngörülebilir ve kanuni olmasıdır. Anayasa Mahkemesinin yerleşik yaklaşımında hukuki güvenlik, bireyin hukuka ve devlet işlemlerine güvenerek geleceğini planlayabilmesini gerektirmektedir. Tel: 0312 420 58 42 Faks: 0312 420 22 18 E-posta: gamze.tascier ©tbmm.gov.tr Adres: TBMM Yeni Halkla İlişkiler Binası B416 Nolu Oda Bakanlıklar- ANKARA 1/2 Gamze TAŞCIER a Ankara Milletvekili İN) yi) Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu Başkanvekili Bu nedenle, bir kişinin uzun yıllar önce doğmuş ve Kurum kayıtlarına geçmiş sosyal sigortalılık statüsünün kanunda açıkça düzenlenmemiş bir koşulun idari genelge yoluyla aranması suretiyle ortadan kaldırılması, sosyal güvenlik hakkı kadar idarenin kanuniliği ve normlar hiyerarşisi bakımından da açıklığa kavuşturulması gereken bir konudur. Bu bağlamda;